ස්කෑනරයක් සහිත වර්ණ මුද්රණ යන්ත්රයක් මිලදී ගැනීමේදී, උපාංගයේ බාහිර සැලසුමට වඩා එහි අභ්යන්තර කාර්මික, රසායනික සහ භෞතික ක්රියාවලීන් පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීම වැදගත් වේ. මෙමගින් මුද්රණයේ ගුණාත්මකභාවය මෙන්ම දීර්ඝකාලීන නඩත්තු පිරිවැයද ප්රශස්ත මට්ටමක පවත්වා ගත හැකිය.
මුද්රණ තාක්ෂණය: ද්රව තීන්ත සහ වියළි ටෝනර් අතර භෞතික වෙනස
මුද්රණ තාක්ෂණයේ හදවත බඳු වන්නේ රූපය කඩදාසිය මතට මාරු කරන භෞතික ක්රියාවලියයි. ඉන්ක්ජෙට් (Inkjet) මුද්රණ යන්ත්ර ක්රියා කරන්නේ ඉතා සියුම් ද්රව තීන්ත බිඳිති කඩදාසි මතුපිටට නිරවද්ය ලෙස විදීමෙනි. මෙහිදී භාවිත වන පීසෝ-ඉලෙක්ට්රික් (Piezoelectric) ක්රමවේදයේදී, විද්යුත් ධාරාවක් මගින් ස්ඵටික කම්පනය කරවා තීන්ත බිංදු පාලනය කරන අතර, තාපජ (Thermal) ක්රමවේදයේදී කුඩා තාපක මූලද්රව්ය මගින් තීන්ත රත් කර බුබුළු සාදා ඒවා පිටතට විදීම සිදු කරයි. මෙම සියුම් තාක්ෂණය නිසා ඡායාරූපවල ඇති සිනිඳු වර්ණ සංක්රමණ (Color gradients) ඉතා පැහැදිලිව නිරූපණය කළ හැකිය.
ඊට වෙනස්ව, වර්ණ ලේසර් (Color Laser) මුද්රණ යන්ත්රවල ක්රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ස්ථිති විද්යුත් විද්යාව (Electrostatics) මත පදනම් වේ. මෙහිදී කාබනික ඡායාරූප සන්නායක (Organic Photoconductor Drum) ඩ්රම් එකක් මත ලේසර් කිරණ මගින් රූපයේ විද්යුත් ආරෝපිත ආකෘතියක් සාදනු ලබයි. ඉන්පසු ප්රතිවිරුද්ධ ලෙස ආරෝපණය කරන ලද ටෝනර් කුඩු (පොලිමර් සහ වර්ණක අංශු මිශ්රණයක්) මෙම ඩ්රම් එක මතට ආකර්ෂණය වේ. අවසානයේදී, ෆියුසර් (Fuser) රෝලර් මගින් සෙල්සියස් අංශක 200ක පමණ ඉහළ තාපයක් සහ පීඩනයක් යොදා ටෝනර් කුඩු දිය කර කඩදාසියේ තන්තු (fibers) සමඟ ස්ථිරව බද්ධ කරනු ලබයි. මෙම ක්රියාවලිය ඉතා වේගවත් වන අතර, ජලයෙන් නොදියවන මුද්රණ නිපදවයි.
වර්ණ නිරූපණය, DPI සහ තීන්ත රසායන විද්යාව
මුද්රණ යන්ත්රයක වර්ණ ප්රතිනිෂ්පාදනය තේරුම් ගැනීමට, DPI (Dots Per Inch) සහ තීන්ත අංශුවල රසායනික ව්යුහය විශ්ලේෂණය කළ යුතුය. DPI අගයෙන් දැක්වෙන්නේ වර්ග අඟලක අඩංගු විය හැකි මුද්රිත තීන්ත බිංදු ප්රමාණයයි. උදාහරණයක් ලෙස 4800x1200 DPI සහිත මුද්රණ යන්ත්රයකට ඉතා සියුම් විස්තර දැක්විය හැකිය. තීන්ත රසායන විද්යාව දෙස බැලීමේදී, සාමාන්යයෙන් වර්ණ මුද්රණ යන්ත්රවල Cyan, Magenta, Yellow සහ Black (CMYK) යන මූලික වර්ණ හතර භාවිත වේ. මෙහිදී ඩයි වර්ගයේ තීන්ත (Dye-based) ජල අණුවල සම්පූර්ණයෙන්ම ද්රාව්ය වන රසායනික වර්ණක වන අතර, ඒවා කඩදාසි තන්තු තුළට හොඳින් අවශෝෂණය වේ. මෙය ඡායාරූප කඩදාසි මත දිලිසෙන සුළු (Glossy) නිමාවක් ලබා දීමට උපකාරී වේ. නමුත් එහි ඇති ප්රධාන අවාසිය නම් ආලෝකයට (Photodegradation) සහ තෙතමනයට නිරාවරණය වූ විට වර්ණ ඉක්මනින් වියැකී යාමයි.
වර්ණක තීන්ත (Pigment-based) වලදී වර්ණ අංශු ද්රවකය තුළ පාවෙමින් පවතින (suspension) අතර, ඒවා කඩදාසි මතුපිට භෞතිකව තැන්පත් වේ. මේවා හිරු එළියට සහ ජලයට ඉහළ ප්රතිරෝධයක් දක්වන බැවින් කාර්යාල ලේඛන සහ දිගුකාලීන ලේඛන සංරක්ෂණය සඳහා වඩාත් සුදුසු වේ. තෝරා ගැනීමේදී ඔබ මුද්රණය කරන ප්රධාන ද්රව්ය වර්ගය අනුව තීන්ත වර්ගය තීරණය කළ යුතුය.
ස්කෑනර් තාක්ෂණය: CIS සහ CCD සංවේදක අතර වෙනස
බහුකාර්ය මුද්රණ යන්ත්රයක ඇති ස්කෑනර් උපාංගයේ ක්රියාකාරිත්වයද ඔබේ අවශ්යතාවය අනුව තීරණය කළ යුතුය. CIS (Contact Image Sensor) තාක්ෂණයේදී, ආලෝකය නිකුත් කරන LED පේළියක් සහ ආලෝක ප්රතිග්රාහක සංවේදක එකම තලයක පිහිටා ඇත. මෙම තාක්ෂණය ඉතා කුඩා ඉඩක් ගන්නා අතර, උපාංගයේ බර සහ ඝනකම අඩු කිරීමට උපකාරී වේ. නමුත් CIS ක්රමවේදයට නාභිගත කිරීමේ ගැඹුරක් නොමැති තරම්ය. එබැවින් කඩදාසිය වීදුරු තහඩුවෙන් මිලිමීටරයක් හෝ ඈත් වුවහොත් ලැබෙන රූපය බොඳ වේ.
CCD (Charged-Coupled Device) තාක්ෂණයේදී සාමාන්ය කැමරාවක මෙන් කාච පද්ධතියක් (Lens system) සහ දර්පණ භාවිතයෙන් රූපය සංවේදකය වෙත යොමු කෙරේ. මෙහිදී ඉහළ නාභිගත කිරීමේ පරාසයක් (Depth of field) ලැබෙන බැවින්, ඝනකම් පොත් මැදින් නැමෙන ස්ථාන හෝ ත්රිමාණ වස්තූන් පවා ඉතා පැහැදිලිව ත්රිමාණ ස්වභාවයෙන් ස්කෑන් කරගත හැකිය. එසේම CCD තාක්ෂණයෙන් ඉහළ වර්ණ පරාසයක් (Dynamic range) සහ අඩු ශබ්ද ප්රතිශතයක් (Low noise) සහිත ගුණාත්මක රූප ලබාගත හැක. ලේඛන ස්කෑන් කිරීම සඳහා CIS ප්රමාණවත් වන අතර, ඡායාරූප හෝ පොත් සඳහා CCD වඩාත් සුදුසු වේ.
කාර්මික නඩත්තුව සහ තුණ්ඩ භෞතික විද්යාව
ඉන්ක්ජෙට් මුද්රණ යන්ත්රවල ඇති පොදු ගැටලුවක් වන්නේ තීන්ත විදින තුණ්ඩ (Nozzles) අවහිර වීමයි. මෙම සිදුරු මයික්රෝන කිහිපයක තරම් ඉතා සියුම් වන අතර, දිගු කලක් මුද්රණ යන්ත්රය ක්රියාත්මක නොකිරීමෙන් සිදුරු අසල ඇති ද්රවකය වාෂ්ප වී තීන්ත ඝන වේ. මෙය වැළැක්වීම සඳහා සමහර මුද්රණ යන්ත්රවල ස්වයංක්රීයව තුණ්ඩ පිරිසිදු කිරීමේ පද්ධති (Automatic maintenance cycles) ක්රියාත්මක වේ. මෙහිදී පීඩනයක් යොදා වියළුණු තීන්ත ඉවත් කිරීම සිදුවේ. කෙසේ වෙතත්, මේ සඳහා සැලකිය යුතු තීන්ත ප්රමාණයක් වැය වේ.
ලේසර් මුද්රණ යන්ත්රවල වියළි කුඩු භාවිත වන බැවින් මෙවැනි අවහිරතා ඇති නොවන අතර, අඩු නඩත්තු වාර ගණනක් අවශ්ය වේ. එමනිසා, ඔබේ දෛනික හෝ මාසික මුද්රණ ධාරිතාව (Duty cycle) විශ්ලේෂණය කර, අඩු භාවිතයක් සහිත නම් ලේසර් තාක්ෂණයද, දිනපතා භාවිත කරන්නේ නම් ඉන්ක්ජෙට් තාක්ෂණයද තෝරා ගැනීම වඩාත් ඵලදායී වේ.