අඳුරු කාමරයක රූපවාහිනිය නැරඹීමේදී ඇස්වලට දැනෙන අපහසුතාව මඟහරවා ගනිමින්, තිරයේ දර්ශනවල පැහැදිලි බව (contrast) උපරිම මට්ටමකට පත් කර ගැනීමට පසුපස ආලෝකය (Bias Lighting) භාවිත කිරීම ඉතාමත් විද්‍යාත්මක ක්‍රමයකි. මෙම ලිපියෙන් අප සාකච්ඡා කරන්නේ භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්මයන්ට අනුව ඔබේ රූපවාහිනියේ පසුපස ආලෝකය නිවැරදිව ස්ථානගත කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳවයි.
පසුපස ආලෝකය ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේද? භෞතික විද්‍යාත්මක පදනම
අඳුරු කාමරයක තනිවම දිලිසෙන රූපවාහිනී තිරයක් දෙස බලා සිටින විට, අපගේ ඇසේ කනිනිකාව (pupil) නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන ආලෝක තීව්‍රතාවයට අනුවර්තනය වීමට උත්සාහ කරයි. තිරය මත ඉතා දීප්තිමත් දර්ශනයක් දිස්වන විට කනිනිකාව හැකිලෙන අතර, අඳුරු දර්ශනයකදී එය ප්‍රසාරණය වේ. මෙම නිරන්තර හැකිලීම සහ ප්‍රසාරණය වීම හේතුවෙන් ඇසේ මාංශ පේශි වෙහෙසට පත් වේ (asthenopia). රූපවාහිනිය පිටුපසින් මෘදු ආලෝක ප්‍රභවයක් තැබූ විට, කාමරයේ සාමාන්‍ය ආලෝක මට්ටම ස්ථාවර මට්ටමක පවතී. මෙමඟින් ඇසේ කනිනිකාව නිරන්තරයෙන් වෙනස් වීම වැළකෙන අතර ඇස්වල වෙහෙස සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වේ.
මීට අමතරව, මෙහි ඇති ප්‍රධානතම වාසියක් වන්නේ තිරයේ කළු පැහැය වඩාත් ගැඹුරින් පෙනීමයි. අපගේ මොළය දෘශ්‍ය තොරතුරු සංසන්දනය කරන්නේ අවට ඇති ආලෝකය සමඟයි. රූපවාහිනිය පිටුපස ඇති බිත්තිය මෘදු ලෙස ආලෝකමත් වන විට, තිරය මත ඇති අඳුරු කොටස් වඩාත් පැහැදිලි සහ ගැඹුරු කළු පැහැයෙන් යුක්තව දර්ශනය වේ. මෙය දෘශ්‍ය ප්‍රතිසංයෝජනය (perceived contrast) වැඩි දියුණු කිරීමේ සරල නමුත් ඉතා සාර්ථක ක්‍රමයකි.
නිවැරදි වර්ණ උෂ්ණත්වය තෝරා ගැනීම (Color Temperature)
පසුපස ආලෝකය සැකසීමේදී වඩාත්ම තීරණාත්මක සාධකය වන්නේ ආලෝකයේ වර්ණ උෂ්ණත්වයයි. රූපවාහිනී සහ මොනිටර් ක්‍රමාංකනය කර ඇත්තේ කාර්මික ප්‍රමිතියක් වන ඩී65 (D65) දිවා ආලෝක ප්‍රමිතියට අනුවය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ එම ආලෝකය කෙල්වින් 6500 ක (6500K) වර්ණ උෂ්ණත්වයකින් යුක්ත විය යුතු බවයි. මෙම අගයට වඩා අඩු වර්ණ උෂ්ණත්වයක් සහිත උණුසුම් කහ පැහැති ආලෝකයක් භාවිත කළහොත්, තිරය මත ඇති වර්ණ නිල් පැහැයට හුරු ලෙස අපට පෙනෙන්නට පුළුවන. එමෙන්ම, නිල් පැහැයට බර අධික සිසිල් ආලෝකයක් භාවිත කළහොත්, තිරයේ වර්ණ කහ පැහැයට හුරු ලෙස පෙනෙනු ඇත.
එබැවින්, පසුපස ආලෝකය සඳහා තෝරාගත යුත්තේ නිවැරදිව 6500K වර්ණ උෂ්ණත්වය ලබා දෙන ස්වභාවික සුදු පැහැති (neutral white) එල්ඊඩී (LED) ආලෝක පටි පමණි. මෙය වර්ණ විකෘති වීමකින් තොරව නියම දර්ශනය එලෙසම රසවිඳීමට මඟ පාදයි.
ආලෝක පටි නිවැරදිව ස්ථානගත කිරීමේ තාක්ෂණය
පසුපස ආලෝකයේ උපරිම ප්‍රතිඵල ලබා ගැනීම සඳහා එල්ඊඩී පටි රූපවාහිනිය පිටුපස සවි කළ යුතු ආකාරය පිළිබඳව අවධානය යොමු කළ යුතුය. පහත සඳහන් පියවර අනුගමනය කිරීමෙන් වඩාත් ඒකාකාරී ආලෝක ව්‍යාප්තියක් ලබා ගත හැක:
- සීමාවන්ගෙන් ඇතුළට සවි කිරීම: එල්ඊඩී පටි රූපවාහිනී තිරයේ දාරවල සිට අවම වශයෙන් සෙන්ටිමීටර 5ක් හෝ 10ක් ඇතුළතින් සවි කළ යුතුය. එවිට සෘජු ආලෝක ප්‍රභවය බාහිරින් නොපෙනෙන අතර, බිත්තිය මත මෘදු ආලෝක වළල්ලක් (halo effect) පමණක් නිර්මාණය වේ.
- සමමිතික සැකැස්ම: ආලෝකය රූපවාහිනිය වටා ඒකාකාරව පැතිර යා යුතුය. මේ සඳහා රූපවාහිනියේ පිටුපස හතරැස් හැඩයට හෝ දෙපසට සහ ඉහළට පමණක් ආලෝක පටි සවි කිරීම නිර්දේශ කෙරේ.
- බිත්තියේ වර්ණය සහ දුර: රූපවාහිනිය පිටුපස ඇති බිත්තිය උදාසීන වර්ණයක් (සුදු, අළු හෝ ක්‍රීම් පැහැය) විය යුතුය. වර්ණවත් බිත්තියක් තිබේ නම්, එයින් පරාවර්තනය වන ආලෝකයේ වර්ණය වෙනස් විය හැක. තවද, රූපවාහිනිය බිත්තියේ සිට සෙන්ටිමීටර 10-20ත් අතර දුරකින් තැබීමෙන් ආලෝකය වඩාත් හොඳින් විහිදී යයි.
ආලෝකයේ තීව්‍රතාවය (Intensity) පාලනය කිරීම
පසුපස ආලෝකය අධික ලෙස දීප්තිමත් නොවිය යුතුය. එහි පරමාර්ථය කාමරය ආලෝකමත් කිරීම නොව, තිරය වටා මෘදු පසුබිමක් නිර්මාණය කිරීමයි. සාමාන්‍ය රීතියක් ලෙස, පසුපස ආලෝකයෙන් බිත්තිය මත ඇති කරන දීප්තිය, රූපවාහිනී තිරයේ උපරිම දීප්තියෙන් (maximum screen brightness) 10%ක් පමණ විය යුතුය. ආලෝකය වැඩි වුවහොත් එය තිරයේ දර්ශන කෙරෙහි බාධාවක් වන අතර, ආලෝකය අඩු වුවහොත් බලාපොරොත්තු වන පැහැදිලි බව (contrast) ලැබෙන්නේ නැත. මේ සඳහා තීව්‍රතාවය වෙනස් කළ හැකි (dimmable) ආලෝක පද්ධති භාවිත කිරීම වඩාත් සුදුසුය.
පරාවර්තනය උපරිම කිරීම සහ නඩත්තුව
පසුපස ආලෝකයේ කාර්යක්ෂමතාවය රඳා පවතින්නේ බිත්තියේ මතුපිට ස්වභාවය සහ පිරිසිදුකම මතය. රූපවාහිනිය පිටුපස ඇති බිත්තියේ සහ රූපවාහිනී පසුපස කවරයේ දූවිලි තැන්පත් වීමෙන් ආලෝකය පරාවර්තනය වීම අවහිර විය හැක. එබැවින් වරින් වර වියළි මෘදු ක්ෂුද්‍ර තන්තු (microfiber) රෙදි කැබැල්ලකින් එම මතුපිටවල් පිරිසිදු කිරීම වැදගත් වේ. කිසිවිටකත් රසායනික දියර වර්ග සෘජුවම එල්ඊඩී පටි මතට ඉසීමෙන් වළකින්න. සරල දූවිලි ඉවත් කිරීමක් මඟින් ආලෝකයේ ඒකාකාරී පැතිරීම සහ උපරිම දීප්තිය දිගුකාලීනව පවත්වා ගත හැක.
