පහසුවෙන් සොයාගත හැකි වන පරිදි බයින්ඩරයක ඇති සීඩී තැටි ලේබල් කරන්නේ කෙසේද

සීඩී (CD) හෝ ඩීවීඩී (DVD) තැටි විශාල ප්‍රමාණයක් බයින්ඩරයක ගබඩා කිරීම ඉඩකඩ ඉතිරි කර ගැනීමට කදිම ක්‍රමයකි. එහෙත්, ක්‍රමවත් ලේබල් කිරීමේ පද්ධතියක් නොමැති වුවහොත් අවශ්‍ය තැටියක් ඉක්මනින් සොයා ගැනීම අසීරු වන අතර, වැරදි ලෙස පරිහරණය කිරීම නිසා තැටි සීරීමට හෝ විනාශ වීමටද ඉඩ ඇත. මෙම ලිපියෙන් භෞතික විද්‍යාත්මක හා ද්‍රව්‍යමය රසායන විද්‍යාත්මක මූලධර්මවලට හානියක් නොවන පරිදි, බයින්ඩරයක ඇති සීඩී තැටි ක්‍රමානුකූලව වර්ගීකරණය කර ලේබල් කරන්නේ කෙසේද යන්න විස්තර කෙරේ.

ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාව සහ රසායනික බලපෑම: නිවැරදි පෑන තෝරා ගැනීම

සීඩී තැටි නිෂ්පාදනය කර ඇත්තේ පොලිකාබනේට් (Polycarbonate) ප්ලාස්ටික් ස්ථරයකින් සහ දත්ත පරාවර්තනය කරන තුනී ඇලුමිනියම් ස්ථරයකිනි. තැටියේ ඉහළ මතුපිට සීරීම් වලට හෝ රසායනික ද්‍රව්‍යවලට ලක් වුවහොත් එහි ඇති දත්ත සදහටම නැති වී යා හැකිය. මේ නිසා සීඩී තැටි මත සෘජුවම ලිවීමේදී සාමාන්‍ය පෑන හෝ ද්‍රාවක (Solvents) බහුල මාකර් පෑනා (Permanent markers) භාවිතා නොකළ යුතුය. ඇල්කොහොල් හෝ වෙනත් ප්‍රබල රසායනික ද්‍රාවක අඩංගු තීන්ත ප්ලාස්ටික් ස්ථරය විනිවිද ගොස් ඇලුමිනියම් පරාවර්තක ස්ථරයට හානි කළ හැකිය. මෙය දත්ත කියවීමේදී දෝෂ ඇති වීමට බලපාන ප්‍රධානතම හේතුවකි.

මෙයට ඇති හොඳම විසඳුම වන්නේ ජලය මත පදනම් වූ (Water-based) හෝ විශේෂිත සීඩී/ඩීවීඩී ලේබල් මාකර් පෑනක් භාවිතා කිරීමයි. එසේම, සීඩී තැටිය මත සෘජුවම ඇලවුම් ලේබල් (Adhesive stickers) ඇලවීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකිය යුතුය. කාලයත් සමඟ මෙම ඇලවුම් ද්‍රව්‍ය දිරාපත් වන අතර, සීඩී ධාවකයේ (Drive) අධික වේගයෙන් කැරකෙන විට තැටියේ බරෙහි සමබරතාවය (Imbalance) බිඳ වැටීමටද එය හේතු විය හැක. එමඟින් තැටිය කැඩී යාමට හෝ ධාවකයට හානි වීමට ඉඩ ඇත.

ක්‍රමානුකූල වර්ගීකරණ ක්‍රමවේද

බයින්ඩරයක ඇති සීඩී තැටි පහසුවෙන් හඳුනා ගැනීම සඳහා වඩාත් ගැලපෙන වර්ගීකරණ ක්‍රමයක් තෝරා ගත යුතුය. ඔබේ එකතුවෙහි ස්වභාවය අනුව පහත දැක්වෙන ක්‍රම භාවිතා කළ හැකිය:

• අකාරාදී පිළිවෙළ: සංගීත ඇල්බම, චිත්‍රපට හෝ මෘදුකාංග (Software) ඒවායේ නම්වල මුල් අකුර අනුව වර්ග කිරීම මෙහිදී සිදු කෙරේ. බයින්ඩරය තුළ අකාරාදී ටැබ් (Alphabetical tabs) යෙදීමෙන් සෙවීම් කාලය තත්පර කිහිපයක් දක්වා අඩු කර ගත හැක.
• කාලානුක්‍රමික පිළිවෙළ: පවුලේ ඡායාරූප, වීඩියෝ හෝ උපස්ථ දත්ත (Backup data) අඩංගු තැටි සඳහා වර්ෂය සහ මාසය අනුව පිළිවෙළකට පෙළගැස්වීම වඩාත් සුදුසුය.
• ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩකරණය: තැටිවල භාවිතය අනුව කාණ්ඩවලට (උදාහරණයක් ලෙස: වැඩ කටයුතු, සංගීතය, ක්‍රීඩා) වෙන් කර, ඒ ඒ කාණ්ඩ සඳහා වෙනස් වර්ණ භාවිත කළ හැකිය.

බයින්ඩරයේ දර්ශකය සහ ටැබ් පද්ධතිය සැලසුම් කිරීම

තැටි රඳවන බයින්ඩරයේ ප්ලාස්ටික් කවර (Sleeves) නිතර ඇදීමෙන් තැටි සීරීමට ලක් විය හැක. එබැවින්, තැටි පිටතට නොගෙන ඒවා හඳුනා ගැනීමට බයින්ඩරය ඉදිරිපස දර්ශක පත්‍රයක් (Index sheet) සකස් කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙමඟින් අනවශ්‍ය ලෙස තැටි ස්පර්ශ කිරීම අවම වන අතර ඒවායේ දිගුකාලීන පැවැත්ම තහවුරු වේ.

සෑම ප්ලාස්ටික් කවරයකටම හෝ තැටි රඳවන කොටසකටම අනුකූල වන පරිදි අංක පද්ධතියක් (උදාහරණ: A1, A2, B1, B2) හඳුන්වා දෙන්න. බයින්ඩරයේ පළමු පිටුවේ මෙම අංකවලට අදාළව තැටියේ අඩංගු දේ පැහැදිලිව සටහන් කරන්න. මේ සඳහා පරිගණක අකුරු භාවිතයෙන් මුද්‍රණය කරන ලද පත්‍රිකාවක් තැබීම වඩාත් වෘත්තීය මට්ටමේ පෙනුමක් ලබා දෙන අතර කියවීමටද පහසු වේ. බයින්ඩරයේ පිටත කොන්දෙහි (Spine) එහි අඩංගු සමස්ත විෂය පරාසය පැහැදිලිව ලේබල් කරන්න.

වර්ණ කේතකරණය සහ ටැබ් භාවිතය

දෘශ්‍යමය වශයෙන් දත්ත කාණ්ඩ ඉක්මනින් හඳුනා ගැනීමට වර්ණ කේතකරණය (Color Coding) ඉතා සාර්ථක ක්‍රමයකි. නිදසුනක් ලෙස, පෞද්ගලික ලේඛන සඳහා නිල් පැහැති ටැබ් ද, සංගීතය සහ විනෝදාස්වාදය සඳහා කොළ පැහැති ටැබ් ද, උපස්ථ දත්ත (Backup) සඳහා රතු පැහැති ටැබ් ද භාවිතා කළ හැකිය. බයින්ඩරයේ කවරය මත මෙම වර්ණවලට අදාළ විස්තර සටහන් කිරීමෙන්, කිසිදු තැටියක් ඉවතට නොගෙන අවශ්‍ය කාණ්ඩය වෙත කෙලින්ම පිවිසීමට අවස්ථාව ලැබේ. මේ සඳහා ස්වයං-ඇලවුම් වර්ණ පටි (Color-coded tabs) බයින්ඩරයේ ප්ලාස්ටික් කවරවල පිටත දාරයට ඇලවිය හැකිය. එමඟින් තැටියේ ක්‍රියාකාරීත්වයට කිසිදු බලපෑමක් සිදු නොවේ.

භෞතික පරිහරණය සහ ගබඩා කිරීමේ පියවර

සීඩී තැටිවල ආයු කාලය උපරිම කිරීම සඳහා නිවැරදි පරිහරණ ශිල්පීය ක්‍රම අනුගමනය කළ යුතුය:

• දාරවලින් පමණක් ඇල්ලීම: තැටියක් බයින්ඩරයෙන් ඉවතට ගන්නා විට සහ ඇතුළු කරන විට එහි දත්ත පටිගත කර ඇති පැතලි මතුපිට ඇඟිලිවලින් ස්පර්ශ නොකරන්න. සෑම විටම මැද සිදුරෙන් සහ පිටත දාරයෙන් පමණක් එය අල්ලන්න. ඇඟිලිවල ඇති ස්වභාවික තෙල් සහ දූවිලි තැටියේ දත්ත කියවීමේ හැකියාවට බාධා කරයි.
• සිරස් අතට ගබඩා කිරීම: බයින්ඩරය තැබීමේදී එය පොත් රාක්කයක පොතක් තබන ආකාරයට සිරස් අතට (Vertical) තබන්න. තිරස් අතට එක මත එක ගොඩගැසීමෙන් ඇති වන පීඩනය නිසා තැටි නැමීමට හෝ ප්ලාස්ටික් කවරවලට ඇලීමට ඉඩ ඇත.
• උෂ්ණත්වය සහ ආර්ද්‍රතාව පාලනය: බයින්ඩරය සෘජු සූර්යාලෝකය වැටෙන ස්ථානවලින් සහ අධික ආර්ද්‍රතාව සහිත බිත්ති අසලින් ඈත් කර තබන්න. පාරජම්බුල කිරණ (UV rays) මඟින් තැටිවල දත්ත ස්ථරය විනාශ කර දමනු ලැබේ.

තැටි පිරිසිදු කිරීම සහ නඩත්තුව

බයින්ඩරයක බහාලීමට පෙර සීඩී තැටියක මතුපිට පිරිසිදුව තිබීම වැදගත්ය. දූවිලි හෝ ඇඟිලි සලකුණු සහිතව තැටි බයින්ඩරයට දැමූ විට, එම දූවිලි අංශු ප්ලාස්ටික් කවරයේ ඇතුළත රැඳී තිබී පසුව තැටිය ඉවතට ගන්නා විට සීරීම් ඇති කළ හැකිය. තැටියක් පිරිසිදු කිරීමේදී, මයික්‍රෝෆයිබර් (Microfiber) රෙදි කැබැල්ලක් භාවිතා කර තැටියේ මැද සිට පිටත දාරය දෙසට සරල රේඛීයව පිස දැමිය යුතුය. වෘත්තාකාරව පිස දැමීමෙන් වළකින්න, මන්ද වෘත්තාකාර සීරීම් දත්ත කියවන ලේසර් කිරණයට බාධා කිරීමට වැඩි ඉඩක් ඇති බැවිනි.