පෞද්ගලීකරණය කළ ඡායාරූප ඇල්බමයක් සැකසීම යනු මතකයන් සුරැකීමේ භෞතික ක්‍රියාවලියක් වන අතර, එහිදී රසායනික හා යාන්ත්‍රික සංරක්ෂණ ක්‍රම පිළිබඳව සැලකිලිමත් වීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. නිවැරදි සැලසුම්කරණය සහ ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාව අවබෝධ කර ගැනීමෙන් ඡායාරූප දශක ගණනාවක් පුරා හානියකින් තොරව ආරක්ෂා කර ගත හැකිය.
ඡායාරූප සංරක්ෂණයේ රසායන විද්‍යාව: අම්ල සහ ලිග්නින් බලපෑම
ඡායාරූප ඇල්බමයක් සකස් කිරීමේදී වඩාත්ම වැදගත් සාධකය වන්නේ කඩදාසි සහ මැලියම්වල අඩංගු රසායනික ද්‍රව්‍යයන්ය. සාමාන්‍ය කඩදාසිවල අඩංගු ලිග්නින් (lignin) නමැති කාබනික බහුඅවයවය කාලයත් සමඟ වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර වියෝජනය වෙමින් අම්ල නිපදවයි. මෙම අම්ල මඟින් ඡායාරූපවල ඇති සංවේදී රිදී හේලයිඩ ස්ථරය (silver halide layer) විනාශ කර, පින්තූර කහ පැහැ වීමට හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම දුර්වර්ණ වීමට හේතු වේ. එබැවින්, දැරියකගේ ඇල්බමය සඳහා තෝරා ගන්නා කඩදාසි 100% ක්ම අම්ල-රහිත (acid-free) සහ ලිග්නින්-රහිත (lignin-free) බව සහතික කර ගත යුතුය.
මීට අමතරව, ඡායාරූප ඇලවීම සඳහා සාමාන්‍ය දියර මැලියම් හෝ ගෘහස්ථ භාවිතයට ගන්නා සෙලෝටේප් භාවිතයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකිය යුතුය. දියර මැලියම්වල අඩංගු ජල අංශු කඩදාසි තන්තු ඉදිමීමට ලක් කරන අතර, වියළීමේදී කඩදාසිය හැකිලීම නිසා රැළි ගැසීම් සහ නැබීම් ඇති කරයි. රසායනිකව ස්ථායී, ද්විත්ව ඒකපාර්ශ්වික ඇක්‍රිලික් මැලියම් පටි (acrylic adhesive tapes) හෝ පොලියෙස්ටර්වලින් සාදන ලද ඡායාරූප කොන් (photo corners) භාවිතය වඩාත් සුදුසුය. ඡායාරූප කොන් භාවිතයෙන් පින්තූරයට සෘජුවම මැලියම් ස්පර්ශ නොවන බැවින්, පසුව අවශ්‍ය වුවහොත් ඡායාරූපයට කිසිදු හානියක් නොකර එය ඇල්බමයෙන් ඉවත් කිරීමේ शक्यता පවතී.
දෘශ්‍ය ජ්‍යාමිතිය සහ පිටු සැලසුම්කරණයේ කලාව
දැරියකගේ උපතේ සිට විවිධ වර්ධන අවධීන් දක්වන ඇල්බමයක් සැලසුම් කිරීමේදී, දෘශ්‍ය සමතුලිතතාව (visual balance) සහ පිටුවේ ජ්‍යාමිතික සැකැස්ම කෙරෙහි දැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුය. සෑම පිටුවකම හෝ පිටු දෙකක එකතුවක (spread) එක් ප්‍රධාන කේන්ද්‍රීය ඡායාරූපයක් (focal point) තිබිය යුතුය. මෙම ප්‍රධාන ඡායාරූපය සාමාන්‍යයෙන් විශාල ප්‍රමාණයෙන් මුද්‍රණය කර පිටුවේ මැදට වන්නට හෝ රන් අනුපාතයට (golden ratio) අනුව ස්ථානගත කළ හැකිය. අනෙකුත් කුඩා ඡායාරූප එම ප්‍රධාන පින්තූරය වටා ක්‍රමානුකූලව පෙළගැස්විය යුතුය. මිනිස් ඇස ගමන් කරන ස්වභාවික දිශාව වන වමේ සිට දකුණට (left-to-right flow) වන පරිදි කාලානුක්‍රමිකව පින්තූර තැබීම මඟින් පැහැදිලි කථාන්දරයක් ගොඩනැඟිය හැකිය.
- සමමිතික සැකැස්ම: නිල ඡායාරූප, පවුලේ පින්තූර හෝ චිත්‍රාගාර ප්‍රතිමූර්ති (portraits) සඳහා වඩාත් සුදුසු වන අතර, එයින් ස්ථාවර, සාම්ප්‍රදායික සහ විධිමත් පෙනුමක් ලබා දේ.
- අසමමිතික සැකැස්ම: දරුවා සෙල්ලම් කරන අවස්ථා, සිනාසෙන මොහොතවල් වැනි ක්‍රියාශීලී පින්තූර සඳහා සුදුසු වන අතර, එය පිටුවට ගතිකත්වයක්, සජීවී බවක් සහ නිදහස් බවක් එක් කරයි.
- සුදු අවකාශය (White Space): පිටුව පුරා පින්තූර සහ විසිතුරු සැරසිලි තදබද නොකර, අවම වශයෙන් 20% ක ප්‍රමාණයක හිස් ඉඩක් තැබීමෙන් ඇසට පහසුවක් සහ පින්තූරවලට කැපී පෙනීමේ අවකාශය ලැබේ.
පින්තූර හැසිරවීමේ භෞතික ක්‍රමවේදය සහ පියවර
ඡායාරූප ඇල්බමයේ වැඩ කිරීමේදී මිනිස් සමෙන් නිකුත් වන ස්වාභාවික තෙල් සහ දහඩිය පින්තූර මතුපිට තැන්පත් වීම වැළැක්විය යුතුය. මෙම රසායනික තෙල් වර්ග (sebum) කාලයත් සමඟ ඡායාරූපයේ ජෙලටින් ස්ථරය (gelatin layer) මත ස්ථිර ඇඟිලි සලකුණු සහ රසායනික හානි ඇති කරයි. මේ නිසා ඇල්බමය සැකසීමේදී පිරිසිදු කපු අත්වැසුම් (cotton gloves) පැළඳීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. ඡායාරූපවල දාරවලින් පමණක් ඇල්ලීමට පුරුදු වීම තවත් ආරක්ෂිත පියවරකි.
ඡායාරූප පිටුව මත නිවැරදිව පෙළගැස්වීම සඳහා ප්ලාස්ටික් නොවන, මෘදු ලෝහ හෝ ලී මිනුම් පාලකයක් සහ ඉතා මෘදු පැන්සලක් භාවිතා කර පිටුවෙහි ඉතා සැහැල්ලුවෙන් මායිම් ලකුණු කරන්න. පීඩනය යෙදීමේදී ඡායාරූප මතුපිට සීරීම් ඇති නොවන පරිදි සිලිකොන් රෝලරයක් (silicone roller) භාවිතයෙන් මැලියම් පටි තද කළ හැකිය. සෘජුවම ඇඟිලිවලින් තද කිරීමෙන් ඡායාරූපය නැමීමට හෝ මතුපිට පළුදු වීමට ඉඩ ඇත. පිටුව සැකසූ පසු පැන්සල් ඉරි මෘදු රබර් මකනයකින් (vinyl eraser) ප්‍රවේශමෙන් මකා දමන්න.
ලිඛිත සටහන් සහ අකුරු තෝරාගැනීමේ විද්‍යාව
ඡායාරූපවලට අදාළ දිනයන්, ස්ථාන හෝ හැඟීම් සටහන් කිරීම ඇල්බමයක වටිනාකම වැඩි කරයි. කෙසේ වෙතත්, සාමාන්‍ය බෝල්පොයින්ට් පෑනකින් ලියන තීන්ත කාලයත් සමඟ පැතිරී යාමට (bleeding) හෝ මැකී යාමට පුළුවන. තවද සාමාන්‍ය තීන්තවල අඩංගු අම්ල කඩදාසිය සිදුරු කිරීමටද ඉඩ ඇත. මේ සඳහා වර්ණක මත පදනම් වූ (pigment-based) ජලයට ඔරොත්තු දෙන සංරක්ෂණ තීන්ත පෑනක් (archival ink pen) භාවිතා කළ යුතුය. මෙම තීන්ත වර්ග ආලෝකයට සහ තෙතමනයට ඔරොත්තු දෙන අතර දශක ගණනාවක් වුවද වර්ණය වෙනස් නොකර රඳවා ගනී. පින්තූරයේ පිටුපස ලිවීමට අවශ්‍ය නම්, ඡායාරූපයට හානි නොවන පරිදි ඉතා මෘදු (2B හෝ 4B) පැන්සලකින් ඉතා සැහැල්ලුවෙන් ලියන්න.
ඇල්බමය කල් තබා ගැනීමේ පරිසර තත්ත්වයන් සහ නඩත්තුව
නිසි ලෙස සකස් කළ ඇල්බමයක් කල් තබා ගැනීමට නම් භෞතික පරිසරය පාලනය කිරීම වැදගත්ය. තෙතමනය සහ අධික උෂ්ණත්වය ඡායාරූපවල මැලියම් ලිහිල් කිරීමටත්, දිලීර සහ පුස් වර්ධනය වීමටත් හේතු වේ. ප්‍රශස්ත තත්ත්වය වන්නේ සෙල්සියස් අංශක 18-22 අතර උෂ්ණත්වයක් සහ 30%-40% අතර සාපේක්ෂ ආර්ද්‍රතාවයකි (relative humidity). සෘජු සූර්යාලෝකයෙන් එන පාරජම්බුල කිරණ (UV rays) මඟින් පින්තූරවල වර්ණක ඉක්මනින් වියැකී යන බැවින්, ඇල්බමය නිතරම අඳුරු, වියළි සහ වාතාශ්‍රය ලැබෙන කැබිනට්ටුවක හෝ පෙට්ටියක ගබඩා කරන්න. ඇල්බමය තිරස් අතට (flat) තැබීමෙන් පිටු එල්ලා වැටීම සහ ඡායාරූප එකිනෙක ගැටී පීඩනයක් ඇති වීම වළක්වා ගත හැකිය.
