ප්‍රේරක ආරෝපණ (inductive charging) පහසුකම සහිත මේස ලාම්පුවක් භාවිත කිරීමෙන් ඔබේ සේවා ස්ථානය වඩාත් පිළිවෙළකට තබාගත හැකි අතර, අනවශ්‍ය කේබල් භාවිතය අවම කරගත හැකිය. මෙම තාක්ෂණය මඟින් විද්‍යුත් ශක්තිය රැහැන් රහිතව සම්ප්‍රේෂණය කරන්නේ කෙසේද සහ එහි උපරිම කාර්යක්ෂමතාව ලබාගැනීම සඳහා භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්ම භාවිත කරන්නේ කෙසේද යන්න මෙම ලිපියෙන් විස්තර කෙරේ.
විද්‍යුත් චුම්බක ප්‍රේරණයේ මූලධර්මය සහ ක්‍රියාකාරිත්වය
රැහැන් රහිත ආරෝපණ පද්ධති ක්‍රියා කරන්නේ විද්‍යුත් චුම්බක ප්‍රේරණය (electromagnetic induction) පදනම් කරගෙනය. මේස ලාම්පුවේ පාදම තුළ කුඩා තඹ දඟරයක් (transmitter coil) අඩංගු වන අතර, එයට විද්‍යුත් ධාරාවක් සැපයූ විට ඒ වටා ප්‍රත්‍යාවර්ත චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් (alternating magnetic field) නිර්මාණය වේ. ඔබගේ ජංගම දුරකථනය හෝ වෙනත් උපාංගයක් මෙම පාදම මත තැබූ විට, එහි ඇති ප්‍රතිග්‍රාහක දඟරය (receiver coil) මඟින් මෙම චුම්බක ක්ෂේත්‍රය ග්‍රහණය කරගෙන නැවතත් එය විද්‍යුත් ධාරාවක් බවට පරිවර්තනය කරයි. මෙම ප්‍රේරිත ධාරාව මඟින් උපාංගයේ බැටරිය ආරෝපණය වේ.
මෙම ක්‍රියාවලිය සාර්ථක වීමට නම්, දඟර දෙක අතර ඇති දුර ඉතා අවම විය යුතුය. සාමාන්‍යයෙන් මෙම දුර මිලිමීටර් කිහිපයක් දක්වා සීමා වේ. දුර ප්‍රමාණය වැඩි වන විට චුම්බක ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රබලතාව සීඝ්‍රයෙන් අඩු වන බැවින් ආරෝපණ කාර්යක්ෂමතාව පහත වැටේ. එමනිසා, උපාංගය නිවැරදි ස්ථානයේ තැබීම අතිශයින්ම වැදගත් වේ.
උපරිම ආරෝපණ ධාරිතාව සඳහා නිවැරදිව ස්ථානගත කිරීම
ප්‍රේරක ආරෝපණයේදී සන්නායක දඟර දෙක නිවැරදිව පෙළගැස්වීම (alignment) ප්‍රධානතම සාධකයකි. මේ සඳහා පහත සඳහන් භෞතික විද්‍යාත්මක උපදෙස් අනුගමනය කරන්න:
- කේන්ද්‍රගත කිරීම (Centering): සෑම රැහැන් රහිත ආරෝපණ තැටියකම චුම්බක ප්‍රවාහය උපරිම වන මධ්‍ය ලක්ෂ්‍යයක් ඇත. ඔබගේ දුරකථනයේ අභ්‍යන්තර දඟරය පවතින්නේ එහි පසුපස මැද කොටසේ බැවින්, දුරකථනය ලාම්පු පාදමේ ලකුණු කර ඇති මධ්‍ය ලක්ෂ්‍යය මත හරියටම තැබීමට වගබලා ගන්න. වැරදි පෙළගැස්ම නිසා ශක්තිය තාපය ලෙස නාස්ති වන අතර ආරෝපණය වීමට ගතවන කාලය දෙගුණ තෙගුණ විය හැක.
- ආවරණ සහ කවර ඉවත් කිරීම: දුරකථන සඳහා භාවිත කරන ඝනකම් කවර (මිලිමීටර් 3 කට වඩා වැඩි) හෝ ලෝහමය කොටස් අඩංගු කවර මඟින් චුම්බක ක්ෂේත්‍රයට බාධා පමුණුවයි. ලෝහ යනු සන්නායකයක් වන බැවින්, එය චුම්බක ශක්තිය අවශෝෂණය කරගෙන ආරෝපණය සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කිරීමට හෝ අධික තාපයක් ජනනය කිරීමට හේතු විය හැක.
- ස්ථාවර මතුපිටක් තෝරාගැනීම: ලාම්පුව තබා ඇති මේසය සෙලවීම් හෝ කම්පනවලින් තොර විය යුතුය. කුඩා කම්පනයකින් වුවද දුරකථනය නිවැරදි ස්ථානයෙන් ලිස්සා යා හැකි අතර, එමඟින් ආරෝපණය අඩාල වේ.
තාප කළමනාකරණය සහ සුළි ධාරා (Eddy Currents) මඟහරවා ගැනීම
ඕනෑම ශක්ති පරිවර්තන ක්‍රියාවලියකදී යම් ප්‍රමාණයක ශක්ති හානියක් සිදු වේ. ප්‍රේරක ආරෝපණයේදී මෙම හානිය පිටවන්නේ තාපය (heat) ලෙසිනි. බැටරි සඳහා අධික තාපය අහිතකර වන අතර, එය බැටරියේ දිගුකාලීන පැවැත්මට හානි කරයි. එම නිසා තාපය පාලනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
විද්‍යුත් චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රදේශයක කාසි, යතුරු, පෑන් හෝ ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පත් වැනි ලෝහමය ද්‍රව්‍ය අහඹු ලෙස පැවතුණහොත්, චුම්බක ප්‍රවාහය හේතුවෙන් ඒවා තුළ සුළි ධාරා (eddy currents) ජනිත වේ. මෙම සුළි ධාරා නිසා එම ලෝහමය වස්තූන් ඉතා කෙටි කාලයකින් අධික ලෙස රත් වන අතර, එය ලාම්පුවට හෝ ඔබගේ දුරකථනයට හානි පැමිණවිය හැක. නවීන රැහැන් රහිත ලාම්පුවල 'Foreign Object Detection' (FOD) වැනි ආරක්ෂිත පද්ධති අඩංගු වුවද, ආරෝපණ මතුපිට නිරන්තරයෙන් පිරිසිදුව තබා ගැනීම පරිශීලකයාගේ වගකීමකි.
ආරෝපණ සංඛ්‍යාතය සහ විද්‍යුත් චුම්බක සුසංවාදය
බොහෝ මේස ලාම්පුවල අඩංගු රැහැන් රහිත ආරෝපණ පද්ධති කිලෝහර්ට්ස් 110 සිට 205 දක්වා (110-205 kHz) වූ අඩු සංඛ්‍යාත පරාසයක ක්‍රියාත්මක වේ. මෙම සංඛ්‍යාත පරාසය මිනිස් සිරුරට හෝ නිවසේ සිටින සුරතල් සතුන්ට කිසිදු හානියක් සිදු නොකරන අතර, අනෙකුත් ගෘහස්ත විද්‍යුත් උපකරණවල තරංග සමඟ ගැටීමක් සිදු නොවේ. කෙසේ වෙතත්, වෛද්‍ය උපකරණ භාවිත කරන පුද්ගලයින් මෙවැනි ප්‍රේරක උපාංගවලට ඉතා සමීපව සිටීමේදී වෛද්‍ය උපදෙස් පිළිපැදීම නුවණට හුරුය.
භාවිතයේදී සැලකිය යුතු තවත් වැදගත් කරුණු කිහිපයක්
ආරෝපණ පද්ධතියේ කාර්යක්ෂමතාවය උපරිම මට්ටමක පවත්වා ගැනීම සඳහා පහත සඳහන් නඩත්තු පියවරයන් අනුගමනය කරන්න:
- සුදුසු බල සැපයුමක් භාවිතය: ලාම්පුව බලගන්වන ඇඩැප්ටරය (power adapter) නිවැරදි වෝල්ටීයතාවයකින් සහ ඇම්පියර් අගයකින් යුක්ත විය යුතුය. අඩු බලැති ඇඩැප්ටරයක් භාවිත කිරීමෙන් ලාම්පුවේ ආලෝකය අඩු විය හැකි අතරම, රැහැන් රහිත ආරෝපණ වේගයද බෙහෙවින් පහත වැටේ.
- පරිසර උෂ්ණත්වය: කාමර උෂ්ණත්වය ඉහළ මට්ටමක පවතී නම්, උපාංගවල ස්වයංක්‍රීය තාප ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද ක්‍රියාත්මක වී ආරෝපණ වේගය සීමා කරනු ලබයි. එමනිසා, වාතාශ්‍රය හොඳින් ලැබෙන සිසිල් ස්ථානයක ලාම්පුව ස්ථානගත කිරීම වඩාත් සුදුසුය.
- නිතිපතා පිරිසිදු කිරීම: ආරෝපණ පෑඩය මත දූවිලි හෝ තෙතමනය තැන්පත් වීමට ඉඩ නොදෙන්න. වියළි, මෘදු ක්ෂුද්‍ර තන්තු (microfiber) රෙදි කැබැල්ලකින් මතුපිට නිතිපතා පිසදා පිරිසිදුව තබා ගන්න.
