භාවිතා කර අවසන් වූ වීදුරු ඉටිපන්දම් බඳුන් නැවත භාවිතයට ගැනීමෙන් නිවසේ කුඩා සැරසිලි සහ විවිධ ද්‍රව්‍ය ක්‍රමවත්ව සංවිධානය කරගත හැකිය. මෙම ක්‍රියාවලිය සඳහා වීදුරු බහාලුම් සූදානම් කිරීමේදී ඒවායේ අඩංගු ඉටි සහ මතුපිට ලේබල් ඉවත් කිරීම සඳහා විද්‍යාත්මක හා ප්‍රායෝගික ක්‍රමවේද අනුගමනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
ඉටිපන්දම් බඳුන්වලින් ඉටි ඉවත් කිරීමේ භෞතික විද්‍යාව
ඉටිපන්දම්වල අඩංගු පැරෆින් හෝ සෝයා ඉටි යනු දිගු හයිඩ්‍රොකාබන් දාමයන්ගෙන් සමන්විත කාබනික ද්‍රව්‍යයන් වේ. මේවා උෂ්ණත්වය අනුව ස්වභාවය වෙනස් කරන බැවින්, භෞතික ක්‍රමවේද දෙකක් ඔස්සේ බඳුන්වලින් ඉටි ඉවත් කළ හැකිය. පළමු ක්‍රමය වන්නේ සීතල කිරීමයි. වීදුරු බඳුන පැය කිහිපයක් ශීතකරණයේ තැබූ විට ඉටි හැකිලීමට ලක්වන අතර, වීදුරු මතුපිට සහ ඉටි අතර ඇති ඇලෙන සුළු ස්වභාවය අවම වේ. මෙහිදී වීදුරුවලට තාප කම්පනයක් (thermal shock) සිදුනොවීම සඳහා කාමර උෂ්ණත්වයේ පවතින බඳුන් පමණක් ශීතකරණයට දැමීමට වගබලා ගත යුතුය. ශීත කිරීමෙන් පසු පිහියක් හෝ මොට උපකරණයක් ආධාරයෙන් ඉටි කොටස් පහසුවෙන් කඩා ඉවත් කළ හැකිය.
දෙවන ක්‍රමය වන්නේ උණුසුම් ජලය භාවිතයයි. ඉටිවල ද්‍රවාංකය සාමාන්‍යයෙන් සෙල්සියස් අංශක 50ත් 60ත් අතර වේ. බඳුනට උණුසුම් ජලය පිරවීමෙන් ඉටි දියවී ජල මතුපිටට පාවේ. පසුව ජලය සිසිල් වූ විට ඉටි තට්ටුවක් ලෙස ඉහළින් මිදෙන අතර එය පහසුවෙන් ඉවත් කළ හැක. සෝඩා-ලයිම් වීදුරු (soda-lime glass) අධික තාප වෙනස්වීම්වලදී පුපුරා යා හැකි බැවින්, උතුරන ජලය එකවර වීදුරු බඳුනට වත් නොකිරීමට වගබලා ගත යුතුය. උෂ්ණත්වය ක්‍රමයෙන් වැඩි කිරීම සහ අඩු කිරීම මඟින් වීදුරුවේ ව්‍යුහාත්මක අඛණ්ඩතාව ආරක්ෂා කරගත හැක.
ලේබල් සහ මැලියම් ඉවත් කිරීමේ රසායනික ක්‍රමවේද
බොහෝ ඉටිපන්දම් බඳුන්වල පිටත අලවා ඇති ලේබල් ඉවත් කිරීම අභියෝගයකි. මේ සඳහා භාවිත වන මැලියම් ජලයේ දිය නොවන ධ්‍රැවීය නොවන (non-polar) ද්‍රව්‍ය වේ. එම නිසා මේවා ඉවත් කිරීමට ජලය වෙනුවට ධ්‍රැවීය නොවන ද්‍රාවක භාවිතා කළ යුතුය. එළවළු තෙල්, පොල්තෙල් හෝ ඛනිජ තෙල් ස්වල්පයක් ලේබලය මත ආලේප කර විනාඩි 15-20ක් පමණ තැබීමෙන් මැලියම්වල රසායනික බන්ධන බිඳවැටේ. ඉන්පසු රෙදි කඩකින් පිසදා ලේබලය පහසුවෙන් ඉවත් කළ හැකිය.
තෙල් ගතිය සහ ඉතිරි වූ මැලියම් කොටස් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කිරීම සඳහා සර්ෆැක්ටන්ට් (surfactant) හෙවත් පෘෂ්ඨීය ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍ය අඩංගု සේදුම් දියරයක් සහ උණුසුම් ජලය යොදා බඳුන සේදිය යුතුය. මෙමඟින් වීදුරු මතුපිට ඇති මේද අණු ජලය සමඟ මිශ්‍ර වී ඉවත් වී යයි. අවසානයේදී අයිසොප්‍රොපයිල් ඇල්කොහොල් (isopropyl alcohol) භාවිතයෙන් වීදුරු මතුපිට පිසදැමීමෙන් ඉහළ දීප්තියක් ලබාගත හැකි අතර ඉතිරි වී ඇති ක්ෂුද්‍ර මැලියම් අංශුද සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වේ.
වීදුරු බඳුන් ආශ්‍රිත දෘශ්‍ය සංවිධානය සහ සෞන්දර්යය
වීදුරු යනු විශිෂ්ට ආලෝක සම්ප්‍රේෂණ හැකියාවක් ඇති ද්‍රව්‍යයකි. විනිවිද පෙනෙන වීදුරු බඳුන් නිවසේ සැරසිලි සඳහා භාවිතා කිරීමේදී දෘශ්‍ය අවුල් සහගත බව (visual clutter) අවම වේ. එකම ප්‍රමාණයේ සහ හැඩයේ වීදුරු බඳුන් සමූහයක් රාක්කයක් මත පිළිවෙලට තැබීමෙන් කාමරයකට නවීන සහ අවමවාදී (minimalist) පෙනුමක් ලබාගත හැකිය. මෙම දෘශ්‍ය ඒකාකාරීත්වය මඟින් මනසට සන්සුන් හැඟීමක් ඇති කරයි.
මෙම බඳුන් තුළ කපු පුළුන්, මේක්අප් බුරුසු, ලිපිද්‍රව්‍ය, හෝ කුඩා නූල් පන්දු වැනි විවිධ ද්‍රව්‍ය ගබඩා කළ හැකිය. විනිවිද පෙනෙන ස්වභාවය නිසා බඳුන විවෘත නොකරම ඒ තුළ ඇති ද්‍රව්‍ය හඳුනාගත හැකි බැවින් කාලය ඉතිරි කරගත හැකිය. තවද, කුඩා ඉටිපන්දම් බඳුන් මුළුතැන්ගෙයි කුළුබඩු බඳුන් ලෙසද, කාර්යාල මේසයේ කඩදාසි ක්ලිප් ගබඩා කිරීමටද භාවිත කළ හැකිය. මතුපිට දූවිලි එකතු වීම වැළැක්වීම සඳහා ස්ථිතික විද්‍යුත් ආරෝපණ පාලනය කරන මයික්‍රොෆයිබර් රෙදි කඩකින් නිතිපතා පිසදැමීම සුදුසුය.
රාක්කගත කිරීමේදී භෞතික ස්ථායීතාව පවත්වා ගැනීම
වීදුරු බඳුන් සැකසීමේදී භෞතික විද්‍යාත්මක නියමයන් සැලකිල්ලට ගැනීම වැදගත්ය. බරින් වැඩි බඳුන් සැමවිටම රාක්කයේ පහළ කොටස්වල තැබිය යුතුය. මෙමඟින් ගුරුත්වාකර්ෂණ කේන්ද්‍රය පහළින් පිහිටන අතර රාක්කය පෙරලීමේ අවදානම අවම වේ. වීදුරු බඳුන් එකිනෙක ගැටී සීරීම් හෝ බිඳීයාම් සිදුවීම වැළැක්වීම සඳහා ඒවා අතර නිසි පරතරයක් පවත්වා ගත යුතුය. ලිස්සන සුළු මතුපිටවල් සහිත රාක්ක සඳහා සිලිකොන් පෑඩ් හෝ රබර් ආස්තරණ භාවිතා කිරීමෙන් වීදුරු බඳුන් ස්ථාවරව තබාගත හැක.
පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ මාර්ගෝපදේශය
- පළමු පියවර: ශීතකරණ ක්‍රමය මඟින් විශාල ඉටි කොටස් ඉවත් කිරීම.
- දෙවන පියවර: මැලියම් දිය කිරීම සඳහා ධ්‍රැවීය නොවන තෙල් වර්ගයක් ආලේප කිරීම.
- තුන්වන පියවර: උණුසුම් සර්ෆැක්ටන්ට් දියරයෙන් සෝදා පිරිසිදු කිරීම.
- හතරවන පියවර: මයික්‍රොෆයිබර් රෙදි කඩකින් පිසදා වියළා ගැනීම.
