පළමු දිව්ය පූජා ප්රසාද (කොමියුනියන්) උත්සවයක ඡායාරූප කාලාන්තරයක් තිස්සේ සුරක්ෂිතව තබා ගැනීම සඳහා නිවැරදි ඇල්බමකරණ තාක්ෂණය සහ රසායනිකව ආරක්ෂිත ද්රව්ය භාවිත කිරීම අත්යවශ්ය වේ. මෙමඟින් ඡායාරූපවල වර්ණ වියැකී යාම වැළැක්වෙන අතර පරම්පරා ගණනාවක් යනතුරු ඒවායේ ගුණාත්මකභාවය සුරක්ෂිතව පවතිනු ඇත.
ද්රව්යමය විද්යාව: අම්ල-රහිත සහ ලිග්නින්-රහිත ඇල්බම තෝරාගැනීම
ඡායාරූප සංරක්ෂණයේදී වැදගත්ම සාධකය වන්නේ කඩදාසි සහ කාඩ්බෝඩ්වල අඩංගු රසායනික සංයුතියයි. සාමාන්ය කඩදාසිවල අඩංගු වන ලිග්නින් (lignin) නැමති කාබනික සංයෝගය කාලයත් සමඟ ඔක්සිකරණය වී අම්ල නිපදවයි. මෙම අම්ල මඟින් ඡායාරූප කහ පැහැ වීමටත්, කඩදාසි දිරාපත් වීමටත් හේතු වේ. එබැවින්, ඔබ තෝරාගන්නා ඇල්බමය "අම්ල-රහිත" (acid-free) සහ "ලිග්නින්-රහිත" (lignin-free) සහතික ලත් එකක් විය යුතුය.
ඡායාරූපවල පෘෂ්ඨය මත ඇති ආලෝක සංවේදී රසායනික ස්ථරය (emulsion layer) ඉතා සංවේදී වන අතර, එය වාතයේ ඇති තෙතමනය සහ රසායනික ද්රව්ය සමඟ පහසුවෙන් ප්රතික්රියා කරයි. මේ නිසා, ප්ලාස්ටික් පොකට් සහිත ඇල්බම භාවිත කිරීමේදී PVC (polyvinyl chloride) රහිත, පොලිප්රොපිලීන් (polypropylene) වැනි උදාසීන ප්ලාස්ටික් වර්ගවලින් තැනූ ඇල්බම පමණක් තෝරාගත යුතුය. PVC මඟින් නිකුත් වන රසායනික වායූන් ඡායාරූපවල රසායනික ස්ථරය දියකර හැරීමට ඉඩ ඇත.
ඡායාරූප පෙළගැස්වීමේ කාලානුක්රමික ක්රමවේදය
සාර්ථක සමරු ඇල්බමයක් සැකසීමේදී කතාවක් ගලා යන අයුරින් ඡායාරූප පෙළගැස්විය යුතුය. මේ සඳහා පහත සඳහන් අනුපිළිවෙල අනුගමනය කිරීම වඩාත් සුදුසුය:
- සූදානම් වීමේ අවධිය: නිවසේදී ඇඳුම් පැළඳුම් සූදානම් කරගන්නා ආකාරය, පවුලේ සාමාජිකයන් සමඟ ගන්නා ලද සමීප ඡායාරූප සහ කුඩා සැරසිලිවල ඡායාරූප.
- දේවස්ථාන මෙහෙය: ප්රධාන ආගමික වතාවත් සිදුකරන අවස්ථා, ඉටිපන්දම් දැල්වීම සහ දිව්ය පූජාව ලබා ගන්නා නිශ්චිත මොහොත දැක්වෙන ඡායාරූප.
- සුහද හමුව සහ සමූහ ඡායාරූප: පවුලේ ඥාතීන්, හිතමිතුරන් සහ පූජකතුමන්ලා සමඟ ගන්නා ලද නිල ඡායාරූප සහ සුහද අවස්ථාවන්.
මෙහිදී සෑම පිටුවකම ඡායාරූප අතර ප්රමාණවත් හිස් ඉඩක් (negative space) තැබීම වැදගත්ය. මෙය ඇසට පහසුවක් ගෙන දෙන අතර, එක් පිටුවක ඡායාරූප ගොඩගැසීමෙන් ඒවා එකිනෙක ගැටී සීරීම් ඇතිවීම වළක්වයි.
සවි කිරීමේ නිවැරදි තාක්ෂණය සහ මෙවලම් භාවිතය
ඡායාරූප ඇල්බමයේ පිටුවල ඇලවීමේදී දියර මැලියම් (liquid glue) හෝ සාමාන්ය සෙලෝටේප් භාවිත කිරීම කිසිසේත්ම නොකළ යුතුය. දියර මැලියම්වල අඩංගು ජලීය පදනම නිසා කඩදාසි රැලි ගැසෙන අතර, ඒවායේ ඇති ප්රබල රසායනික සංයෝග ඡායාරූප පිටුපසින් කාන්දු වී මුද්රිත රූපය විනාශ කරයි. එමෙන්ම සාමාන්ය ඇලවුම් පටි කාලයත් සමඟ වියළී ගොස් කහ පැහැති පැල්ලම් ඉතිරි කරයි.
මේ සඳහා ආරක්ෂිතම ක්රමය වන්නේ ස්වයං-ඇලවුම් ඡායාරූප කොන් (photo corners) භාවිත කිරීමයි. මෙම ක්රමයේදී ඡායාරූපය කෙලින්ම ඇල්බම පිටුව මත අලවන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට, ඡායාරූපයේ කොන් හතරට කුඩා කඩදාසි හෝ පොලියෙස්ටර් කොන් සවිකර, එම කොන් පමණක් ඇල්බම පිටුවට අලවනු ලැබේ. මෙමඟින් උෂ්ණත්ව වෙනස්වීම් නිසා ඡායාරූප පත්රය හැකිලීමේදී හෝ ප්රසාරණය වීමේදී එය රැලි වැටීමකින් තොරව නිදහසේ පවතී. තවද, අවශ්ය ඕනෑම අවස්ථාවක ඡායාරූපයට හානි නොකර එය ඇල්බමයෙන් ඉවත් කිරීමටද මෙමඟින් හැකියාව ලැබේ.
ස්පර්ශ කිරීම සහ හැසිරවීමේ භෞතික නීති
ඡායාරූප ඇල්බමය සැකසීමේදී අපගේ දෑත්වලින් නිකුත් වන ස්වභාවික තෙල් වර්ග සහ ඇමයිනෝ අම්ල ඡායාරූප මතුපිට තැන්පත් විය හැක. මේවා කාලයත් සමඟ ඔක්සිකරණය වී ස්ථිර ඇඟිලි සලකුණු ලෙස මතු වේ. මෙම ගැටලුව වළක්වා ගැනීම සඳහා පිරිසිදු, සුදු පැහැති පුළුන් අත්වැසුම් (cotton gloves) පැළඳ ඡායාරූප හැසිරවීම කළ යුතුය.
එසේම, ඡායාරූපයක් මත ලියන්නේ නම් පිටුපස ලිවීම සඳහා මෘදු පැන්සලක් (2B හෝ 4B) පමණක් භාවිතා කරන්න. බෝල්පොයින්ට් පෑනකින් ලිවීමේදී ඇතිවන තෙරපුම නිසා ඡායාරූපයේ ඉදිරිපස පෘෂ්ඨයේ සලකුණු ඇතිවන අතර, පෑන් තීන්තවල ඇති රසායනික ද්රව්ය ඡායාරූප කඩදාසිය විනිවිද ගොස් රූපය විනාශ කළ හැක.
දිගුකාලීන ගබඩාකරණය සහ පරිසර පාලනය
ඡායාරූපවල ආයු කාලය තීරණය වන්නේ ඒවා ගබඩා කර තබන පරිසරය මතයි. අධික උෂ්ණත්වය සහ ආර්ද්රතාවය ඡායාරූප විනාශ කරන ප්රධාන සතුරන් දෙදෙනා වේ. සාපේක්ෂ ආර්ද්රතාවය (relative humidity) 30%ත් 40%ත් අතර සහ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 20ට වඩා අඩුවෙන් පවත්වා ගැනීම ඉතා සුදුසුය. අධික ආර්ද්රතාවය නිසා කඩදාසිවල දිලීර (mold) වර්ධනය විය හැකි අතර, අධික වියළි බව නිසා ඡායාරූප නැමී බිඳෙනසුලු විය හැක.
ඇල්බමය සෘජු සූර්යාලෝකය වැටෙන ස්ථානවලින්, තෙතමනය සහිත බිත්ති අසලින් හෝ උදුන් ආසන්නයෙන් බැහැරව තබන්න. ඇල්බමය සිරස් අතට (vertical) රාක්කයක ගබඩා කිරීම මඟින් පිටු මත ඇතිවන අනවශ්ය පීඩනය අවම වන අතර, ඡායාරූප එකිනෙකට ඇලී යාම වළක්වයි.