පහළින් අධිශීතකරණය පිහිටි දොර දෙකේ ශීතකරණයක් භාවිතයේදී තාප ගති විද්යාත්මක මූලධර්ම සහ නිවැරදි සංවිධාන ක්රමවේදයන් අවබෝධ කරගැනීමෙන් ආහාරවල නැවුම් බව උපරිමයෙන් ආරක්ෂා කරගත හැකිය.
උෂ්ණත්ව විද්යාව සහ ශීතකරණයේ වායු සංසරණය
ශීතකරණයක ක්රියාකාරීත්වය පිටුපස ඇති ප්රධාන භෞතික විද්යාත්මක මූලධර්මය වන්නේ තාප ගති විද්යාවේ දෙවන නියමයයි. තාපය සැමවිටම උණුසුම් ස්ථානයක සිට සීතල ස්ථානයකට ගලා යයි. ශීතකරණ පද්ධතියක් මඟින් කරනුයේ ඇතුළත ඇති තාපය උරාගෙන එය පිටතට මුදා හැරීමයි. පහළින් අධිශීතකරණය පිහිටි සැලසුම මෙහිදී විශාල වාසියක් ගෙන දෙයි. මන්දයත්, වඩාත්ම ශීතල විය යුතු කොටස පහළින් පිහිටීම නිසා ස්වාභාවික සංවහන ධාරා වඩාත් ස්ථාවරව පවතී.
නවීන ශීතකරණවල විශේෂිත විදුලි පංකා පද්ධති මඟින් සිසිල් වායුව ඒකාකාරීව බෙදා හරිනු ලැබේ. මෙහිදී ඉහළ කොටස්වල උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 3 සිට 5 දක්වාත්, පහළ ලාච්චු ආසන්නයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 1 සිට 2 දක්වාත් පවතී. මෙම උෂ්ණත්ව විවිධත්වය හඳුනාගෙන ආහාර ගබඩා කිරීමෙන් බැක්ටීරියා වර්ධනය සහ එන්සයිම ක්රියාකාරිත්වය සැලකිය යුතු ලෙස මන්දගාමී කළ හැකිය.
ආහාර වර්ගීකරණය සහ නිවැරදි තට්ටු තේරීම
ආහාර නරක් වීම යනු රසායනික හා ජීව විද්යාත්මක ප්රතික්රියාවකි. බැක්ටීරියා සහ දිලීර වර්ධනය වීමට නිශ්චිත උෂ්ණත්වයක් සහ තෙතමනයක් අවශ්ය වේ. උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 4 ට වඩා අඩු වූ විට මෙම ක්ෂුද්ර ජීවීන්ගේ පරිවෘත්තීය ක්රියාවලීන් සැලකිය යුතු ලෙස මන්දගාමී වේ. එබැවින්, විවිධ ආහාර වර්ග ඒවායේ රසායනික ව්යුහය අනුව නිසි උෂ්ණත්ව කලාපවල ගබඩා කළ යුතුය.
- ඉහළ තට්ටු: පිසූ ආහාර, කිරි නිෂ්පාදන සහ අතුරුපස වැනි ඉක්මනින් ආහාරයට ගත හැකි ද්රව්ය සඳහා සුදුසුය. මෙහි උෂ්ණත්වය වඩාත් ස්ථායී වන අතර ද්විතීයික දූෂණය වීමේ අවදානම අවම වේ.
- මැද තට්ටු: ඉතිරි වූ ආහාර සහ බිත්තර වැනි ද්රව්ය සඳහා යෝග්ය වේ. බිත්තර ශීතකරණයේ දොරේ තැබීමෙන් වළකින්න, මන්ද දොර නිතර හැරීමේදී සිදුවන උෂ්ණත්ව වෙනස්වීම් ඒවා ඉක්මනින් නරක් වීමට හේතු වේ.
- පහළ තට්ටු සහ ලාච්චු: එළවළු සහ පළතුරු සඳහා වෙන්වූ ලාච්චුවල ආර්ද්රතාවය පාලනය කළ හැකිය. අධික ආර්ද්රතාවය සහිත සැකසුම කොළ පැහැති එළවළු සඳහාද, අඩු ආර්ද්රතාවය සහිත සැකසුම ඇපල්, පෙයාර්ස් වැනි එතිලීන් වායුව පිටකරන පළතුරු සඳහාද භාවිතා කරන්න.
පහළ අධිශීතකරණය කාර්යක්ෂමව සංවිධානය කිරීම
පහළ පිහිටි අධිශීතකරණය සාමාන්යයෙන් ලාච්චු ක්රමයට සකසා ඇත. මෙහි ගබඩා කිරීමේදී භෞතික විද්යාත්මක ලක්ෂණ සැලකිල්ලට ගත යුතුය. සීතල වායුව ඝනත්වයෙන් වැඩි නිසා අධිශීතකරණයේ ලාච්චු විවෘත කරන විට සීතල වායුව පිටතට ගලා යාම අවම වේ. කෙසේ වෙතත්, නිරන්තරයෙන් ලාච්චු ඇදීමේදී සිදුවන කම්පනය අවම කිරීමට බරින් වැඩි ද්රව්ය පහළම ලාච්චුවේත්, ඉක්මනින් භාවිතයට ගන්නා ද්රව්ය ඉහළ ලාච්චුවේත් තබන්න.
අධිශීතකරණ උෂ්ණත්වය සාමාන්යයෙන් සෙල්සියස් අංශක -18 හෝ ඊට වඩා අඩු මට්ටමක පවත්වා ගත යුතුය. මෙම උෂ්ණත්වයේදී ජල අණු ඝනීභවනය වී අයිස් බවට පත්වන අතර ක්ෂුද්ර ජීවී ක්රියාකාරිත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වේ. කෙසේ වෙතත්, ආහාර නිවැරදිව ඇසුරුම් නොකළහොත්, උත්ස්වේදනය (sublimation) ක්රියාවලිය සිදුවේ. එනම්, ආහාරවල ඇති අයිස් ස්ඵටික සෘජුවම වාෂ්ප බවට පත්වී ආහාර වියළී යයි. මෙය වළක්වා ගැනීමට රසායනිකව ආරක්ෂිත, වාතය නොකදින බහාලුම් හෝ විශේෂිත ශීතකරණ බෑග් භාවිතා කළ යුතුය.
වායු සංසරණය සහ නඩත්තුව
ශීතකරණයේ කාර්යක්ෂමතාවය රඳා පවතින්නේ නිසි නඩත්තුව මතය. නිතරම ශීතකරණය ඇතුළත වායු සංසරණය සඳහා ප්රමාණවත් ඉඩක් තබන්න. උපරිම ධාරිතාවයෙන් 80% කට වඩා ආහාර පුරවන්න එපා. එමෙන්ම, දොරේ ඇති රබර් මුද්රාව පිරිසිදුව තබා ගැනීමෙන් සිසිල් වායුව කාන්දු වීම වැළැක්විය හැකිය. මසකට වරක්වත් ශීතකරණයේ පිටුපස ඇති තාප හුවමාරු දඟර පිරිසිදු කිරීමෙන් විදුලි පරිභෝජනය 15% කින් පමණ අඩු කරගත හැකිය.
