තිර රෙදි නිවැරදිව සේදීම මඟින් ඒවායේ සියුම් කෙඳිවල ගුණාත්මකභාවය ආරක්ෂා කරගනිමින් දිගු කාලයක් පිරිසිදුව සහ නැවුම්ව තබා ගත හැකිය. රෙදි සෝදන යන්ත්රයේ අඩු උෂ්ණත්වයක් සහ මෘදු කරකැවීමක් (spin) භාවිත කිරීමෙන් රෙදිවල සියුම් ව්යුහය ඇදීමට ලක්වීම හෝ අනවශ්ය ලෙස රැලි වැටීම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැක. මෙමඟින් තිර රෙදිවල ආයු කාලය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ යයි.
පූර්ව සූදානම සහ දූවිලි ඉවත් කිරීමේ භෞතික විද්යාව
තිර රෙදි සෝදන යන්ත්රයට දැමීමට පෙර ඒවායේ රැඳී ඇති දූවිලි අංශු ඉවත් කිරීම අත්යවශ්ය වේ. ජලය සමඟ ස්පර්ශ වූ විට දූවිලි අංශු රෙදි කෙඳි අතර තදින් තැන්පත් විය හැක. එබැවින්, ප්රථමයෙන් තිර රෙදි එළිමහනේ හොඳින් ගසා දැමීම හෝ මෘදු බුරුසුවක් සහිත වැකියුම් ක්ලීනර් එකක් භාවිතයෙන් දූවිලි ඉවත් කළ යුතුය. ඉන්පසු, තිර රෙදි කාමර උෂ්ණත්වයේ පවතින ජලයේ විනාඩි 15-20 ක් පමණ පොඟවා තැබීම සුදුසුය. මෙමඟින් කෙඳි අතර ඇති වියළි කුණු ලිහිල් වන අතර සේදීමේ ක්රියාවලිය වඩාත් කාර්යක්ෂම වේ. මෙම පූර්ව පොඟවා ගැනීම සඳහා සෝඩියම් බයිකාබනේට් (baking soda) ස්වල්පයක් එක් කිරීමෙන් නරක ගන්ධයන් උදාසීන කළ හැකිය.
තන්තු විද්යාව සහ උෂ්ණත්වයේ බලපෑම
බොහෝ නවීන තිර රෙදි නිපදවා ඇත්තේ පොලියෙස්ටර්, නයිලෝන්, ජැකාර්ඩ් හෝ වෙනත් කෘතිම කෙඳි මුසු වූ සියුම් ද්රව්යවලිනි. මෙම කෘතිම බහුඅවයවික (synthetic polymers) තාපයට ඉතා සංවේදී ගුණ පෙන්වයි. සේදීමේදී ජලයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 30 ට වඩා වැඩි වූ විට, මෙම කෙඳිවල අණුක බන්ධන ලිහිල් වී ඒවායේ මුල් හැඩය අහිමි වීමට පටන් ගනී. මෙම තාපජ බලපෑම නිසා රෙදි හැකිලීම හෝ ස්ථිරවම රැලි වැටීම සිදු විය හැක. සෙල්සියස් අංශක 30 ක උපරිම උෂ්ණත්වයක් පවත්වා ගැනීමෙන් රෙදිවල කෙඳිවල ශක්තිමත්භාවය, වර්ණය සහ දිස්නය ආරක්ෂා වන අතර දූවිලි හා කුණු පහසුවෙන් ඉවත් කිරීමට ද එය ප්රමාණවත් වේ. ස්වභාවික කපු හෝ ලිනන් මිශ්ර තිර රෙදි ද ඉහළ උෂ්ණත්වයකදී හැකිලීමේ දැඩි ප්රවණතාවක් පෙන්වයි.
මෘදු කරකැවීම (Gentle Spin) සහ යාන්ත්රික පීඩනය අවම කිරීම
රෙදි සෝදන යන්ත්රයේ වේගවත් කරකැවීම් චක්රයක් (උදාහරණයක් ලෙස විනාඩියකට වට 1000 හෝ 1200) මඟින් ඇති කරන අධික කේන්ද්රාපසාරී බලය සියුම් තිර රෙදි කෙඳිවලට හානිකර වේ. මෙම අධික යාන්ත්රික පීඩනය නිසා තිර රෙදිවල මැහුම් ගැලවී යාම, නූල් ඇදීම හෝ සියුම් ලේස් රටා විනාශ වීම සිදු විය හැක. එම නිසා, තිර රෙදි සේදීමේදී කරකැවීමේ වේගය විනාඩියකට වට 400 කට සීමා කිරීම හෝ කරකැවීම සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කිරීම (no spin) වඩාත් සුදුසුය. මෘදු ලෙස කරකැවීමෙන් රෙදිවල තෙතමනය යම් ප්රමාණයක් ඉතිරි වන අතර, එමඟින් රෙදි ස්වභාවිකව පහළට එල්ලෙන විට එහි ජල බර නිසා රෙදිවල ඇති රැලි ස්වභාවිකවම දිග හැරේ.
පියවරෙන් පියවර රෙදි සෝදන යන්ත්රය භාවිත කරන ආකාරය
තිර රෙදි සෝදන යන්ත්රයට දැමීමේදී අනුගමනය කළ යුතු විද්යාත්මක ක්රමවේදය මෙන්න:
- කොක්ක සහ ලෝහ කොටස් ඉවත් කිරීම: තිර රෙදිවල ඇති සියලුම ලෝහ හෝ ප්ලාස්ටික් කොක්ක, රින්ග්ස් සහ වෙනත් උපාංග ඉවත් කරන්න. සේදීමේදී සිදුවන චලනය නිසා මෙම දෘඩ කොටස් මඟින් රෙදි සෝදන යන්ත්රයේ බෙරයට (drum) හෝ සියුම් රෙදිවලට හානි සිදු විය හැක.
- විශේෂිත සේදුම් බෑගයක් භාවිතය: තිර රෙදි එක පිට එක මෘදුව නවා විශාල රෙදි සෝදන දැල් බෑගයකට (mesh laundry bag) දමන්න. මෙමඟින් සේදීමේදී ඇති වන අනවශ්ය ඝර්ෂණය වළක්වා ගත හැකිය.
- ප්රශස්ත ඩිටර්ජන්ට් ප්රමාණය සහ වර්ගය: සැමවිටම දියර ඩිටර්ජන්ට් (liquid detergent) පමණක් භාවිතා කරන්න. කුඩු ඩිටර්ජන්ට් අඩු උෂ්ණත්වවලදී (සෙල්සියස් 30) නිසි ලෙස දිය නොවන අතර රෙදි මත සුදු පැහැති ලප ඉතිරි කරයි. කෙඳි මෘදු කරන ද්රව්ය (fabric softeners) භාවිතයෙන් වළකින්න, මන්ද ඒවා කෙඳි වටා ස්ථරයක් සාදා දූවිලි ආකර්ෂණය කර ගැනීමට ඉඩ සලසයි.
වියළීම සහ ස්වභාවික ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය භාවිතය
සේදීමේ චක්රය අවසන් වූ වහාම තිර රෙදි යන්ත්රයෙන් ඉවත් කිරීම අත්යවශ්ය වේ. යන්ත්රය තුළ දිගු වේලාවක් තැබීමෙන් ස්ථිර රැලි ඇති විය හැක. තිර රෙදි කිසිවිටකත් වියළන යන්ත්රයක (tumble dryer) දමා වියළීම නොකළ යුතුය, මන්ද එහි ඇති වියළි තාපය කෙඳිවල ව්යුහය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කරන බැවිනි. තිර රෙදි තවමත් තරමක් තෙතමනය සහිතව තිබියදීම කෙලින්ම ඒවායේ රේල් පීලිවල නැවත එල්ලන්න. ජලයේ බර නිසා ඇති වන ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය මඟින් රෙදිවල රැලි ස්වභාවිකවම හැරෙන අතර, අයන් කිරීමේ අවශ්යතාවයක් මතු නොවේ. වියළීමේදී කාමරයේ ජනෙල් විවෘත කර හොඳ වාතාශ්රයක් පවත්වා ගැනීමෙන් තෙතමනය නිසා ඇති විය හැකි දිලීර හෝ අච්චු සුවඳ වැළැක්විය හැක.
