රූපවාහිනියක් නිවැරදි උසකින් ස්ථාපනය කිරීමෙන් ඇස් වෙහෙසීම සහ බෙල්ලේ කැක්කුම වළක්වා ගත හැකිය. වාඩි වී සිටින විට සහ වැතිර සිටින විට ඇස් මට්ටම වෙනස් වන බැවින්, ඒ සඳහා වන මිනුම් ක්‍රමවේදයන් සහ ජීව විද්‍යාත්මක සාධක ද එකිනෙකට වෙනස් වේ.
දෘෂ්ටි කෝණය සහ ජීව විද්‍යාත්මක බලපෑම
රූපවාහිනී තිරය දෙස බැලීමේදී අපගේ ඇස් සහ බෙල්ලේ මාංශ පේශි ක්‍රියා කරන ආකාරය පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීම වැදගත්ය. සාමාන්‍යයෙන්, මිනිස් ඇසට වෙහෙසකින් තොරව කෙලින්ම ඉදිරිය බැලීමට හැකි වන මට්ටම 'ඇස් මට්ටම' (Eye level) ලෙස හැඳින්වේ. තිරයේ මැද කොටස මෙම ඇස් මට්ටමට වඩා ඉහළින් පිහිටන විට, හිස පිටුපසට නැමීමට සිදු වේ. මෙය ගැබ්ගෙල කශේරුකාව (Cervical vertebrae) මත අනවශ්‍ය පීඩනයක් ඇති කරන අතර දීර්ඝකාලීන හිසරදය සහ බෙල්ලේ මාංශ පේශි තදවීම ඇති කළ හැකිය. එම නිසා, ප්‍රශස්ත දෘෂ්ටි කෝණය සැමවිටම තිරස් මට්ටමේ සිට අංශක 0 ත් 15 ත් අතර පරාසයක පැවතිය යුතුය.
වාඩි වී සිටින ඉරියව්ව සඳහා නිවැරදි උස මැනීම
සාලයේ ඇති සෝෆා එකක වාඩි වී සිටින විට රූපවාහිනියේ උස තීරණය කිරීම සඳහා සරල භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්මයක් භාවිතා කළ හැකිය. මෙහිදී අනුගමනය කළ යුතු පියවර පහත පරිදි වේ:
- පළමුව, ඔබ සාමාන්‍යයෙන් රූපවාහිනිය නරඹන සෝෆා එකෙහි සුවපහසු ලෙස වාඩි වන්න.
- ඔබේ ඇස් මට්ටමේ සිට කෙලින්ම ඉදිරියෙන් ඇති බිත්තියේ ලක්ෂ්‍යය සලකුණු කරන්න.
- මෙම ලක්ෂ්‍යය රූපවාහිනී තිරයේ සිරස් මධ්‍ය ලක්ෂ්‍යය (Center of the screen) හෝ තිරයේ ඉහළ තුනෙන් දෙකක (Upper third) සීමාව විය යුතුය.
- සාමාන්‍යයෙන්, සම්මත සෝෆා එකක් සඳහා මෙම උස බිම සිට සෙන්ටිමීටර 100 ත් 110 ත් අතර අගයක් ගනී.
මෙම මිනුම් ක්‍රමය මඟින් ඇස්වල සිලියරි මාංශ පේශි (Ciliary muscles) මත ඇති වන ආතතිය අවම කරන අතර දිගු වේලාවක් රූපවාහිනිය නැරඹීමේදී ඇස් වියළීම වැළැක්වීමට උපකාරී වේ.
වැතිර සිටින ඉරියව්ව සඳහා රූපවාහිනී උස සකස් කිරීම
නිදන කාමරයේදී රූපවාහිනිය නැරඹීමේදී ඉරියව්ව සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වේ. මෙහිදී ඇඳ මත වැතිර සිටින විට, අපගේ ස්වභාවික දෘෂ්ටි රේඛාව තිරස් අතට නොව තරමක් ඉහළට යොමු වේ. එම නිසා, නිදන කාමරය සඳහා රූපවාහිනියක් සවි කිරීමේදී වෙනස් ප්‍රවේශයක් අවශ්‍ය වේ:
- වැතිර සිටින විට ඇස් මට්ටම සාමාන්‍යයෙන් ඉහළට යොමු වන බැවින්, රූපවාහිනිය බිම සිට සෙන්ටිමීටර 120 ත් 140 ත් අතර උසකින් සවි කළ යුතුය.
- තිරය කෙලින්ම තැබීම වෙනුවට, එය තරමක් පහළට නැඹුරු කළ හැකි (Tilted) බිත්ති රඳවනයක් (Wall mount) භාවිතා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
- මෙහිදී තිරයේ නැඹුරු කෝණය (Tilt angle) අංශක 10 ත් 15 ත් අතර විය යුතුය. මෙමඟින් ඇඳ මත වැතිර සිටින ඔබේ ශරීරයේ කෝණයට සෘජුකෝණීව තිරය පිහිටුවීමට හැකි වේ.
මෙමඟින් වැතිර සිටින විට බෙල්ල අධික ලෙස ඉදිරියට නැමීම වැළැක්වෙන අතර කොඳු ඇට පෙළේ ස්වාභාවික වක්‍රය ආරක්ෂා වේ.
ආලෝක පරාවර්තනය සහ දෘශ්‍යතාව සකස් කිරීම
කාමරයේ ඇති ආලෝක ප්‍රභවයන් සහ රූපවාහිනී තිරයේ උස අතර සෘජු සම්බන්ධතාවයක් පවතී. ජනේල වලින් හෝ විදුලි බුබුළු වලින් නිකුත් වන ආලෝකය තිරය මත පතිත වී පරාවර්තනය වීම (Glare) නිසා ඇස්වලට දැඩි වෙහෙසක් දැනේ. රූපවාහිනිය වඩාත් ඉහළින් සවි කළහොත්, සිවිලිමේ ඇති විදුලි පහන්වල ආලෝකය තිරය හරහා සෘජුවම ඔබේ ඇස් වෙත පරාවර්තනය වීමේ සම්භාවිතාව ඉහළ යයි. මෙය භෞතික විද්‍යාවේ පරාවර්තන නියමයන්ට (Laws of reflection) අනුකූල වේ. එම නිසා, තිරය සවි කිරීමේදී කාමරයේ කෘතිම ආලෝකකරණය සහ ස්වභාවික ආලෝකය ලැබෙන දිශාව පිළිබඳව සැලකිලිමත් විය යුතුය. තිරය තරමක් පහළට නැඹුරු කිරීම මඟින් මෙම ආලෝක පරාවර්තන කෝණය වෙනස් කර ඇස්වලට සිදුවන බාධා අවම කරගත හැකිය.
විවිධ තිර ප්‍රමාණයන් සඳහා උස වෙනස් වන ආකාරය
තිරයේ විශාලත්වය (Screen size) අනුව ද එය සවි කළ යුතු උසෙහි සුළු වෙනස්කම් සිදු වේ. උදාහරණයක් ලෙස, අඟල් 55 ක රූපවාහිනියක් සහ අඟල් 75 ක රූපවාහිනියක් සවි කිරීමේදී සැලකිය යුතු වෙනසක් පවතී. විශාල තිරවල සිරස් මානය (Vertical height) වැඩි බැවින්, එහි මැද ලක්ෂ්‍යය සෙවීම සඳහා වඩාත් නිවැරදි මිනුම් ලබාගත යුතුය. අඟල් 75 ක විශාල තිරයක් සෝෆා මට්ටමට වඩා ඉතා ඉහළින් සවි කළහොත්, තිරයේ ඉහළ කෙළවර බැලීම සඳහා නරඹන්නාට හිස නිතරම ඉහළට එසවීමට සිදු වේ. මෙය වළක්වා ගැනීමට නම්, විශාල තිර සවි කිරීමේදී එහි මැද ලක්ෂ්‍යයට වඩා එහි පහළ කෙළවර බිම සිට සෙන්ටිමීටර 60 ත් 70 ත් අතර සීමාවක පවතින සේ සකස් කිරීම වඩාත් ප්‍රායෝගික වේ.
ප්‍රායෝගිකව උස පරීක්ෂා කර බලන ආකාරය
බිත්තියේ සිදුරු විදීමට ප්‍රථම, තෝරාගත් උස නිවැරදිදැයි තහවුරු කර ගැනීමට සරල පරීක්ෂණයක් කළ හැකිය. රූපවාහිනියේ ප්‍රමාණයට සමාන කාඩ්බෝඩ් කැබැල්ලක් කපා, එය තෝරාගත් උසින් බිත්තියේ අලවන්න. ඉන්පසු ඔබේ සෝෆා එකේ හෝ ඇඳ මත වැතිර විනාඩි පහක් පමණ එම කාඩ්බෝඩ් එක දෙස බලා සිටින්න. ඔබේ බෙල්ලට හෝ ඇස්වලට කිසියම් අපහසුතාවයක් දැනේ නම්, කාඩ්බෝඩ් එකෙහි උස ඉහළ හෝ පහළ කර නැවත පරීක්ෂා කරන්න. මෙමඟින් කිසිදු වැරදීමකින් තොරව නිවැරදිම ස්ථානය තෝරාගත හැක.
