ගෘහස්ථ ලියකියවිලි සහ ගබඩා පෙට්ටි නිවැරදිව වර්ගීකරණය කිරීම මඟින් අනවශ්ය කාලය නාස්ති වීම වළක්වා ගත හැකි අතර කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවිය හැකිය. මේ සඳහා ක්රමවත් සහ පැහැදිලි ලෙස ලේබල් මුද්රණය කර භාවිත කිරීම අත්යවශ්ය පියවරකි.
ලේබල් මුද්රණ තාක්ෂණය සහ එහි ක්රියාකාරිත්වය
කාර්යාල සහ නිවෙස්වල ලේබල් මුද්රණය සඳහා ප්රධාන වශයෙන් තාප සංවේදී මුද්රණ (thermal printing) ක්රමවේදය භාවිත වේ. මෙම තාක්ෂණයේදී කිසිදු තීන්ත වර්ගයක් භාවිත නොවන අතර, තාපය මඟින් ක්රියාත්මක වන රසායනික ප්රතික්රියාවක් මඟින් අකුරු මතු කරනු ලබයි. තාප සංවේදී කඩදාසි මත ඇති ඩයි (dye) සහ අම්ල (acid) රසායනික ස්ථර එකිනෙක ගැටී රත් වූ විට, කළු පැහැති සලකුණු ඇති වේ. මෙය ඉතා වේගවත් මෙන්ම පහසු ක්රමයක් වුවද, අධික සූර්යාලෝකය හෝ තාපය හමුවේ මෙම ලේබල් මැකී යාමේ ප්රවණතාවක් පවතී. එම නිසා දිගුකාලීන ලේබල් සඳහා ලේසර් මුද්රණ (laser printing) තාක්ෂණය මඟින් කඩදාසි මතට ටෝනර් කුඩු (toner powder) උණු කොට ඇලවීම වඩාත් සුදුසු වේ.
මතුපිට ද්රව්යය අනුව ලේබල් තේරීම
කාඩ්බෝඩ් පෙට්ටි සහ ප්ලාස්ටික් බහාලුම්වල මතුපිට ස්වභාවය එකිනෙකට වෙනස් වේ. එම නිසා ඒවාට ගැළපෙන මැලියම් සහිත ලේබල් තෝරා ගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
- කාඩ්බෝඩ් සහ කඩදාසි මතුපිට: කාඩ්බෝඩ් යනු සෙලියුලෝස් කෙඳිවලින් සමන්විත සිදුරු සහිත ද්රව්යයකි. මේ සඳහා රබර් මත පදනම් වූ (rubber-based) හෝ ඇක්රිලික් (acrylic) මැලියම් සහිත ලේබල් වඩාත් සුදුසුය. ඒවා මතුපිට කෙඳි සමඟ හොඳින් බද්ධ වී දිගුකාලීන ඇලීමක් ලබා දෙයි.
- ප්ලාස්ටික් බහාලුම්: ප්ලාස්ටික්වල පෘෂ්ඨීය ශක්තිය (surface energy) අඩු බැවින් සාමාන්ය මැලියම් පහසුවෙන් ගැලවී යා හැකිය. මේ සඳහා අධික ඇලවුම් ශක්තියක් සහිත ඇක්රිලික් මැලියම් සහිත ලේබල් තෝරාගත යුතුය. ප්ලාස්ටික් මතුපිට ඇලවීමට පෙර එය දූවිලි හා තෙල්වලින් තොරව පිරිසිදු කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
පැහැදිලි සහ කියවීමට පහසු ලේබල් නිර්මාණය
ලේබලයක ප්රධාන අරමුණ වන්නේ දුර තබා බැලූ සැණින් එහි අඩංගု දේ හඳුනා ගැනීමට හැකි වීමයි. ඒ සඳහා පහත සඳහන් මූලධර්ම අනුගමනය කළ හැකිය:
- අකුරු ප්රමාණය සහ රටාව: සැරසිලි සහිත අකුරු වෙනුවට සරල සහ පැහැදිලි සන්ස්-සෙරිෆ් (sans-serif) අකුරු රටා භාවිත කරන්න.
- තොරතුරු ධුරාවලිය: ලේබලයේ ප්රධානතම මාතෘකාව විශාල අකුරෙන්ද, අනු-තොරතුරු කුඩා අකුරෙන්ද මුද්රණය කරන්න. උදාහරණයක් ලෙස, "බදු ලේඛන" යන්න විශාලව සහ "2023 වසර" යන්න කුඩාවට දැක්විය හැකිය.
- වර්ණ කේතකරණය: විවිධ අංශ සඳහා විවිධ වර්ණ ලේබල් භාවිත කිරීමෙන් මොළයට ඉතා ඉක්මනින් දත්ත හඳුනාගත හැකිය. මුදල් ලේඛන සඳහා රතු පැහැයද, පෞද්ගලික ලිපිගොනු සඳහා නිල් පැහැයද භාවිත කළ හැකිය.
ලේබල් ඇලවීමේ විද්යාව සහ මැලියම්වල ක්රියාවලිය
ලේබලයක් මතුපිටක ස්ථාවරව රැඳී තිබීම පිටුපස භෞතික විද්යාත්මක සහ රසායනික මූලධර්ම පවතී. ගෘහස්ථ වර්ගීකරණ කටයුතු සඳහා බහුලව භාවිත වන්නේ පීඩන සංවේදී මැලියම් (pressure-sensitive adhesives) වේ. මෙම මැලියම් ක්රියාත්මක වීමට ජලය, ද්රාවක හෝ තාපය අවශ්ය නොවන අතර, සුළු පීඩනයක් යෙදීමෙන් පමණක් මතුපිට සමඟ බද්ධ වේ. මැලියම් සහ මතුපිට අතර ඇති වන බන්ධනය රඳා පවතින්නේ අණුක මට්ටමින් සිදුවන ආකර්ෂණය මතය (van der waals forces). පිරිසිදු නොකළ මතුපිටක ඇති දූවිලි අංශු මැලියම් ස්ථරය වසා ගන්නා බැවින්, එමඟින් අණුක ආකර්ෂණය සම්පූර්ණයෙන්ම අඩාල වේ. එම නිසා ලේබලය ඇලවීමට පෙර මතුපිට පිසදමා වියළීමට හැරීම විද්යාත්මකව නිවැරදි ක්රමයයි.
ලේබල් කිරීමේදී සිදුවන පොදු වැරදි සහ ඒවා වළක්වා ගන්නා ආකාරය
බොහෝ දෙනෙක් ලේබල් කිරීමේදී සිදුකරන ප්රධානතම වැරැද්දක් වන්නේ අධික ලෙස තොරතුරු ලේබලය මත සටහන් කිරීමයි. කුඩා ලේබලයක බොහෝ දේ ලිවීමෙන් එහි කියවීමේ හැකියාව අඩුවේ. ලේබලයක තිබිය යුත්තේ එක් බැල්මකින් හඳුනාගත හැකි ප්රධාන වචනයක් හෝ කේතයක් පමණි. අමතර විස්තර අවශ්ය නම්, පෙට්ටිය ඇතුළත වෙනම දර්ශක පත්රයක් තැබීම වඩාත් සුදුසුය. තවද ප්ලාස්ටික් පෙට්ටි නැවත නැවතත් වෙනත් ද්රව්ය ගබඩා කිරීමට භාවිත කරන්නේ නම්, පහසුවෙන් ඉවත් කළ හැකි (removable) ලේබල් භාවිත කළ යුතුය. ස්ථිර මැලියම් සහිත ලේබල් ඉවත් කිරීම සඳහා කාබනික ද්රාවකයක් (organic solvent) වන අයිසොප්රොපයිල් ඇල්කොහොල් (isopropyl alcohol) භාවිත කළ හැකිය.