නවීන මුළුතැන්ගෙයක් සැලසුම් කිරීමේදී සෙරමික් සහ ඉන්ඩක්ෂන් ලිප් අතර තේරීම බොහෝ දෙනෙකු මුහුණ දෙන ප්‍රධානතම ගැටලුවකි. මතුපිටින් බලන විට මේවා එක හා සමාන කළු පැහැති සිනිඳු වීදුරු මතුපිටකින් යුක්ත වුවද, ක්‍රියාකාරීත්වය, තාපය උත්පාදනය සහ බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාව අතින් මේ තාක්ෂණයන් දෙක අතර සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්ම ක්‍රියාත්මක වේ.
1. තාපය උත්පාදනය කිරීමේ භෞතික විද්‍යාව
සෙරමික් සහ ඉන්ඩක්ෂන් ලිප් අතර ඇති ප්‍රධානතම වෙනස වන්නේ තාපය නිපදවන ආකාරයයි. සෙරමික් ලිපක් ක්‍රියා කරන්නේ ප්‍රතිරෝධී තාපනය (resistive heating) මූලධර්මය මතය. මෙහිදී වීදුරු-සෙරමික් මතුපිටට යටින් ඇති ලෝහමය දඟර හරහා විද්‍යුත් ධාරාවක් ගලා යන විට, එම දඟර රත් වී අධෝරක්ත කිරණ සහ තාප සන්නයනය මගින් වීදුරු මතුපිට රත් කරයි. ඉන්පසු එම තාපය ලිප මත තබා ඇති භාජනය වෙත සන්නයනය වේ. මෙහිදී ලිපේ මතුපිට සෘජුවම අධික ලෙස රත් වන අතර එය රතු පැහැයෙන් දිලිසෙනු දැකිය හැකිය.
අනෙක් අතට, ඉන්ඩක්ෂන් ලිපක් ක්‍රියා කරන්නේ විද්‍යුත් චුම්භක ප්‍රේරණය (electromagnetic induction) මගිනි. මෙහිදී ලිපේ මතුපිට යටින් ඇති තඹ දඟර මගින් අධි-සංඛ්‍යාත විද්‍යුත් චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් නිර්මාණය කරයි. මෙම ක්ෂේත්‍රය ලිප මත තබා ඇති චුම්භක ගුණ සහිත භාජනයේ පතුල හරහා ගමන් කරන විට, භාජනයේ ලෝහය තුළ සුළි ධාරා (eddy currents) ජනනය වේ. මෙම ධාරා මගින් භාජනය කෙලින්ම රත් වන අතර ලිපේ මතුපිට රත් වීමක් සිදු නොවේ.
2. තාප හුවමාරුව සහ බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාව
තාපය සෘජුවම භාජනය තුළ ජනනය වන බැවින්, ඉන්ඩක්ෂන් තාක්ෂණය අතිශයින්ම බලශක්ති කාර්යක්ෂම වේ. සෙරමික් ලිපකදී තාපය මුලින්ම දඟරයේ සිට වීදුරුවටත්, පසුව වීදුරුවේ සිට භාජනයටත් ගමන් කළ යුතුය. මෙම ක්‍රියාවලියේදී අවට වාතයට විශාල තාප ප්‍රමාණයක් අපතේ යයි. භෞතික විද්‍යාත්මක දත්ත වලට අනුව, ඉන්ඩක්ෂන් ලිපක ශක්ති කාර්යක්ෂමතාව 90% ක් පමණ වන අතර, සෙරමික් ලිපක එය 60% ත් 70% ත් අතර අගයක් ගනී.
මෙම කාර්යක්ෂමතාව නිසා ආහාර පිසීමේ වේගයද බෙහෙවින් වෙනස් වේ. උදාහරණයක් ලෙස, ලීටර් දෙකක ජලය ප්‍රමාණයක් නටන තත්ත්වයට පත් කිරීමට ඉන්ඩක්ෂන් ලිපකට ගතවන්නේ විනාඩි 4ක් වැනි කෙටි කාලයකි. නමුත් සෙරමික් ලිපකට ඒ සඳහා විනාඩි 9කට වඩා වැඩි කාලයක් ගතවේ. මෙය කාලය මෙන්ම විදුලි පරිභෝජනයද ඉතිරි කර ගැනීමට උපකාරී වේ.
3. භාජන අනුකූලතාව සහ ද්‍රව්‍ය විද්‍යාව
භාවිත කළ හැකි භාජන වර්ග පිළිබඳව සැලකීමේදී මෙම ලිප් වර්ග දෙක අතර පැහැදිලි වෙනසක් පවතී. සෙරමික් ලිප් සඳහා ඕනෑම සමතලා පතුලක් ඇති භාජනයක් භාවිත කළ හැකිය. මැටි, වීදුරු, ඇලුමිනියම්, තඹ හෝ මල නොබැඳෙන වානේ (stainless steel) භාජන මේ සඳහා සුදුසුය. මෙහිදී වැදගත් වන්නේ භාජනයේ පතුල ලිපේ මතුපිට සමග උපරිමයෙන් ස්පර්ශ වීම පමණි.
නමුත් ඉන්ඩක්ෂන් ලිප් සඳහා චුම්භක ගුණ ඇති (ferromagnetic) පතුලක් සහිත විශේෂිත භාජන අවශ්‍ය වේ. වාත්තු යකඩ (cast iron) සහ චුම්භක ගුණ සහිත මල නොබැඳෙන වානේ භාජන මේ සඳහා සුදුසුය. ඇලුමිනියම්, වීදුරු හෝ තඹ භාජන සෘජුවම ඉන්ඩක්ෂන් ලිපක් මත රත් කළ නොහැක. භාජනයක් ඉන්ඩක්ෂන් ලිපකට සුදුසුදැයි පරීක්ෂා කිරීමට සරල ක්‍රමයක් ඇත; එහි පතුලට චුම්බකයක් තබා බැලූ විට එය ඇලෙන්නේ නම්, එම භාජනය ඉන්ඩක්ෂන් ලිප සඳහා භාවිත කළ හැකිය.
4. පිරිසිදු කිරීම සහ නඩත්තුව
දෛනික භාවිතයේදී පිරිසිදු කිරීමේ පහසුව ඉතා වැදගත් සාධකයකි. සෙරමික් ලිපක මතුපිට සෘජුවම රත් වන බැවින්, ආහාර පිසීමේදී පිටාර ගලන ද්‍රව්‍ය අධික තාපය නිසා වීදුරු මතුපිට පිලිස්සී තදින් ඇලී යයි. මෙම පැල්ලම් ඉවත් කිරීම සඳහා විශේෂිත සීරීම් තල (scrapers) සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිත කිරීමට සිදු වේ. එසේ නොමැති වුවහොත් වීදුරු මතුපිට සීරීම් වලට ලක්විය හැක.
නමුත් ඉන්ඩක්ෂන් ලිපක මතුපිට රත් වන්නේ රත් වූ භාජනයෙන් ලැබෙන ප්‍රතිලාභී තාපයෙන් (residual heat) පමණි. එම නිසා මතුපිට උෂ්ණත්වය සාපේක්ෂව ඉතා අඩුය. පිටාර ගලන ආහාර පිලිස්සී ඇලෙන්නේ නැති බැවින්, ලිප නිවා දැමූ සැනින් තෙත රෙදි කඩකින් පිසදැමීමෙන් එය පහසුවෙන් පිරිසිදු කරගත හැකිය.
5. ආරක්ෂාව සහ උෂ්ණත්ව පාලනය
ආරක්ෂාව අතින් ඉන්ඩක්ෂන් ලිපක් ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවතී. ලිප ක්‍රියාත්මක කර තිබුණද, ඒ මත චුම්භක භාජනයක් නොමැති නම් කිසිදු තාපයක් ජනනය නොවේ. එමෙන්ම භාජනය ඉවත් කළ සැනින් තාපය නිපදවීම නතර වන බැවින්, අත්වැරදීම් වලින් සිදුවන පිළිස්සුම් අනතුරු අවම වේ. සෙරමික් ලිපකදී ලිප නිවා දැමූ පසුවද මතුපිට දිගු වේලාවක් යනතුරු රත් වී පවතින බැවින් අනතුරු සිදුවීමේ සම්භාවිතාව වැඩිය.
උෂ්ණත්ව පාලනය අතින්ද ඉන්ඩක්ෂන් ලිප ගෑස් ලිපකට සමානව ක්ෂණිකව ප්‍රතිචාර දක්වයි. තාප මට්ටම අඩු කළ සැනින් තාපය ජනනය වීම නතර වේ. සෙරමික් ලිපකදී මතුපිට රඳා පවතින තාපය (residual heat) නිසා ආහාර දිගටම පිසීමට ලක්වන බැවින්, ඉතා සියුම් උෂ්ණත්ව පාලනයක් අවශ්‍ය ආහාර පිසීමේදී යම් අපහසුතාවක් ඇති විය හැකිය. මීට අමතරව, ක්‍රියාත්මක වන විට ඇසෙන ශබ්දය අතින්ද මේවායේ වෙනසක් පවතී. ඉන්ඩක්ෂන් ලිපක සිසිලන පංකාවක් (cooling fan) අඩංගු වන බැවින් සහ විද්‍යුත් චුම්භක දඟර ක්‍රියාත්මක වන විට සියුම් හූම් හඬක් (humming noise) ඇති විය හැකිය. සෙරමික් ලිපක් සම්පූර්ණයෙන්ම නිශ්ශබ්දව ක්‍රියාත්මක වේ. කෙසේ වෙතත්, නවීන තාක්ෂණය සමග ඉන්ඩක්ෂන් ලිප්වලින් නිකුත් වන ශබ්දය අවම මට්ටමකට පත් කර ඇත.
