වර්ණ තීන්ත මුද්රණ යන්ත්රවල (Inkjet Printers) නිතරම ඇතිවන ප්රධාන ගැටලුවක් වන්නේ කාලයක් භාවිත නොකර තැබීම නිසා එහි නොසල් (Nozzles) තුළ තීන්ත වියළී යාමයි. මෙම ලිපියෙන් මුද්රණ තීන්ත වියළීම වැළැක්වීම සඳහා වන විද්යාත්මක සහ ප්රායෝගික ක්රමවේද පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ.
තීන්ත වියළී යාමේ රසායනික ක්රියාවලිය සහ ඉන් සිදුවන බලපෑම
ඉන්ක්ජෙට් මුද්රණ යන්ත්රවල භාවිත වන තීන්ත යනු ජලය හෝ විශේෂිත ද්රාවකයක් (Solvent) මත පදනම් වූ ද්රවයකි. මෙහි වර්ණක (Pigments) හෝ ඩයි වර්ග (Dyes) අතිශය සියුම් ලෙස දියකර හෝ අවලම්භනය කර (Suspended) ඇත. මුද්රණ ශීර්ෂයේ (Print head) ඇති නොසල් මගින් මෙම තීන්ත බිංදු ඉතා කුඩා පරිමාවකින් කඩදාසිය මතට විදිනු ලබයි. මෙම නොසල් මිනිස් කෙස් ගසකටත් වඩා සියුම් වේ.
මුද්රණ යන්ත්රය ක්රියා විරහිතව පවතින විට, නොසල් තුළ ඇති තීන්ත වාතය සමඟ ස්පර්ශ වේ. මෙහිදී තීන්තවල ඇති ජලය හෝ ද්රාවක කොටස් වාෂ්ප වී යන අතර, ඝන වර්ණක අංශු පමණක් ඉතිරි වේ. මෙමගින් නොසල් කුහරය අවහිර වන අතර, තීන්ත ගලා යාම සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වේ. මෙය වළක්වා ගැනීමට නම්, ද්රව තීන්ත නිරන්තරයෙන් චලනය වීම සහ වාතය සමඟ සෘජුව ස්පර්ශ වීම අවම කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
නිතිපතා මුද්රණය කිරීමේ චක්රය සහ එහි වැදගත්කම
තීන්ත වියළීම වැළැක්වීමේ සරලම සහ වඩාත්ම ඵලදායී ක්රමය වන්නේ මුද්රණ යන්ත්රය නිතිපතා භාවිත කිරීමයි. මෙහිදී එක් එක් වර්ණ නාලිකා (Cyan, Magenta, Yellow, Black) හරහා අවම වශයෙන් සතියකට වරක්වත් තීන්ත ගලා යාමට සැලැස්විය යුතුය. මේ සඳහා පහත සඳහන් පියවර අනුගමනය කරන්න:
- සතියකට වරක්වත් වර්ණ මුද්රණයක් (Color printout) ලබා ගන්න. සියලුම වර්ණ අඩංගු කුඩා රූපයක් හෝ පරීක්ෂණ පිටුවක් (Test page) මේ සඳහා යොදා ගත හැකිය.
- කළු-සුදු ලේඛන පමණක් මුද්රණය කිරීමෙන් වර්ණ තීන්ත වියළීම වැළැක්විය නොහැක. එබැවින් වර්ණ හතරම ක්රියාත්මක වන පරිදි මුද්රණය කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
- මුද්රණ යන්ත්රයේ මෘදුකාංගය මගින් ලබා දෙන 'Nozzle Check' පහසුකම භාවිත කර සියලුම නොසල් නිසි පරිදි ක්රියා කරන්නේදැයි පරීක්ෂා කරන්න.
මුද්රණ යන්ත්රය තබන ස්ථානය සහ පාරිසරික තත්ත්ව පාලනය
භෞතික විද්යාත්මක නියමයන්ට අනුව, උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම සහ වායුගෝලීය ආර්ද්රතාවය (Humidity) අඩු වීම ද්රව වාෂ්පීකරණය වේගවත් කරයි. එබැවින් මුද්රණ යන්ත්රය ස්ථාපනය කර ඇති ස්ථානය එහි ආයු කාලයට සෘජුවම බලපායි. මුද්රණ යන්ත්රය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා පහත කරුණු කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න:
- මුද්රණ යන්ත්රය සෘජු සූර්යාලෝකය වැටෙන ස්ථානවලින් හෝ ජනේල අසලින් ඈත් කර තබන්න. සූර්ය තාපය නිසා තීන්ත කාට්රිජ් (Cartridges) තුළ ඇති ද්රව ඉක්මනින් වාෂ්ප විය හැක.
- කාමර උණුසුම් කරන උපකරණ (Radiators, Heaters) හෝ වායුසමීකරණ යන්ත්රවලින් සෘජුවම නිකුත් වන සුළං ධාරා වදින ස්ථානවල මුද්රණ යන්ත්රය තැබීමෙන් වළකින්න.
- කාමරයේ ආර්ද්රතාවය ඉතා අඩු මට්ටමක පවතී නම්, මුද්රණ යන්ත්රය අසල කුඩා ජල බඳුනක් තැබීමෙන් හෝ ආර්ද්රතාකාරකයක් (Humidifier) භාවිත කිරීමෙන් වාතයේ වියළි බව අඩු කර ගත හැක.
නිවැරදිව ක්රියා විරහිත කිරීමේ තාක්ෂණික පියවර
බොහෝ පරිශීලකයින් මුද්රණ යන්ත්රය භාවිත කර අවසන් වූ පසු ප්රධාන විදුලි පුවරුවෙන් (Switchboard) සෘජුවම විදුලිය විසන්ධි කිරීමට පුරුදුව සිටිති. මෙය මුද්රණ හිස (Print head) ඉක්මනින් වියළීමට බලපාන ප්රධානතම වැරැද්දකි. නිසි පියවර පහත පරිදි වේ:
සෑම විටම මුද්රණ යන්ත්රයේ ඇති බල බොත්තම (Power button) භාවිත කර එය ක්රියා විරහිත කරන්න. එවිට යන්ත්රය තුළ ඇති යාන්ත්රික පද්ධතිය මගින් මුද්රණ හිස ආරක්ෂිත ස්ථානයකට (Service station / Cap station) රැගෙන යයි. මෙම ස්ථානයේදී රබර් සීල් එකක් මගින් නොසල් වටා ඇති ප්රදේශය වාතය කාන්දු නොවන සේ වසා දමනු ලබයි. මෙය තීන්ත වාෂ්ප වීම වළක්වන ස්වභාවික ආරක්ෂිත වැස්මකි. සෘජුවම විදුලිය විසන්ධි කළහොත්, මුද්රණ හිස විවෘතව පවතින බැවින් තීන්ත ඉතා ඉක්මනින් වියළී යයි.
අවහිර වූ මුද්රණ හිසක් පිරිසිදු කිරීමේ ක්රමවේදය
නොසල් අවහිර වී ඇත්නම්, මුද්රණ පිටුවල ඉරි ඇඳීම හෝ වර්ණ නිසි පරිදි නොලැබීම සිදු වේ. මෙම අවස්ථාවකදී පහත පියවර අනුගමනය කළ යුතුය:
- පළමුව, මුද්රණ යන්ත්රයේ මෘදුකාංගය හරහා 'Head Cleaning' චක්රය ක්රියාත්මක කරන්න. මෙහිදී යන්ත්රය විසින් පීඩනයක් යොදා ගනිමින් නැවුම් තීන්ත මගින් අවහිරතා ඉවත් කරනු ලබයි. මෙය එක දිගට දෙවරකට වඩා නොකිරීමට වගබලා ගන්න, මන්ද එයින් විශාල තීන්ත ප්රමාණයක් අපතේ යයි.
- අතින් පිරිසිදු කරන්නේ නම්, කිසිවිටකත් රළු කඩදාසි හෝ රෙදි භාවිත නොකරන්න. ඒ සඳහා මයික්රෝෆයිබර් (Microfiber) රෙද්දක් සහ පිරිසිදු කරන ලද ආසවනය කළ ජලය (Distilled water) පමණක් යොදා ගන්න. සාමාන්ය නළ ජලයේ ඇති ඛනිජ ලවණ නිසා නොසල් සීරීමට හෝ තවත් අවහිර වීමට ඉඩ ඇත.
- කිසිදු රසායනික ද්රාවකයක් (Isopropyl alcohol, bleach වැනි) මුද්රණ හිස පිරිසිදු කිරීමට කෙලින්ම භාවිත නොකරන්න. එයින් එහි ඇති සියුම් ප්ලාස්ටික් සහ රබර් කොටස් දිය වී යා හැක.
නිතිපතා කළ යුතු සරල නඩත්තු පියවර
- සෑම සතියකම අවම වශයෙන් එක් වර්ණ පිටුවක් මුද්රණය කරන්න.
- මුද්රණ යන්ත්රය සැමවිටම එහි බල බොත්තමෙන් ක්රියා විරහිත කරන්න.
- යන්ත්රය සෘජු හිරු එළියෙන් සහ තාප ප්රභවයන්ගෙන් ඈත් කර තබන්න.
- මුද්රණ හිස පිරිසිදු කිරීමට ආසවනය කළ ජලය සහ මයික්රෝෆයිබර් රෙදි පමණක් භාවිත කරන්න.
