දුම් කවුළු ග්‍රීස් ෆිල්ටරය විකෘති නොකර නිවැරදිව පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද

දුම් කවුළු (range hood) වල ඇති ලෝහමය ග්‍රීස් ෆිල්ටරය නිසි ලෙස පිරිසිදු නොකිරීමෙන් මුළුතැන්ගෙයි වාතාශ්‍රය අඩාල වන අතර, නුසුදුසු ක්‍රම මඟින් මෙම සියුම් ෆිල්ටරයේ හැඩය විකෘති විය හැක. ඇලුමිනියම් හෝ මල නොබැඳෙන වානේ (stainless steel) වලින් සාදන ලද මෙම ෆිල්ටරවල හැඩය වෙනස් නොකර, එකතු වී ඇති තෙල් සහ දැලි ක්‍රමවත්ව ඉවත් කරන ආකාරය මෙම ලිපියෙන් විද්‍යාත්මකව පැහැදිලි කරයි.

ලෝහ වර්ගය හඳුනා ගැනීම සහ එහි වැදගත්කම

දුම් කවුළුවක ෆිල්ටරය පිරිසිදු කිරීමට පෙර එය සාදා ඇති ලෝහය කුමක්දැයි නිවැරදිව හඳුනා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ. වෙළඳපොළේ ඇති බහුතරයක් දුම් කවුළු සඳහා යොදා ගන්නේ ඇලුමිනියම් ෆිල්ටර වන අතර, මිලෙන් අධික මාදිලි සඳහා මල නොබැඳෙන වානේ (stainless steel) භාවිතා වේ. ඇලුමිනියම් ලෝහය ඉතා සැහැල්ලු වන අතර ක්ෂාරීය මාධ්‍යයන් (alkaline solutions) හමුවේ පහසුවෙන් රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවලට භාජනය වේ. විශේෂයෙන්ම, ඉහළ pH අගයක් ඇති පිරිසිදුකාරක භාවිතයෙන් ඇලුමිනියම් මතුපිට ඇති ආරක්ෂිත ඔක්සයිඩ් ස්ථරය විනාශ වී ලෝහය දුර්වල විය හැක. මල නොබැඳෙන වානේ ෆිල්ටර මීට වඩා ශක්තිමත් වුවද, අධික පීඩනයක් යෙදුවහොත් එහි සිහින් දැල් ස්ථර එකිනෙකින් වෙන් වී හැඩය වෙනස් විය හැක. එබැවින්, පිරිසිදු කිරීමේදී යොදන බලය සහ උෂ්ණත්වය ලෝහ වර්ගයට ගැලපෙන සේ සකස් කර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

ලෝහයේ භෞතික විද්‍යාව සහ විකෘති වීමට බලපාන හේතු

ලෝහමය ග්‍රීස් ෆිල්ටර සාමාන්‍යයෙන් සාදා ඇත්තේ ඉතා තුනී ඇලුමිනියම් දැල් ස්ථර කිහිපයක් එකිනෙක තැබීමෙනි. ඇලුමිනියම් යනු සැහැල්ලු මෙන්ම තාපයට අතිශයින්ම සංවේදී ලෝහයකි. පිඟන් සෝදන යන්ත්‍රවල (dishwashers) ඇති අධික උෂ්ණත්වය සහ ප්‍රබල ක්ෂාරීය රසායනික ද්‍රව්‍ය (alkaline detergents) මඟින් ඇලුමිනියම් ෆිල්ටරවල ව්‍යුහය දුර්වල කර ඒවායේ හැඩය වෙනස් කළ හැක. විශේෂයෙන්ම සෙල්සියස් අංශක 60 ට වඩා වැඩි උෂ්ණත්වයකදී ඇලුමිනියම්වල හැඩය වෙනස් වීමේ අවදානම ඉහළ යයි.

අධික උෂ්ණත්වය නිසා ඇලුමිනියම් අණුක ව්‍යුහය තාවකාලිකව ලිහිල් වන අතර, එම අවස්ථාවේදී සුළු පීඩනයක් යෙදුවද ලෝහය ඇද විය හැක. එමෙන්ම, ක්ලෝරීන් අඩංගු ප්‍රබල රසායනික ද්‍රව්‍ය ඇලුමිනියම් මතුපිට ඔක්සිකරණය (oxidation) කර කළු පැහැති ලප ඇති කරයි. මෙය ලෝහයේ ශක්තිමත්භාවය අඩු කර පහසුවෙන් නැමෙන තත්ත්වයට පත් කරයි. මීට අමතරව, අධික ලෙස තෙරපීම හෝ තද බුරුසු භාවිතයෙන් අතුල්ලීම නිසාද මෙම සියුම් දැල් ඇද වී යා හැක.

රසායනික ක්‍රියාවලිය: තෙල් සහ ග්‍රීස් දිය කිරීමේ විද්‍යාව

ෆිල්ටරයේ තැන්පත් වී ඇති ඝන වූ තෙල් තට්ටු ඉවත් කිරීම සඳහා භෞතික බලය යෙදීමට වඩා සුදුසු වන්නේ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා මඟින් තෙල් දිය කිරීමයි. මෙහිදී සාමාන්‍ය පිඟන් සෝදන දියර (dishwashing liquid) සහ සෝඩියම් බයිකාබනෙට් (baking soda) මිශ්‍රණය ඉතා සාර්ථක ප්‍රතිඵල ලබා දෙයි. සෝඩියම් බයිකාබනෙට් මෘදු ක්ෂාරීය ගුණයක් පෙන්නුම් කරන අතර, එය තෙල්වල ඇති අම්ල සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර සබන් වැනි ද්‍රව්‍යයක් සාදයි. මෙම ක්‍රියාවලිය විද්‍යාත්මකව හඳුන්වන්නේ සැපොනිෆිකේෂන් (saponification) ලෙසයි. මෙය තෙල් තට්ටු පහසුවෙන් ලිහිල් කිරීමට උපකාරී වේ.

මල නොබැඳෙන වානේ (stainless steel) ෆිල්ටර වඩාත් ශක්තිමත් වුවද, ඒවායේද දැල් ස්ථර ඉතා සිහින් බැවින් පිරිසිදු කිරීමේදී ප්‍රවේශම් විය යුතුය. වානේ ෆිල්ටර සඳහා උණුසුම් ජලය වැඩි උෂ්ණත්වයකින් භාවිතා කළ හැකි නමුත්, සීරීම් ඇති නොවන සේ මෘදු මෙවලම් භාවිතය අත්‍යවශ්‍ය වේ. සීරීම් ඇති වූ ස්ථානවල කුණු සහ තෙල් පහසුවෙන් තැන්පත් වන අතර එය බැක්ටීරියා වර්ධනය වීමටද ඉඩ සලසයි. එබැවින් රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවලට මුල් තැන දීම වඩාත් ආරක්ෂිත වේ.

පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ තාක්ෂණය

භෞතික හානියකින් තොරව සහ ෆිල්ටරයේ ව්‍යුහය ආරක්ෂා කර ගනිමින් පිරිසිදු කිරීමට පහත පියවර අනුගමනය කරන්න:

• පූර්ව සූදානම: ප්‍රමාණවත් තරම් විශාල සින්ක් එකක් හෝ බඳුනක් උණුසුම් ජලයෙන් (උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 45 - 50 පමණ) පුරවා ගන්න. ඇලුමිනියම් වලට හානි නොවන පරිදි ජලයේ උෂ්ණත්වය පාලනය කිරීම වැදගත්ය.
• මිශ්‍රණය සකස් කිරීම: ජලයට මෘදු පිඟන් සෝදන දියර ස්වල්පයක් සහ සෝඩියම් බයිකාබනෙට් මේස හැඳි දෙකක් හෝ තුනක් එකතු කර හොඳින් දිය කරන්න.
• පෙඟවීම: ෆිල්ටරය මෙම උණුසුම් ජලයේ විනාඩි 15 සිට 20 දක්වා ගිල්වා තබන්න. මෙම කාලය තුළ තාපය සහ සෝඩියම් බයිකාබනෙට් මඟින් ඝන වී ඇති ග්‍රීස් මෘදු කරයි.
• මෘදු ලෙස පිරිසිදු කිරීම: කිසිවිටක දැඩි ලෝහමය කම්බි බුරුසු හෝ රළු ස්පොන්ජ් භාවිතා නොකරන්න. මෘදු කෙඳි සහිත බුරුසුවක් හෝ නයිලෝන් ස්පොන්ජ් එකක් භාවිතයෙන් ඉතා සැහැල්ලුවෙන්, වෘත්තාකාර චලිතයකින් තොරව, කෙළින්ම පහළට පිරිසිදු කරන්න.
• සේදීම සහ වියළීම: පිරිසිදු මද උණුසුම් ජලයෙන් ෆිල්ටරය හොඳින් සෝදා හැර, පැතලි මතුපිටක් මත තබා ස්වාභාවිකව වියළීමට ඉඩ හරින්න. කිසිවිටකත් එය ඇඹරීමෙන් හෝ නැමීමෙන් වළකින්න.

නඩත්තුව සහ කල්පැවැත්ම තහවුරු කිරීම

ඔබේ දුම් කවුළු ෆිල්ටරය නිතර පිරිසිදු කිරීමෙන් දැඩි ලෙස තෙල් බැඳීම වළක්වා ගත හැක. සාමාන්‍යයෙන් නිවසේ පිසීම් සිදු කරන වාර ගණන අනුව මසකට වරක්වත් මෙම සරල පිරිසිදු කිරීම සිදු කිරීමෙන් ෆිල්ටරයේ ආයු කාලය දීර්ඝ වන අතර, දුම් කවුළුවේ මෝටරයට සිදුවන බාධා අවම වේ. කම්බි දැලට හානි නොවන සේ ප්‍රවේශමෙන් හැසිරවීමෙන් ෆිල්ටරයේ මුල් හැඩය වසර ගණනාවක් පුරා ආරක්ෂා කර ගත හැක. තවද, ෆිල්ටරය නැවත සවි කිරීමට පෙර එය සම්පූර්ණයෙන්ම වියළී ඇති බව තහවුරු කර ගත යුතුය. තෙතමනය සහිතව සවි කිරීමෙන් නැවතත් දූවිලි හා තෙල් ඉක්මනින් බැඳීමට මෙන්ම ලෝහය මත ඔක්සිකරණ ක්‍රියාවලීන් වේගවත් වීමටද ඉඩ ඇත.