රාත්‍රී කාලයේදී පොත් කියවීමේදී ඇස් වෙහෙසට පත්වීම වළක්වා ගැනීම සඳහා ආලෝකයේ පිහිටීම, එහි තීව්‍රතාවය සහ වර්ණ උෂ්ණත්වය නිසි පරිදි ක්‍රමාංකනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. නිවැරදි ආලෝකකරණ සැකසුමක් මගින් ඇසේ ඇති සිලියරි මාංශ පේශි (ciliary muscles) මත ඇති වන ආතතිය අවම කරන අතර සුවපහසු කියවීම් අත්දැකීමක් ලබා දෙයි.
ඇසේ සන්නයන ක්‍රියාවලිය සහ ඇස වෙහෙසීමේ ජීව විද්‍යාව
අප යම් වස්තුවක් දෙස බලන විට, ඇස තුළ ඇති කාචය ස්වයංක්‍රීයව තම හැඩය වෙනස් කරගනිමින් ආලෝකය දෘෂ්ටි විතානය මතට නාභිගත කරයි. මෙම ක්‍රියාවලිය සන්නයනය (accommodation) ලෙස හැඳින්වේ. අඳුරු හෝ අසමතුලිත ආලෝක තත්ත්ව යටතේ කියවීමේදී, ඇසේ සිලියරි මාංශ පේශිවලට නිරන්තරයෙන්ම වෙහෙස මහන්සි වී කාචයේ හැඩය වෙනස් කිරීමට සිදු වේ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇස් රිදීම, හිසරදය සහ ඇස් වියළීම වැනි අපහසුතා ඇති විය හැකිය.
මීට අමතරව, අපගේ කණිනිකාව (pupil) ආලෝකයේ ප්‍රමාණය අනුව හැකිලීම සහ පුළුල් වීම සිදු කරයි. ආලෝකය ප්‍රමාණවත් නොවන විට කණිනිකාව උපරිම ලෙස පුළුල් වන අතර, එමගින් දෘශ්‍ය තීව්‍රතාවය අඩු වේ. පොත මත වැටෙන ආලෝකය අස්ථාවර හෝ අසමාන වූ විට, කණිනිකාව නිරන්තරයෙන් ප්‍රමාණය වෙනස් කරමින් හැඩගැසීමට උත්සාහ කරයි. මෙය ඇසේ ස්නායු පද්ධතියට දැඩි තෙහෙට්ටුවක් ගෙන දෙන ප්‍රධාන සාධකයකි.
ප්‍රකාශ විද්‍යාත්මක මූලධර්ම සහ ආලෝකයේ පිහිටීම
ඇස් වෙහෙසට පත්වීමට ප්‍රධානතම හේතුවක් වන්නේ සෘජු දීප්තිය (glare) සහ පරාවර්තිත ආලෝකය ඇසට කෙළින්ම ඇතුළු වීමයි. කියවන පොතේ පිටු මතින් ආලෝකය පරාවර්තනය වී කෙළින්ම ඇසට වැදීම වැළැක්වීම සඳහා ලාම්පුව තැබිය යුතු කෝණය භෞතික විද්‍යාත්මකව තීරණය කළ යුතුය. මේ සඳහා ආලෝක ප්‍රභවය සැමවිටම ඔබේ හිස මට්ටමට වඩා තරමක් පහළින් සහ උරහිසට පිටුපසින් හෝ පැත්තකින් පිහිටුවිය යුතුය.
ඔබ දකුණත් හුරු පුද්ගලයෙකු නම්, ලාම්පුව වම් පසින් තැබීමෙන්ද, වමත් හුරු පුද්ගලයෙකු නම් ලාම්පුව දකුණු පසින් තැබීමෙන්ද පොත මතට වැටෙන අත්වල සෙවනැලි මඟ හරවා ගත හැකිය. ආලෝක කිරණ සෘජුවම ඇසට නොවැටී, පොතේ පිටුව මත ඒකාකාරී ලෙස පතිත වන පරිදි ලාම්පු ආවරණය (lamp shade) සකස් කළ යුතුය. මෙහිදී ආලෝකය පතිත වන කෝණය සංශෝධනය කිරීම මගින් පරාවර්තන කෝණය ඇසෙන් ඉවතට යොමු කළ හැකිය. ආලෝක ප්‍රභවය පොතට අංශක 45 ක පමණ කෝණයකින් පිහිටුවීම මගින් නිවැරදි ආලෝක ව්‍යාප්තියක් ලබාගත හැකිය.
වර්ණ උෂ්ණත්වය සහ කෙල්වින් අගයෙහි බලපෑම
ආලෝකයේ වර්ණ උෂ්ණත්වය මනිනු ලබන්නේ කෙල්වින් (Kelvin - K) අගයෙනි. රාත්‍රී කියවීම් සඳහා සුදු පැහැති අධික නිල් ආලෝකය (cool white - 5000K ට වැඩි) කිසිසේත්ම සුදුසු නොවේ. නිල් ආලෝකය මගින් ශරීරයේ මෙලටොනින් (melatonin) හෝමෝන නිෂ්පාදනය අඩාල වන අතර එය ස්වභාවික නින්දේ චක්‍රයට බාධා පමුණුවයි. එමෙන්ම එය ඇස් ඉක්මනින් වියළීමට සහ වෙහෙසට පත් කිරීමට හේතු වේ.
රාත්‍රී කියවීම් සඳහා වඩාත්ම සුදුසු වන්නේ කෙල්වින් 2700 සිට 3000 දක්වා වූ උණුසුම් කහ ආලෝකයයි (warm white). මෙම තරංග ආයාමය ඇසේ දෘෂ්ටි විතානයට (retina) අවම පීඩනයක් එල්ල කරන අතර ඇස්වලට සුවපහසුවක් ලබා දෙයි. මෙහිදී ආලෝකයේ ප්‍රමාණය හෙවත් ලුමෙන්ස් (lumens) අගයද වැදගත් වේ. සාමාන්‍ය කියවීම් කාර්යයක් සඳහා ලුමෙන්ස් 300ත් 450ත් අතර ප්‍රමාණයක් ප්‍රමාණවත් වන අතර එය ඇසේ කණිනිකාව අනවශ්‍ය ලෙස සංකෝචනය වීම වළක්වයි. ඉතා ඉහළ ලුමෙන්ස් අගයක් සහිත ආලෝකය කඩදාසි මතුපිටින් වැඩි පරාවර්තනයක් ඇති කරන බැවින් එයද මඟ හැරිය යුතුය.
පසුබිම් ආලෝකයේ ප්‍රතිවිරුද්ධතාව පාලනය කිරීම
සම්පූර්ණයෙන්ම අඳුරු කාමරයක තනි ආලෝක ප්‍රභවයක් පමණක් භාවිත කර කියවීම ඇස්වලට දැඩි වෙහෙසක් ගෙන දෙයි. මෙයට හේතුව අධික ප්‍රතිවිරුද්ධතාවයි (high contrast). පොතේ පිටුව අතිශය දීප්තිමත් වන අතර අවට පරිසරය අඳුරු වීම නිසා ඇස නිරන්තරයෙන් ආලෝක මට්ටම් දෙකකට හැඩගැසීමට උත්සාහ කරයි. මෙය ඇසේ මාංශ පේශි වෙහෙසට පත් කිරීමට හේතු වේ.
මෙය වළක්වා ගැනීමට නම් කාමරය තුළ ඉතා මෘදු පසුබිම් ආලෝකයක් (ambient light) පවත්වා ගත යුතුය. කියවීම් ලාම්පුවට අමතරව කාමරයේ වෙනත් කෙළවරක ඇති අඩු බලැති ආලෝකයක් දැල්වීම මගින් මෙම ප්‍රතිවිරුද්ධතාව අවම කරගත හැකිය. එවිට ඇසට ලැබෙන සමස්ත ආලෝක සමතුලිතතාවය ස්ථාවර මට්ටමක පවතී. කාමරයේ සාමාන්‍ය ආලෝකය සහ කියවීම් ලාම්පුවේ ආලෝකය අතර අනුපාතය දළ වශයෙන් 1:3 මට්ටමේ පවත්වා ගැනීම වඩාත් යෝග්‍ය වේ.
ආලෝකය විසුරුවා හැරීම සහ ලාම්පු වර්ගය
සෘජු සහ තියුණු ආලෝක කදම්බයක් වෙනුවට විසුරුණු ආලෝකයක් (diffused light) ලබා දෙන ලාම්පු තෝරා ගැනීම වැදගත් වේ. දිලිසෙන සුළු කඩදාසිවල මුද්‍රිත පොත් කියවීමේදී තියුණු ආලෝකය නිසා අකුරු කියවීමට අපහසු වන පරිදි පරාවර්තන ඇති වේ. මේ සඳහා මැට් නිමාවකින් යුත් හෝ පාරභාසක (translucent) ආවරණ සහිත ලාම්පු භාවිතා කළ යුතුය. එමගින් ආලෝක කිරණ ඒකාකාරීව විසිරී යන අතර තියුණු ආලෝක ලප (hotspots) ඇති නොවේ. ආලෝක ප්‍රභවය ලෙස ග්ලැසියර් හෝ ෆ්‍රොස්ටඩ් (frosted) බල්බ භාවිත කිරීම වඩාත් සුදුසුය.
නිවැරදිව කියවීමේ ලාම්පුව සැකසීමේ පියවර
- ලාම්පුවේ උස: ලාම්පු ආවරණයේ පහළ දාරය ඔබේ ඇස් මට්ටමට වඩා පහළින් තිබෙන සේ සකසන්න. එමගින් බල්බය සෘජුවම දර්ශන පථයට ලක් නොවේ.
- දුර ප්‍රමාණය: ලාම්පුව සහ පොත අතර අවම වශයෙන් සෙන්ටිමීටර 35-40 ක පමණ දුරක් පවත්වා ගන්න. ඉතා ආසන්නයෙන් තැබීමෙන් තාපය සහ අධික දීප්තිය ඇසට බලපායි.
- කෝණය: ආලෝකය සෘජුවම පිටුවට වැටෙන සේ සකසන අතර එය ඇස් දෙසට පරාවර්තනය නොවන කෝණයකින් තබන්න. අංශක 45 ක ආනතියක් මේ සඳහා වඩාත් සුදුසුය.
- පසුබිම: කාමරයේ සම්පූර්ණ අඳුර මකා හැරීමට ඉතා මෘදු පසුබිම් ආලෝකයක් එක් කරන්න.
