අවුලකින් තොරව පුද්ගලීකරණය කළ ඇල්බමයක් ක්‍රමානුකූලව සැලසුම් කරන්නේ කෙසේද

ඡායාරූප සහ මතකයන් ඇතුළත් කරමින් පුද්ගලීකරණය කළ ඇල්බමයක් (Scrapbook) නිර්මාණය කිරීමේදී නිවැරදි සැලසුම්කරණය සහ ද්‍රව්‍යමය ගුණාංග පිළිබඳ අවබෝධය ඉතා වැදගත් වේ. ක්‍රමානුකූල ප්‍රවේශයක් සහ රසායනිකව ස්ථායී ද්‍රව්‍ය භාවිතය මඟින් කඩදාසි රැලි ගැසීම, මැලියම් පැල්ලම් ඇතිවීම සහ කාලයත් සමඟ ඡායාරූප අවපැහැ ගැන්වීම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැකිය.

ද්‍රව්‍ය තේරීමේ විද්‍යාත්මක පදනම: ඇසිඩ් රහිත කඩදාසි සහ මැලියම්

ඡායාරූප දිගුකාලීනව සුරක්ෂිතව තබා ගැනීම සඳහා ඔබ භාවිතා කරන කඩදාසි සහ මැලියම් වර්ගවල රසායනික සංයුතිය පිළිබඳව සැලකිලිමත් විය යුතුය. සාමාන්‍ය කඩදාසිවල අඩංගු වන ලිග්නින් (lignin) සහ ඇසිඩ් (acid) කාලයත් සමඟ වාතය සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර කහ පැහැයට හැරෙන අතර, ඒවා ස්පර්ශ වන ඡායාරූප දිරාපත් වීමට හා අවපැහැ ගැන්වීමට හේතු වේ. එම නිසා, සැමවිටම 'ඇසිඩ් රහිත' (acid-free) සහ 'ලිග්නින් රහිත' (lignin-free) ලෙස සහතික කරන ලද ඝන කඩදාසි තෝරා ගන්න.

මැලියම් වර්ග තේරීමේදී, දියර මැලියම්වල අඩංගු ජල ප්‍රතිශතය කඩදාසි කෙඳි පිම්බීමට ලක් කරන අතර එමඟින් කඩදාසි රැලි ගැසීමට (warping) හේතු විය හැක. මේ සඳහා වඩාත්ම සුදුසු වන්නේ වියළි මැලියම් ක්‍රමවේදයන් ය. ද්විත්ව ඇලවුම් පටි (double-sided archival tape) හෝ ඡායාරූප රඳවන කොන් (photo corners) භාවිතය මඟින් ඡායාරූපවලට සෘජුවම රසායනික ද්‍රව්‍ය ස්පර්ශ වීම වළක්වා ගත හැකිය. ද්‍රව මැලියම් භාවිතා කරන්නේ නම්, ජල ප්‍රතිශතය අවම, ඉක්මනින් වියළෙන pH-මධ්‍යස්ථ (pH-neutral) මැලියම් වර්ග තෝරා ගැනීමට වගබලා ගන්න.

පිරිසැලසුම සැලසුම් කිරීමේ තාක්ෂණය (The Dry Run Technique)

කිසිදු මැලියම් වර්ගයක් භාවිතා කිරීමට පෙර මුළු ඇල්බමයේම පිරිසැලසුම (layout) තීරණය කිරීම අවුල් සහගත බව වළක්වා ගැනීමට ඇති හොඳම මඟයි. මෙයට 'වියළි පෙරහුරුව' (dry run) යැයි කියනු ලැබේ. මෙහිදී අනුගමනය කළ යුතු ප්‍රධාන ක්‍රමවේදයන් කිහිපයක් පහත දැක්වේ:

• තේමාත්මක වර්ගීකරණය: ඡායාරූප කාලානුක්‍රමිකව හෝ සිදුවීම් අනුව කාණ්ඩ කරන්න. එක් පිටුවකට ඇතුළත් කරන ඡායාරූප ප්‍රමාණය සීමා කරන්න.
• ඉඩ තැබීමේ රීතිය (Negative Space): පිටුවක් පුරා ඡායාරූප අසුරනවා වෙනුවට, ඇසට සහනයක් ලබා දෙන හිස් අවකාශයන් (negative space) ඉතිරි කරන්න. මෙය පිරිසැලසුමට වෘත්තීය පෙනුමක් ලබා දෙයි.
• පෙළ ගැස්වීම් සහ මිනුම්: ඡායාරූප අතර සමාන දුරක් පවත්වා ගැනීමට පාලකයෙකු (ruler) භාවිතා කරන්න. පිරිසැලසුම තහවුරු වූ පසු, එක් එක් පිටුවේ ඡායාරූප පිහිටීම පැන්සලකින් ඉතා සියුම් ලෙස සලකුණු කරන්න.

ක්‍රමානුකූලව ඇලවීමේ පියවර සහ පීඩන කළමනාකරණය

ඡායාරූප ඇල්බමයට ඇලවීමේදී ක්‍රමවේදය සහ පියවරයන් නිවැරදිව අනුගමනය කිරීම වැදගත්ය. වැරදි ලෙස ඇලවීම් සිදු වුවහොත් කඩදාසිවල වායු බුබුළු (air bubbles) ඇති විය හැක. ඇලවීමේ ක්‍රියාවලිය පහත පරිදි ක්‍රමානුකූලව සිදු කරන්න:

පළමුව, ඡායාරූපයේ පිටුපස කොන් හතරට සහ මැදට මැලියම් හෝ ද්විත්ව ඇලවුම් පටි යොදන්න. ඡායාරූපය පිටුව මත තැබූ පසු, සෘජුවම දෑතින් තෙරපීම වෙනුවට පිරිසිදු, වියළි මෘදු රෙදි කැබැල්ලක් හෝ රෝලරයක් (soft roller) භාවිතා කරන්න. මධ්‍යයේ සිට පිටත දෙසට මෘදුව තෙරපීම මඟින් සිරවී ඇති වායුව ඉවත් වන අතර, රැලි ගැසීම් සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැක.

ලිවීම් හෝ සටහන් (journaling) ඇතුළත් කරන්නේ නම්, එය ඡායාරූප ඇලවීමට පෙර සිදු කිරීම වඩාත් ආරක්ෂිතය. මන්ද ඡායාරූප ඇලවීමෙන් පසු පෑනකින් තෙරපීම යෙදුවහොත්, පිටුපස පිටුවේ ඇති ඡායාරූපවලට හානි සිදුවීමේ අවදානමක් පවතී. මේ සඳහා ජලයට සහ ආලෝකයට ඔරොත්තු දෙන, ඇසිඩ් රහිත පිග්මන්ට් තීන්ත පෑන් (pigment ink pens) භාවිතා කරන්න.

පිටු බර සහ ව්‍යුහාත්මක සමතුලිතතාවය (Structural Balance and Page Weight)

ඡායාරූප ඇල්බමයක් සැලසුම් කිරීමේදී භෞතික විද්‍යාත්මක සමතුලිතතාවය පිළිබඳව සිතීම වැදගත්ය. ඝන කඩදාසිවලට (cardstock) දරාගත හැකි උපරිම බරක් පවතී. පිටුවක එක් පැත්තකට පමණක් අධික ලෙස බර ද්‍රව්‍ය හෝ ඝන ඡායාරූප ඇලවීමෙන් පිටු නම්‍යශීලී බව නැති වී ඇල්බමයේ කොන්ද (spine) බිඳී යාමට ඉඩ ඇත. මේ නිසා, ඇල්බමයේ බර දෙපසටම සමානව බෙදී යන පරිදි සැලසුම් කළ යුතුය. ත්‍රිමාණ සැරසිලි හෝ අමතර කඩදාසි ස්ථර භාවිතා කරන්නේ නම්, පිටුවේ මැද කොටසට වඩා බරින් අඩු ද්‍රව්‍ය දාර දෙසට යෙදීමෙන් පිටුව නැමීමේදී සිදුවන හානිය අවම කරගත හැකිය.

භෞතික බලපෑම්වලින් ආරක්ෂා කිරීම සහ ගබඩා කිරීම

නිසි ලෙස සකස් කරන ලද ඇල්බමයක් දශක ගණනාවක් පුරා සුරක්ෂිතව තබා ගැනීමට පාරිසරික සාධක පාලනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. සෙලියුලෝස් තන්තු (cellulose fibers) සහ ඡායාරූප පටල පිරිහීමට ප්‍රධානතම හේතු වන්නේ ආර්ද්‍රතාවය (humidity), උෂ්ණත්වය සහ පාරජම්බුල කිරණ (UV light) වේ.

• ආර්ද්‍රතා පාලනය: ඇල්බමය තෙතමනය සහිත ස්ථානවල ගබඩා කිරීමෙන් වළකින්න. සාපේක්ෂ ආර්ද්‍රතාවය 30% - 50% අතර මට්ටමක පවත්වා ගැනීම කඩදාසිවල දිලීර වර්ධනය වීම වළක්වයි.
• ආලෝකයෙන් ආරක්ෂාව: සෘජු සූර්යාලෝකය ඡායාරූපවල වර්ණක ඉක්මනින් විනාශ කරයි. එම නිසා ඇල්බමය අඳුරු, වියළි සහ වාතාශ්‍රය සහිත කැබිනට්ටුවක හෝ පෙට්ටියක තැන්පත් කරන්න.
• පිටු අතර ආරක්ෂාව: එකිනෙකට මුහුණ ලා ඇති පිටුවල ඇති ඡායාරූප එකිනෙක ඇලවීම වැළැක්වීම සඳහා ඒවා අතරට ග්ලැසින් කඩදාසි (glassine paper) හෝ ඇසිඩ් රහිත සිහින් පටල තබන්න.