ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ පිරිසිදු කිරීමට සම්පීඩිත වායු ස්ප්‍රේ භාවිතා කරන ආකාරය

ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණවල ඇති සියුම් දූවිලි හා අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීමට සම්පීඩිත වායු ස්ප්‍රේ (compressed air spray) ඉතා ප්‍රයෝජනවත් මෙවලමකි. කෙසේ වෙතත්, එය වැරදි ලෙස භාවිතා කිරීමෙන් සංවේදී පරිපථවලට හානි සිදුවිය හැකි බැවින්, එහි භෞතික විද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරිත්වය සහ නිවැරදි තාක්ෂණය අවබෝධ කර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

සම්පීඩිත වායු කෑනයේ ක්‍රියාකාරිත්වය සහ භෞතික විද්‍යාව

ඇත්ත වශයෙන්ම මෙම ටින් එක තුළ ඇත්තේ සාමාන්‍ය වාතය නොවේ. එහි අඩංගු වන්නේ පීඩනය යටතේ ද්‍රව බවට පත් කරන ලද වායූන්ය. ඔබ ස්ප්‍රේ කරන විට, මෙම ද්‍රවය වායුවක් බවට පත්වෙමින් අධික වේගයෙන් පිටතට පැමිණේ. මෙහිදී ජූල්-තොම්සන් ආචරණය (Joule-Thomson effect) ක්‍රියාත්මක වේ. පීඩනය වේගයෙන් අඩු වන විට උෂ්ණත්වයද ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටේ. මේ නිසා ටින් එක අධික ලෙස සිසිල් වන අතර, වැරදි ලෙස භාවිතා කළහොත් ද්‍රව වායුව පිටතට පැමිණ ඉලෙක්ට්‍රොනික කොටස් මත මිදීමට (freeze) ඉඩ ඇත. මෙය තාප කම්පනය (thermal shock) ඇති කිරීමට සමත් වන අතර එමඟින් සංවේදී සිලිකන් චිප්ස් බිඳී යා හැක.

නිවැරදිව භාවිත කරන පියවර සහ ඉරියව්ව

සම්පීඩිත වායු ස්ප්‍රේ එකක් භාවිතා කිරීමේදී පහත සඳහන් මූලික නීති සහ තාක්ෂණික පියවර අනුගමනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ:

• ටින් එක කෙළින් තබා ගන්න: කිසිවිටකත් ටින් එක ඇල කිරීම හෝ උඩුයටිකුරු කිරීම නොකළ යුතුය. ඇල කළහොත්, වායුව වෙනුවට ද්‍රව රසායනිකයන් පිටතට විදින අතර එමඟින් පරිපථ කෙටි පරිපථ (short circuit) වීමට හෝ සිසිලන කලාප ඇතිවීමෙන් හානි වීමට ඉඩ ඇත. සෑම විටම අංශක 90 ක කෝණයකින් ටින් එක කෙළින් තබා ගන්න.
• සොලවන්න එපා: භාවිතයට පෙර හෝ අතරතුර ටින් එක සොලවන්න එපා. සොලවීම මඟින් ද්‍රවය කපාටය (valve) වෙත ළඟා වීමට සලස්වන අතර, එමඟින් ද්‍රව පිටතට විදීමේ අවදානම බෙහෙවින් වැඩි වේ.
• කෙටි සැර සැරයන් ලෙස විදින්න: තත්පර 1-2 ක කෙටි කාල පරාසයන් තුළ වායුව විදින්න. දිගින් දිගටම විදීමෙන් ටින් එක අධික ලෙස සිසිල් වන අතර, එමඟින් පීඩනය අඩු වී කාර්යක්ෂමතාව පහත වැටේ. කෙටි විදීම් මඟින් උපකරණය මත ඝනීභවනය (condensation) ඇතිවීම වළක්වයි.
• නිසි පරතරය තබා ගන්න: වායුව විදින නළයේ කෙළවර සහ පිරිසිදු කරන මතුපිට අතර අවම වශයෙන් සෙන්ටිමීටර 5-10 ක පමණ පරතරයක් තබා ගන්න. මෙය අධික වායු පීඩනය නිසා සියුම් කොටස් ගැලවී යාම වළක්වයි.

විවිධ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ සඳහා භාවිතය

විවිධ වර්ගයේ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග පිරිසිදු කිරීමේදී වෙනස් ප්‍රවේශයන් අවශ්‍ය වේ:

යතුරුපුවරු පිරිසිදු කිරීම

යතුරුපුවරුව අංශක 75 ක පමණ කෝණයකට ඇල කර, යතුරු අතර ඇති හිඩැස්වලට වායුව විදින්න. එක් කෙළවරක සිට අනෙක් කෙළවර දක්වා ක්‍රමානුකූලව ගමන් කරන්න. පීඩන වායුව මඟින් යතුරු යට රැඳී ඇති දූවිලි හා කැබලි පිටතට තල්ලු කරනු ඇත. ඉන්පසු ඉතිරි වන දූවිලි වියළි මයික්‍රොෆයිබර් රෙදි කඩකින් පිසදමන්න.

පරිගණක පංකා සහ සිසිලන පද්ධති

පරිගණකයේ පංකා (cooling fans) පිරිසිදු කිරීමේදී, පංකාවේ තටු කැරකීම වැළැක්වීමට නොඇලෙන සුළු ප්ලාස්ටික් කූරක් හෝ ඇඟිල්ලක් භාවිතයෙන් එය මෘදු ලෙස රඳවා තබා ගන්න. පීඩන වායු ධාරාව නිසා පංකාව අධික වේගයෙන් කැරකැවීමට ඉඩ ඇත. මෙය එහි මෝටරයට හෝ බෙයාරිංවලට හානි කිරීමට මෙන්ම ප්‍රතිලෝම විද්‍යුත් ධාරාවක් (reverse current) ජනනය කර මවු පුවරුවට හානි කිරීමටද හේතු විය හැක.

සම්බන්ධක සහ පෝට්ස් (Ports)

චාජර් පෝට්, හෙඩ්ෆෝන් ජැක් සහ USB පෝට්වල ඇති දූවිලි ඉවත් කිරීමට නලයේ (straw) ආධාරයෙන් කෙටි පීඩන වායුවක් යොමු කරන්න. මෙහිදී සෘජුවම ඇතුළටම විදීම වෙනුවට මදක් ඇල කර විදීමෙන් දූවිලි පහසුවෙන් පිටතට ගලා යයි.

ආරක්ෂිත ක්‍රමවේද සහ වැදගත් උපදෙස්

ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියා විරහිත කර (power off) සහ විදුලි සැපයුමෙන් (unplug) ඉවත් කර පිරිසිදු කිරීම ආරම්භ කරන්න. හැකි නම් බැටරියද ගලවා තබන්න. පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු උපකරණය නැවත ක්‍රියාත්මක කිරීමට පෙර විනාඩි 5-10 ක් පමණ රැඳී සිටින්න. මෙමඟින් කිසියම් තෙතමනයක් හෝ ද්‍රව වායුවක් ඉතිරිව ඇත්නම් එය සම්පූර්ණයෙන්ම වාෂ්ප වී යාමට කාලය ලැබේ. සැමවිටම හොඳින් වාතාශ්‍රය ඇති කාමරයක මෙම පිරිසිදු කිරීම් සිදු කරන්න, මන්ද මෙම වායූන් ආශ්වාස කිරීම සෞඛ්‍යයට අහිතකර විය හැක.

සම්පීඩිත වායු ටින් ගබඩා කිරීම

සම්පීඩිත වායු කෑන් ගබඩා කිරීමේදීද විශේෂ සැලකිල්ලක් දැක්විය යුතුය. මෙම ටින් පීඩනයට ලක් කර ඇති බැවින්, කිසිවිටකත් සෘජු සූර්යාලෝකය ලැබෙන ස්ථානවල හෝ සෙල්සියස් අංශක 50 ට වඩා වැඩි උෂ්ණත්වයක් ඇති ස්ථානවල ගබඩා නොකරන්න. අධික උෂ්ණත්වය හේතුවෙන් ටින් එක තුළ පීඩනය තවදුරටත් වැඩි වී එය පුපුරා යාමේ අවදානමක් පවතී. එමෙන්ම, භාවිතයෙන් පසු හිස් වූ ටින් එකක් වුවද කිසිවිටකත් සිදුරු කිරීම හෝ ගින්නට දැමීම නොකළ යුතුය.