බිත්තියට සවිකළ කබඩ් සඳහා ලිස්සන දොරවල් තෝරාගැනීම සහ ඒවා හිරවීම වැළැක්වීම

බිත්තියට සවිකළ කබඩ් සඳහා ලිස්සන දොරවල් (sliding doors) නිවැරදිව තෝරාගැනීම සහ ස්ථාපනය කිරීම මඟින් ඒවා දිගුකාලීනව කිසිදු හිරවීමකින් තොරව සුමටව ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකි වේ. මෙහිදී යාන්ත්‍රික බලවේග, බර බෙදීයාම සහ ද්‍රව්‍යයන්ගේ ගුණාංග පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

1. ලිස්සන දොර පද්ධතිවල මූලික යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ලිස්සන දොරවල් ක්‍රියා කරනුයේ රේල් පද්ධතියක් මත රෝද ලිස්සා යාමෙනි. මෙහිදී ප්‍රධාන ක්‍රම දෙකක් පවතී: ඉහළින් එල්ලෙන පද්ධති (top-hung) සහ පහළින් ආධාරක වන පද්ධති (bottom-running). ඉහළින් එල්ලෙන පද්ධතිවල මුළු බරම දරනු ලබන්නේ ඉහළ රේල් පීල්ල මඟිනි. මෙහි වාසිය නම් පහළ රේල් පීල්ලක් අවශ්‍ය නොවීම හෝ ඉතා කුඩා මඟ පෙන්වන රේල් පීල්ලක් පමණක් ප්‍රමාණවත් වීමයි. නමුත් මේ සඳහා ශක්තිමත් සිවිලිමක් හෝ ඉහළ ව්‍යුහයක් අවශ්‍ය වේ. පහළින් ආධාරක වන පද්ධතිවල බර සම්පූර්ණයෙන්ම පහළ රෝද මත රැඳෙන අතර ඉහළ රේල් පීල්ල මඟින් දොර කෙළින් තබා ගැනීම පමණක් සිදු කරයි. මෙය වඩාත් ස්ථායී සහ බහුලව භාවිත වන ක්‍රමයයි. ඝර්ෂණය අවම කිරීම සඳහා රෝදවල ගුණාත්මකභාවය සහ රේල් පීලිවල සිනිඳු බව ඉතා වැදගත් වේ.

2. දොර පැනලයේ ද්‍රව්‍ය සහ බර සමතුලිතතාවය

දොරක බර සහ එහි ද්‍රව්‍ය තෝරාගැනීම යාන්ත්‍රික ක්‍රියාකාරිත්වයට සෘජුවම බලපායි. ඝන දැව (solid wood) මඟින් සකසන දොරවල් බරින් වැඩි වන අතර කාලයත් සමඟ පරිසරයේ තෙතමනය නිසා නැමීමට ලක් විය හැක. මෙය දොරවල් හිරවීමට ප්‍රධාන හේතුවකි. මීට සාපේක්ෂව මධ්‍යම ඝනත්ව තන්තු පුවරු (MDF) හෝ ඇලුමිනියම් රාමු සහිත වීදුරු දොරවල් වඩාත් ස්ථායී වේ. දොරේ බර වැඩි වන තරමට රෝද මත ඇති වන තෙරපුම වැඩි වන බැවින්, රෝදවල දරණ ධාරිතාව (load capacity) දොරේ බරට වඩා අවම වශයෙන් 20%ක්වත් වැඩි විය යුතුය. එසේ නොමැති වුවහොත් රෝද ඉක්මනින් ගෙවී ගොස් දොරවල් පහත් වීම සහ හිරවීම සිදු වේ.

3. රෝද සහ රේල් පද්ධතියේ ගුණාත්මකභාවය

හිරවීම් වළක්වා ගැනීමේ ප්‍රධානතම රහස පවතින්නේ රෝද යාන්ත්‍රණය තුළයි. ලෝහමය බෝල දරණ (ball bearings) සහිත රෝද තෝරාගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. ප්ලාස්ටික් රෝද පහසුවෙන් ගෙවී යන අතර බර දොරවල් සඳහා ඒවා කිසිසේත් සුදුසු නොවේ. මීට අමතරව, රෝද පිටතින් ආවරණය කර ඇති ද්‍රව්‍යය ද වැදගත් වේ. නයිලෝන් හෝ සිලිකොන් මිශ්‍රිත ද්‍රව්‍යවලින් නිපදවූ රෝද මඟින් ශබ්දය අවම කරන අතර සුමට ගමනක් සහතික කරයි. රේල් පීලි ඇලුමිනියම්වලින් නිපදවා තිබීම වඩාත් සුදුසුය. මන්ද ඇලුමිනියම් මල නොබඳින අතර එහි මතුපිට ඉතා සිනිඳු බැවින් ඝර්ෂණය අවම වේ.

4. ස්ථාපනය කිරීමේදී සැලකිලිමත් විය යුතු මිනුම් සහ මට්ටම්

ලිස්සන දොරක් නිසි පරිදි ක්‍රියා කිරීමට නම් බිම සහ බිත්ති සියයට සියයක්ම මට්ටම් (level) විය යුතුය. සුළු ඇලවීමක් පවා දොරක් එක් පැත්තකට බර වීමට හෝ රේල් පීල්ලෙන් ඉවතට පැනීමට හේතු විය හැක. ස්ථාපනයට පෙර වෝටර් ලෙවල් (water level) උපකරණයක් භාවිතයෙන් බිමෙහි සහ ඉහළ රාමුවේ මට්ටම පරීක්ෂා කරන්න. යම් නොගැලපීමක් ඇත්නම්, රෝදවල ඇති උස සකස් කිරීමේ ඉස්කුරුප්පු (adjustment screws) මඟින් දොරේ මට්ටම සියුම්ව සකස් කළ යුතුය. දොර පුවරු අතර අවම වශයෙන් මිලිමීටර් 8-10ක පරතරයක් තිබීම මඟින් ඒවා එකිනෙක ගැටීම වළක්වා ගත හැක.

5. නඩත්තු කිරීම සහ පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රමවේද

බොහෝ විට දොරවල් හිරවීමට හේතු වන්නේ රේල් පීලි තුළ එකතු වන දූවිලි සහ කෙඳි වර්ගයි. මේවා රෝදවල එතීමෙන් රෝද කැරකීම නතර වේ. සතිපතා රේල් පීලි වැකියුම් ක්ලීනර් යන්ත්‍රයක් මඟින් පිරිසිදු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. රේල් පීලි ලිහිසි කිරීම සඳහා සාමාන්‍ය තෙල් වර්ග භාවිත නොකරන්න. මන්ද සාමාන්‍ය තෙල්වලට දූවිලි පහසුවෙන් ඇලෙන බැවින් එය තවදුරටත් හිරවීම් ඇති කරයි. ඒ වෙනුවට වියළි සිලිකොන් ස්ප්‍රේ (dry silicone spray) හෝ ග්‍රැෆයිට් කුඩු භාවිත කරන්න. මෙය රේල් පීල්ල වියළිව තබන අතරම ඝර්ෂණය උපරිමයෙන් අවම කරයි.