තාප පොම්ප තාක්ෂණය සහිත රෙදි වියළනය ප්‍රායෝගිකව භාවිතය

තාප පොම්ප තාක්ෂණය සහිත රෙදි වියළන යන්ත්‍ර (Heat pump dryers) මඟින් රෙදිපිළිවලට හානි නොකර, අවම බලශක්තියක් භාවිතයෙන් තෙතමනය ඉවත් කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ භෞතික විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලිය සහ ප්‍රායෝගික නඩත්තු උපදෙස් මෙම ලිපියෙන් පැහැදිලි කෙරේ.

තාප ගති විද්‍යාවේ මූලධර්ම සහ බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාව

රෙදි වියළීමේ ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන්ම පදනම් වී ඇත්තේ තාප ගති විද්‍යාව (thermodynamics) මතය. සාම්ප්‍රදායික රෙදි වියළන යන්ත්‍ර මඟින් පරිසරයෙන් ලබාගන්නා වාතය රත් කර, ඇඳුම්වල ඇති තෙතමනය වාෂ්ප බවට පත් කර, එම උණුසුම් තෙත් වාතය පිටතට මුදා හරියි. මෙය විශාල බලශක්ති නාස්තියකි. නමුත් තාප පොම්ප තාක්ෂණය ක්‍රියා කරන්නේ ප්‍රතිචක්‍රීකරණ පද්ධතියක් (recycling loop) ලෙසය.

මෙහිදී යන්ත්‍රය තුළ ඇති ශීතකාරක වායුව (refrigerant gas) සම්පීඩකය (compressor) මඟින් සම්පීඩනය කරනු ලබයි. මෙම ක්‍රියාවලියේදී තාපය ජනනය වන අතර එම තාපය ඇතුළට ගලා යන වියළි වාතය රත් කිරීමට යොදා ගනී. ඉන්පසු, රෙදිවලින් තෙතමනය උරාගත් වාතය සිසිලන පද්ධතියක් (evaporator) හරහා ගමන් කරයි. එහිදී වාතයේ උෂ්ණත්වය වේගයෙන් පහත වැටෙන බැවින්, ජල වාෂ්ප ක්ෂණිකව ද්‍රව බවට පත් වී (ඝනීභවනය වී) ජල ටැංකියට එකතු වේ. මෙම ක්‍රියාවලියේදී නිදහස් වන තාපය නැවතත් වාතය රත් කිරීම සඳහා යොදා ගැනේ. මෙම සංවෘත චක්‍රය හේතුවෙන් සම්ප්‍රදායික යන්ත්‍රවලට වඩා සියයට පනහකටත් වඩා විදුලිය ඉතිරි කර ගත හැක.

අඩු උෂ්ණත්ව වියළීම සහ තන්තු සංරක්ෂණය

රෙදිපිළිවල දිගුකාලීන පැවැත්ම රඳා පවතින්නේ ඒවා වියළන උෂ්ණත්වය මතය. කපු (cotton), ලොම් (wool) සහ සේද (silk) වැනි ස්වභාවික තන්තු සෙල්සියස් අංශක හැටකට වඩා වැඩි උෂ්ණත්වයකට ලක් වූ විට ඒවායේ රසායනික ව්‍යුහය බිඳ වැටීමට පටන් ගනී. අධික තාපය නිසා තන්තු වල ඇති ස්වභාවික තෙතමනය මුළුමනින්ම ඉවත් වී, ඒවා තද සහ බිඳෙනසුලු බවට පත් වේ.

තාප පොම්ප වියළන යන්ත්‍ර සෙල්සියස් අංශක පනහක පමණ පාලිත උෂ්ණත්වයක ක්‍රියා කරන බැවින්, ඇඳුම්වල මෘදු බව (softness) උපරිමයෙන් ආරක්ෂා වේ. මීට අමතරව, කෘතිම රෙදිවල ඇති ඉලාස්ටින් (elastane) සහ පොලියෙස්ටර් (polyester) වැනි තන්තු අධික රශ්මියට ලක් වූ විට ඒවායේ ඇදෙනසුලු ස්වභාවය අහිමි වී ඇඳුම් හැඩය වෙනස් වේ. අඩු උෂ්ණත්ව තාක්ෂණය මඟින් රෙදි හැකිලීම (shrinkage) වළක්වන අතරම, ඇඳුම් මැදීමේ (ironing) අවශ්‍යතාවද අවම කරයි.

ප්‍රායෝගික නඩත්තුව: පෙරහන් සහ තාප හුවමාරකය පිරිසිදු කිරීම

තාප පොම්ප යන්ත්‍රයක උපරිම කාර්යක්ෂමතාව පවත්වා ගැනීමට නම් නිසි නඩත්තුව අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙහිදී ප්‍රධාන කාර්යයන් දෙකක් කෙරෙහි විශේෂ අවධානය යොමු කළ යුතුය:

• දූවිලි පෙරහන පිරිසිදු කිරීම: සෑම වියළීමේ වාරයකින් පසුවම දූවිලි පෙරහන (lint filter) පිරිසිදු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. රෙදි වියළීමේදී ගැලවී යන කුඩා කෙඳි සහ දූවිලි මෙම පෙරහන තුළ එකතු වේ. මෙය පිරිසිදු නොකළහොත් වාතය ගලායාම අවහිර වන අතර, එමඟින් වියළීමේ කාලය දිගු වී විදුලි පරිභෝජනය ඉහළ යයි.
• තාප හුවමාරකය පිරිසිදු කිරීම: යන්ත්‍රයේ පහළ කොටසේ පිහිටා ඇති තාප හුවමාරකය (heat exchanger) නිතිපතා පිරිසිදු කළ යුතුය. සෑම මාස තුනකට වරක්වත් මෙහි ඇති සියුම් ලෝහ තහඩු මත බැඳී ඇති දූවිලි වැකියුම් ක්ලීනර් එකක් හෝ මෘදු බුරුසුවක් භාවිතයෙන් ඉවත් කළ යුතුය. මෙම ලෝහ තහඩු ඉතා සියුම් බැවින් ඒවා නැමීමට හෝ හානි වීමට නොදී ප්‍රවේශමෙන් පිරිසිදු කිරීමට වගබලා ගත යුතුය.

කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කිරීම සඳහා ක්‍රියාකාරී පියවර

උපරිම ප්‍රතිඵල ලබා ගැනීම සඳහා රෙදි වියළනයට දැමීමට පෙර පහත පියවර අනුගමනය කරන්න. රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයේ අවසාන මිරිකීමේ චක්‍රය (spin cycle) උපරිම වේගයකින් ක්‍රියාත්මක කරන්න. රෙදිවල ඇති ජලය වැඩි ප්‍රමාණයක් සෝදන යන්ත්‍රයෙන්ම ඉවත් කළ විට, වියළන යන්ත්‍රයට වැය වන කාලය සහ ශක්තිය විශාල ලෙස ඉතිරි වේ.

ඝන තුවා සහ සිහින් කපු ඇඳුම් වෙන වෙනම වියළීමට දමන්න. එකට දැමූ විට, සිහින් ඇඳුම් ඉක්මනින් වියළී යන අතර, තෙතමනය සංවේදකය (moisture sensor) මුළු රෙදි තොගයම වියළී ඇති බව වටහාගෙන යන්ත්‍රය නතර කළ හැකිය. එවිට ඝන ඇඳුම් තෙත්ව පැවතිය හැක. අවසාන වශයෙන්, බෙරය (drum) තුළ වාතය නිදහසේ ගලා යාමට ප්‍රමාණවත් ඉඩක් තිබිය යුතුය. අධික ලෙස රෙදි පිරවීමෙන් වියළීමේ ක්‍රියාවලිය ප්‍රමාද වන අතර රෙදි රැලි වැටීමට ඉඩ ඇත.