ඩිජිටල් මතකයන් භෞතික ලේඛනාගාරයක් බවට පත් කිරීමේදී, අතේ ගෙන යා හැකි ඡායාරූප මුද්‍රණ යන්ත්‍ර (portable photo printers) ක්ෂණික සහ පහසු විසඳුමක් ලබා දෙයි. කෙසේ වෙතත්, මෙම කුඩා උපාංග දිගුකාලීන පවුල් ලේඛනාගාරයක් සඳහා භාවිත කිරීමට පෙර, ඒවායේ තාක්ෂණික සීමාවන්, රසායනික ක්‍රියාවලීන් සහ ආයු කාලය පිළිබඳව නිවැරදිව වටහා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
මුද්‍රණ තාක්ෂණයේ රසායන විද්‍යාව: ZINK සහ Dye-Sublimation
අතේ ගෙන යා හැකි මුද්‍රණ යන්ත්‍ර ප්‍රධාන වශයෙන් තාක්ෂණයන් දෙකක් මත ක්‍රියාත්මක වේ. පළමුවැන්න "සින්ක්" (ZINK - Zero Ink) තාක්ෂණයයි. මෙහිදී කිසිදු බාහිර තීන්ත වර්ගයක් භාවිත නොවන අතර, සියලුම වර්ණක අඩංගු වන්නේ විශේෂිත කඩදාසිය තුළමය. මෙම කඩදාසිය ස්ථර කිහිපයකින් සමන්විත වන අතර, ඒවායේ අඩංගု අස්ඵටික ඩයි ස්ඵටික (amorphous dye crystals) තාපය මඟින් සක්‍රීය වේ. මුද්‍රණ ශීර්ෂය මඟින් නිවැරදි උෂ්ණත්වය සහ කාලය පාලනය කරමින් කඩදාසිය රත් කරන විට, මෙම ස්ඵටික දිය වී වර්ණවත් රූපයක් සාදයි. මෙම ක්‍රමය ඉතා වේගවත් සහ පහසු වුවද, තාපයට සංවේදී රසායනික ද්‍රව්‍ය අඩංගු බැවින් දිගුකාලීන පැවැත්ම අතින් සීමා සහිත වේ.
දෙවන ක්‍රමය වන්නේ "ඩයි-සබ්ලිමේෂන්" (Dye-Sublimation) තාක්ෂණයයි. මෙහිදී තාපය මඟින් ඝන රිබන් එකක ඇති වර්ණක සෘජුවම වායුවක් බවට පත් කර (sublimation) විශේෂිත පොලියෙස්ටර් කඩදාසි ස්ථරය මත තැන්පත් කරයි. අවසාන පියවර ලෙස, මෙම මුද්‍රණය මත ආරක්ෂිත ලැමිනේට් ස්ථරයක් (protective overcoat) තැන්පත් කරනු ලැබේ. මෙම ආරක්ෂිත ස්ථරය මඟින් පාරජම්බුල කිරණ (UV rays), තෙතමනය සහ ඇඟිලි සලකුණු වලින් සිදුවන හානිය වළක්වයි. එබැවින්, දිගුකාලීන ලේඛනාගාර ආරක්ෂණය සඳහා වඩාත් සුදුසු වන්නේ ඩයි-සබ්ලිමේෂන් තාක්ෂණයයි.
දිගුකාලීන පැවැත්ම සහ පාරිසරික බලපෑම්
භෞතික ඡායාරූප ලේඛනාගාරයක ප්‍රධානතම සතුරා වන්නේ පාරිසරික සාධකයි. ආලෝකය, වාතයේ ඇති ඔක්සිජන්, සහ තෙතමනය ඡායාරූපවල ඇති රසායනික සංයෝග ක්ෂය වීමට හේතු වේ. සින්ක් (ZINK) තාක්ෂණයෙන් මුද්‍රණය කරන ලද ඡායාරූප කාලයත් සමඟ කහ පැහැයට හැරීමේ හෝ වර්ණ දුර්වර්ණ වීමේ ප්‍රවණතාව වැඩිය. මෙයට හේතුව කඩදාසිය තුළ තවමත් පවතින තාප සංවේදී රසායනික ද්‍රව්‍ය පරිසර උෂ්ණත්වය සහ සූර්යාලෝකය හේතුවෙන් නැවත ප්‍රතික්‍රියා කිරීමයි.
අනෙක් අතට, ඩයි-සබ්ලිමේෂන් මුද්‍රණ වසර ගණනාවක් පුරා ස්ථාවරව පවතී. ඒවායේ ඇති ආරක්ෂිත ස්ථරය මඟින් ඔක්සිකරණය (oxidation) අවම කරන අතර, වර්ණක ගැඹුරින් තැන්පත් වී ඇති බැවින් ආලෝකයට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ඉහළය. පවුලේ ප්‍රධාන මතකයන් සහ ඓතිහාසික ලේඛන සංරක්ෂණය කිරීමේදී, මෙම රසායනික ස්ථායීතාවය අතිශය තීරණාත්මක සාධකයකි.
අතේ ගෙන යා හැකි මුද්‍රණ යන්ත්‍රයක් වඩාත් ප්‍රායෝගික වන අවස්ථා
අතේ ගෙන යා හැකි මුද්‍රණ යන්ත්‍රයක් නිවසේ ලේඛනාගාරයක් සඳහා භාවිත කිරීමේදී එය වඩාත් ප්‍රායෝගික වන සුවිශේෂී අවස්ථා කිහිපයක් තිබේ:
- දිනපොත් සහ සටහන් පොත් (Scrapbooking): ක්ෂණිකව මුද්‍රණය කර සටහන් සමඟ ඇලවිය හැකි බැවින් දෛනික සිදුවීම් වාර්තා කිරීමට ඉතා පහසුය.
- ලේඛනාගාර දර්ශක (Archival Indexing): විශාල පෙට්ටිවල හෝ ඇල්බමවල අඩංගු දෑ හඳුනා ගැනීම සඳහා පිටතින් කුඩා ඡායාරූපයක් ඇලවීමට මෙය කදිම මෙවලමකි.
- පවුලේ ගස සහ පෙළපත (Family Tree): පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ සබඳතා රූපමය වශයෙන් පහසුවෙන් ගොඩනැගීමට සහ සංස්කරණය කිරීමට මෙම කුඩා මුද්‍රණ උපකාරී වේ.
- ක්ෂණික මතක සටහන්: විශේෂ උත්සව හෝ චාරිකාවලදී ක්ෂණිකව මිතුරන් සහ නෑදෑයින් සමඟ මතකයන් බෙදා ගැනීමට ඇති පහසුව.
භෞතික ඡායාරූප දිගුකාලීනව සුරැකීමේ ක්‍රමවේදය
ඔබ කුමන තාක්ෂණයකින් ඡායාරූප මුද්‍රණය කළද, ඒවායේ ආයු කාලය උපරිම කර ගැනීම සඳහා පහත සඳහන් සංරක්ෂණ ක්‍රමවේද අනුගමනය කළ යුතුය. පළමුව, කිසිවිටකත් ඡායාරූප සෘජු සූර්යාලෝකය ලැබෙන ස්ථානවල දිගු වේලාවක් නොතැබිය යුතුය. පාරජම්බුල කිරණ මඟින් ඡායාරූපවල ඇති රසායනික බන්ධන බිඳ දමනු ලබයි.
දෙවනුව, ගබඩා කිරීම සඳහා භාවිත කරන ඇල්බම හෝ පෙට්ටි "ඇසිඩ් රහිත" (acid-free) සහ ලිග්නින් රහිත (lignin-free) ද්‍රව්‍ය වලින් නිපදවා තිබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. සාමාන්‍ය ප්ලාස්ටික් හෝ කඩදාසිවල ඇති රසායනික ද්‍රව්‍ය ඡායාරූප සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර ඒවා විනාශ කළ හැකිය. අවසාන වශයෙන්, සෙල්සියස් අංශක 18-20 අතර ස්ථාවර උෂ්ණත්වයක් සහ 30%-40% අතර සාපේක්ෂ ආර්ද්‍රතාවයක් (humidity) පවතින අඳුරු ස්ථානයක ලේඛනාගාරය පවත්වා ගැනීමෙන් ඡායාරූපවල පැහැදිලි බව සහ වර්ණ දශක ගණනාවක් පුරා නොවෙනස්ව තබා ගත හැකිය.
