කුඩා ඉඩකඩක සපත්තු ක්‍රමවත්ව තබා ගැනීම සහ සෘතුමය පාවහන් දිගුකාලීනව ආරක්ෂා කර ගැනීම සැබෑ අභියෝගයකි. නිසි වාතාශ්‍රය, ද්‍රව්‍යමය රසායන විද්‍යාව සහ නිවැරදි ගබඩා කිරීමේ ශිල්පීය ක්‍රම උපයෝගී කර ගැනීමෙන් පාවහන් වල ආයු කාලය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි කර ගත හැකිය.
පාවහන් ගබඩා කිරීමේදී භෞතික පරිසරයේ වැදගත්කම
සපත්තු නිෂ්පාදනය සඳහා බහුලව භාවිත වන සම් (leather), කෘතිම ද්‍රව්‍ය සහ රෙදිපිළි අවට පරිසරයේ උෂ්ණත්වයට සහ ආර්ද්‍රතාවයට ඉතා සංවේදී වේ. සංවෘත, වාතාශ්‍රය නොමැති පෙට්ටි හෝ ප්ලාස්ටික් බෑග් තුළ සපත්තු ගබඩා කිරීමෙන් තෙතමනය සිරවී දිලීර (mold) වර්ධනය වීමට මග පාදයි. සම් යනු සිදුරු සහිත ස්වභාවික ද්‍රව්‍යයක් වන අතර එයට හුස්ම ගැනීමට නිසි වාතාශ්‍රයක් අවශ්‍ය වේ. විවෘත ලී හෝ ලෝහ කම්බි සහිත කුඩා සපත්තු රාක්කයක් මගින් වායු සංසරණය උපරිම කරන බැවින්, එය දෛනික මෙන්ම සෘතුමය පාවහන් සඳහාද වඩාත් සුදුසු වේ.
පාවහන් ගබඩා කිරීමට පෙර පිරිසිදු කිරීමේ රසායන විද්‍යාව
සෘතුමය පාවහන් දිගුකාලීනව ගබඩා කිරීමට පෙර ඒවායේ ඇති අපිරිසිදු ද්‍රව්‍ය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ යුතුය. මාර්ගවල ඇති ලුණු, දූවිලි සහ කාබනික අපද්‍රව්‍ය කාලයත් සමඟ සපත්තු මතුපිට දිරාපත් වීමට හේතු වේ. පිරිසිදු කිරීමේදී පහත සඳහන් මූලධර්ම අනුගමනය කරන්න:
- තෙතමනය ඉවත් කිරීම: සපත්තු සේදීමෙන් පසු ඒවා සෘජු සූර්යාලෝකයට හෝ තාප ප්‍රභවයන්ට නිරාවරණය නොකර, සෙවන සහිත ස්ථානයක සම්පූර්ණයෙන්ම වියළා ගත යුතුය. අධික තාපය නිසා සම් වියළී ඉරිතලා යා හැක.
- pH අගය සමබර කිරීම: සම් සපත්තු පිරිසිදු කිරීම සඳහා මෘදු, pH-සමබර සබන් ද්‍රාවණයක් භාවිතා කරන්න. ක්ෂාරීය සබන් වර්ග සම්වල ඇති ස්වභාවික තෙල් ස්ථරය විනාශ කරයි.
- ස්වභාවික ලිපිඩ නැවත ලබා දීම: සම් සපත්තු වියළීමෙන් පසු, ඒවායේ නම්‍යශීලීභාවය රැක ගැනීමට ස්වභාවික ඉටි (wax) හෝ සත්ව මේද අඩංගු ක්‍රීම් වර්ගයක් මෘදු ලෙස ආලේප කරන්න.
කුඩා ඉඩකඩක උපරිම ප්‍රයෝජන ගන්නා ජ්‍යාමිතික ක්‍රම
කුඩා සපත්තු රාක්කයක ඉඩ ඉතිරි කර ගැනීම සඳහා සපත්තු තැබීමේ දිශානතිය වෙනස් කිරීම සරල නමුත් ඉතා ප්‍රායෝගික උපක්‍රමයකි. සපත්තු ජෝඩුවක් තැබීමේදී එකක් ඉදිරිපසටත් අනෙක පසුපසටත් මුහුණ ලා තැබීමෙන් (toe-to-heel method) රාක්කයේ පළලින් සියයට විස්සක් දක්වා ඉතිරි කර ගත හැක. සපත්තු වල හැඩය රැක ගැනීම සඳහා සපත්තු ඇතුළතට පත්තර කොළ හෝ කාඩ්බෝඩ් ආධාරක ඇතුළු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙමගින් ගබඩා කර ඇති කාලය තුළ සපත්තු හැකිලීම හෝ නැමීම වළක්වයි.
පතුල්වල ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාව සහ ආරක්ෂාව
බොහෝ නවීන සපත්තු වල පතුල් සෑදීම සඳහා පොලියුරේතන් (polyurethane - PU) භාවිතා කරයි. මෙම ද්‍රව්‍යය දිගු කලක් භාවිතා නොකර තෙතමනය සහිත සංවෘත පරිසරයක තැබූ විට හයිඩ්‍රොලිසිස් (hydrolysis) නමැති රසායනික ක්‍රියාවලියට භාජනය වේ. මෙහිදී ජල අණු මගින් පොලියුරේතන් බහු අවයවික (polymers) බිඳ දමන අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සපත්තු පතුල කුඩු වී යාම හෝ ගැලවී යාම සිදු වේ. මෙය වැළැක්වීම සඳහා, දිගුකාලීන ගබඩා කිරීමේදී පවා සපත්තු පිහිටි කාමරයේ සාපේක්ෂ ආර්ද්‍රතාවය සියයට හතළිහත් පනහත් අතර මට්ටමක පවත්වා ගත යුතුය. නිරන්තර වායු සංසරණය මෙම රසායනික හායනය අවම කිරීමට උපකාරී වේ.
දිගුකාලීන ගබඩාකරණයේදී ආර්ද්‍රතාවය පාලනය කිරීම
වාරය අවසානයේ සපත්තු ඇසුරුම් කිරීමේදී තෙතමනය පාලනය කිරීම ප්‍රධානතම කාර්යයයි. කෘතිම සිලිකා ජෙල් (silica gel) පැකට් වෙනුවට, පරිසර හිතකාමී සහ සරල ද්‍රව්‍ය භාවිතා කළ හැකිය. සෝඩියම් බයිකාබනේට් (baking soda) කුඩා රෙදි පොදියක දමා සපත්තු තුළ තැබීමෙන් තෙතමනය මෙන්ම දුර්ගන්ධයද කාර්යක්ෂමව උරා ගනී. සක්‍රිය අඟුරු (activated charcoal) ද මේ සඳහා කදිම විකල්පයකි. සපත්තු ගබඩා කරන පෙට්ටි ලෙස ප්ලාස්ටික් පෙට්ටි වෙනුවට හුස්ම ගත හැකි කාඩ්බෝඩ් හෝ රෙදිපිළි බෑග් භාවිත කිරීම මගින් දිලීර හටගැනීමේ අවදානම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැක.
