ඔරලෝසු පටි සහ කවර ආරක්ෂා වන සේ ඒවා පෙට්ටියක පිළිවෙලට තබන්නේ කෙසේද

ඔරලෝසුවක් යනු කාලය මනින උපකරණයක් පමණක් නොව, එය සියුම් යාන්ත්‍රික විද්‍යාව සහ කලාත්මක සැලසුම්කරණයේ සුසංයෝගයකි. ඔරලෝසු පෙට්ටියක ඒවා නිවැරදිව ගබඩා නොකිරීමෙන් පටිවල හැඩය වෙනස් වීම, ලෝහ කවර සීරීමට ලක්වීම සහ අභ්‍යන්තර යාන්ත්‍රණයේ නිරවද්‍යතාවය ගිලිහී යාම වැනි බරපතල ගැටලු රැසක් ඇති විය හැකිය. මෙම ලිපියෙන් ඔරලෝසු පටි සහ කවරවල භෞතික හා රසායනික ලක්ෂණ ආරක්ෂා කරමින් ඒවා ක්‍රමානුකූලව පෙට්ටියක තැන්පත් කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව විද්‍යාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ.

පටිවල ආතතිය සහ කොට්ටයේ ප්‍රමාණය අතර භෞතික විද්‍යාව

බොහෝ ඔරලෝසු පෙට්ටිවල ඔරලෝසුව රඳවා තැබීම සඳහා කුඩා කොට්ට (cushions) ලබා දී ඇත. මෙම කොට්ටයේ ප්‍රමාණය සහ ඔරලෝසු පටියේ ප්‍රමාණය අතර නිසි ගැලපීමක් තිබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. සම් පටි (leather straps) අධික ලෙස තද කර කොට්ටය වටා එතීමෙන් සම්වල ඇති ස්වාභාවික කොලජන් තන්තු (collagen fibers) ඇදීමට ලක්වන අතර එමඟින් ක්ෂුද්‍ර පැලීම් (micro-tears) ඇති විය හැක. විශේෂයෙන්ම වියළි පරිසරයකදී මෙම තත්ත්වය සම්වල කල්පැවැත්ම බෙහෙවින් අඩු කරයි. සම් පටියක ස්වාභාවික නම්‍යශීලී බව රැක ගැනීමට නම්, එය කිසි විටෙකත් එහි උපරිම ආතති සීමාවට ලඟා නොවිය යුතුය.

ලෝහමය පටි (metal bracelets) සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඒවා ලිහිල්ව තැබීමෙන් සන්ධි (links) සහ අල්ෙපෙනති (pins) එකිනෙක ගැටී සීරීම් ඇති විය හැක. තවද, නිතර සිදුවන ඝර්ෂණය නිසා ලෝහ පටිවල සන්ධි බුරුල් වීම හෙවත් "stretch" වීම සිදු වේ. එබැවින්, කොට්ටය මත ඔරලෝසුව තැබීමේදී පටිය ඉතා තදින් හෝ ඉතා ලිහිල් නොවන සේ මධ්‍යස්ථ ආතතියකින් යුතුව සවි කළ යුතුය. ඔරලෝසු පටිය වසා දැමීමේදී (clasping) එහි ස්වාභාවික වක්‍රය පවත්වා ගැනීමට වගබලා ගත යුතුය.

තෙතමනය, උෂ්ණත්වය සහ රසායනික පිරිහීම වැළැක්වීම

ඔරලෝසු පටි සහ කවරවලට (cases) හානි කරන ප්‍රධානතම සතුරෙකු වන්නේ වායුගෝලීය තෙතමනයයි. ලෝහමය කවර, විශේෂයෙන්ම මල නොබැඳෙන වානේ (stainless steel) නොවන වෙනත් මිශ්‍ර ලෝහ, වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් සහ තෙතමනය සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර ඔක්සිකරණය (oxidation) විය හැක. සම් පටිවලට තෙතමනය උරා ගැනීමෙන් දිලීර සහ බැක්ටීරියා වර්ධනය වී දුර්ගන්ධයක් ඇති වීමට මෙන්ම ද්‍රව්‍යය දිරාපත් වීමටද පුළුවන. දහඩියෙහි අඩංගු ලවණ සහ ලැක්ටික් අම්ලය (lactic acid) සම් පටි සමඟ රසායනිකව ප්‍රතික්‍රියා කර එහි ඇති පදම් කළ තන්තු බිඳ හෙලන බැවින්, ගබඩා කිරීමට පෙර ඒවා පිරිසිදු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

මෙය වළක්වා ගැනීම සඳහා ඔරලෝසු පෙට්ටිය තුළ සිලිකා ජෙල් (silica gel) පැකට්ටුවක් තැබීම ඉතා සාර්ථක ක්‍රමයකි. සිලිකා ජෙල් මඟින් පෙට්ටිය තුළ ඇති අතිරික්ත තෙතමනය උරා ගනු ලබයි. එමෙන්ම, ඔරලෝසු පෙට්ටිය සෘජු සූර්යාලෝකය ලැබෙන ස්ථානවලින් හෝ තාප ප්‍රභවයන් අසලින් ඈත් කර තැබිය යුතුය. අධික උෂ්ණත්වය නිසා ඔරලෝසුවේ අභ්‍යන්තර යාන්ත්‍රණයේ ඇති ලිහිසි තෙල් (lubricating oils) වියළී යාම සහ සම් පටිවල ඇති ස්වාභාවික තෙතමනය ඉවත් වී ඒවා රළු වීම සිදු වේ. පාරජම්බුල කිරණ (UV rays) මඟින් ඔරලෝසු මුහුණතෙහි වර්ණ අවපැහැ ගැන්වීමද සිදුවිය හැක.

ක්ෂුද්‍ර සීරීම් සහ ද්‍රව්‍ය අතර ස්පර්ශය පාලනය කිරීම

ඔරලෝසු එකිනෙක ස්පර්ශ වන පරිදි ගබඩා කිරීම කිසිසේත්ම නොකළ යුතුය. ලෝහමය කවර හෝ වීදුරු (sapphire crystal හෝ mineral glass) එකිනෙක ගැටීමෙන් පියවි ඇසට නොපෙනෙන ක්ෂුද්‍ර සීරීම් (micro-scratches) ඇති විය හැක. සාමාන්‍ය දූවිලි අංශුවල සිලිකා (silica) අඩංගු වන අතර, එය වීදුරු සහ ලෝහ මතුපිට සීරීමට ලක් කළ හැකි ප්‍රබල උල්ෙල්ඛයකි (abrasive). මේ නිසා ඔරලෝසු පෙට්ටියේ එක් එක් ඔරලෝසුව සඳහා වෙන් වෙන්වූ කුටීර (compartments) තිබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

පෙට්ටියේ ඇතුළත ආවරණය සඳහා වෙල්වට් (velvet) හෝ මෘදු මයික්‍රොෆයිබර් (microfiber) වැනි ද්‍රව්‍ය භාවිත කර තිබීමෙන් ඔරලෝසුවේ මතුපිට ආරක්ෂා වේ. ඔරලෝසුවේ ඔටුන්න (crown) හෙවත් වේලාව සකසන බොත්තම යාබද ඔරලෝසුවේ කවරයේ හෝ පටියේ ගැටෙන්නේ නැති බව තහවුරු කර ගත යුතුය. සෑම විටම ඔරලෝසුව තැන්පත් කිරීමේදී එහි මුහුණත ඉහළට හැරී ඇති බව සහතික කර ගන්න. මක්නිසාද යත්, ඔරලෝසුවේ බර එහි පිටුපස කවරය (caseback) මත ඒකාකාරීව බෙදී යාමෙන් සමතුලිතතාවය රැකෙන බැවිනි.

පිළිවෙලට තැබීමේ ක්‍රමානුකූල පියවර මාලාව

ඔරලෝසුවක් පෙට්ටියක තැන්පත් කිරීමට පෙර සහ පසු අනුගමනය කළ යුතු නිශ්චිත පියවර කිහිපයක් තිබේ. මෙමඟින් ඔරලෝසුවේ බාහිර පෙනුම මෙන්ම එහි යාන්ත්‍රික ක්‍රියාකාරිත්වයද දිගුකාලීනව සුරැකේ:

• මතුපිට පිරිසිදු කිරීම: ඔරලෝසුව අතින් ගැලවූ වහාම වියළි, මෘදු මයික්‍රොෆයිබර් රෙදි කැබැල්ලකින් එහි ඇති දහඩිය, තෙල් සහ දූවිලි මෘදුව පිසදමන්න. කිසිවිටක රසායනික ද්‍රාවක හෝ ජලය සෘජුවම භාවිත නොකරන්න.
• කොට්ටය මත ස්ථානගත කිරීම: ඔරලෝසු පටිය දිග හැර, කොට්ටය මැදින් තබා, පටිය මෘදුව වසා දමන්න. සම් පටිවල හැඩය රැක ගැනීමට සහ ලෝහ පටිවල සන්ධි ආරක්ෂා කිරීමට මෙය වැදගත් වේ.
• කුටීරය තුළ තැන්පත් කිරීම: ඔරලෝසුව කුටීරය තුළ තැබීමේදී එය සම්පූර්ණයෙන්ම කෙළින් සහ ස්ථාවරව පවතින බව පරීක්ෂා කරන්න. ඇලවීම් නිසා ඇතිවන චලනයන් ඔරලෝසුවේ අභ්‍යන්තර කොටස්වලට බලපෑ හැක.
• චුම්බක ක්ෂේත්‍රවලින් ආරක්ෂා කිරීම: ඔරලෝසු පෙට්ටිය ස්පීකර්, ලැප්ටොප් හෝ වෙනත් විද්‍යුත් චුම්බක තරංග නිකුත් කරන උපකරණ අසලින් ඈත් කර තබන්න. චුම්බක ක්ෂේත්‍ර මඟින් ඔරලෝසුවේ සියුම් කෙස් වැනි දුන්න (hairspring) චුම්බක කරණයට ලක්වී වේලාව වෙනස් විය හැක.