බාහිර පිටවීමක් නොමැති කාබන් ෆිල්ටර සහිත දුම් කවුළු සහ කාර්යක්ෂම වායු සංසරණ රීති

බාහිරට දුම් පිටකිරීමේ නලයක් නොමැතිව ක්‍රියා කරන කාබන් ෆිල්ටර් සහිත දුම් කවුළු (ductless range hoods) කුස්සියේ වාතය පිරිසිදු කිරීමට සක්‍රිය කාබන් තාක්ෂණය සහ වායු සංසරණය උපයෝගී කරගනී. මෙමඟින් කුස්සියේ උෂ්ණත්වය පාලනය කරන අතරම පිසීමේදී නිකුත් වන අහිතකර වාෂ්ප සහ ගන්ධයන් කාර්යක්ෂමව ඉවත් කර සෞඛ්‍යාරක්ෂිත වටපිටාවක් නිර්මාණය කරයි. බාහිර පිටවීමක් නොමැති විට නිවැරදි භෞතික සහ රසායනික රීති අනුගමනය කිරීම මෙහි සාර්ථකත්වයට හේතු වේ.

සක්‍රිය කාබන් මඟින් ගන්ධයන් සහ වාෂ්ප උරාගැනීමේ විද්‍යාත්මක පදනම

බාහිර වායු පිටවීමක් නොමැති දුම් කවුළුවක ප්‍රධානතම ක්‍රියාකාරී කොටස වන්නේ සක්‍රිය කාබන් ෆිල්ටරයයි (active carbon filter). මෙහිදී සිදුවන්නේ සාමාන්‍ය අවශෝෂණයට (absorption) වඩා වෙනස් වූ අධිශෝෂණ (adsorption) ක්‍රියාවලියකි. සක්‍රිය කාබන් සතුව ඉතා කුඩා ක්ෂුද්‍ර සිදුරු මිලියන ගණනක් පවතින අතර, එමඟින් එහි පෘෂ්ඨීය වර්ගඵලය අතිශයින් ඉහළ නංවයි. වාතයේ ඇති ගන්ධකාරක කාබනික අණුවල අඩංගු රසායනික සංයෝග මෙම සිදුරු තුළ රඳවා ගනිමින් වාතය පිරිසිදු කිරීමට සක්‍රිය කාබන් සමත් වේ. මෙම රසායනික බන්ධන ක්‍රියාවලිය නිසා කුස්සියේ ඇති වන තදබල කුළුබඩු හෝ තෙල් ගන්ධයන් පහසුවෙන්ම නැති කර දැමිය හැකිය.

කෙසේ වෙතත්, කාබන් ෆිල්ටරයකට ජල වාෂ්ප හෝ කාබන් මොනොක්සයිඩ් වැනි කුඩා වායු අණු සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ නොහැක. එම නිසා, මෙවැනි ක්‍රමවේදයකදී මුළුතැන්ගෙයි ආර්ද්‍රතාවය (humidity) පාලනය කිරීම සඳහා කාමරයේ වෙනත් වාතාශ්‍රය පද්ධතියක් හෝ ජනේලයක් නිවැරදිව භාවිත කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. එසේ නොමැති වුවහොත් කුස්සිය තුළ ආර්ද්‍රතාවය ඉහළ ගොස් බිත්ති මත තෙතමනය රැඳීමට ඉඩ ඇත.

ලෝහමය තෙල් ෆිල්ටරය: පළමු ආරක්ෂක පියවර

දුම් කවුළුවක් තුළට වාතය ඇතුළු වන විට මුලින්ම හමුවන්නේ ලෝහමය තෙල් පෙරනයයි (aluminum or steel grease filter). සක්‍රිය කාබන් ෆිල්ටරය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා මෙම පළමු පියවර අතිශයින්ම තීරණාත්මක වේ. පිසීමේදී පිටවන ඝන තෙල් අංශු සෘජුවම කාබන් ෆිල්ටරය වෙත ගියහොත්, එහි ඇති ක්ෂුද්‍ර සිදුරු ක්ෂණිකව වැසී ගොස් එහි ක්‍රියාකාරිත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම අඩපණ වේ. එබැවින් මෙම ද්විත්ව පෙරීමේ පද්ධතිය නිවැරදිව ක්‍රියාත්මක වීම ඉතා වැදගත් වේ.

• භෞතික විද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරිත්වය: ලෝහමය දැල හරහා වේගයෙන් වාතය ගමන් කිරීමේදී, බරින් වැඩි තෙල් අංශු දැලෙහි රැඳෙන අතර සැහැල්ලු වායූන් සහ ගන්ධයන් පමණක් ඉදිරියට ගමන් කර කාබන් ෆිල්ටරය වෙත ළඟා වේ.
• ක්‍රමවත් නඩත්තුව: මෙම ලෝහමය ෆිල්ටර අවම වශයෙන් මසකට වරක්වත් සෝඩියම් බයිකාබනට් (sodium bicarbonate) හෝ තෙල් දියකරන කාබනික දියර වර්ග භාවිත කර උණුසුම් ජලයෙන් පිරිසිදු කළ යුතුය. පිරිසිදු නොකළහොත් වායු ප්‍රවාහයේ වේගය අඩු වේ.

කාර්යක්ෂම වායු සංසරණය සඳහා භෞතික විද්‍යාත්මක නීති

දුම් කවුළුවකින් උපරිම ප්‍රයෝජන ලබා ගැනීමට නම් කුස්සිය තුළ ක්‍රමවත් වායු ගලනයක් (airflow) පවත්වා ගත යුතුය. බොහෝ දෙනෙක් කරන වැරැද්දක් වන්නේ උදුන අසලම ඇති ජනේලය විවෘත කර තැබීමයි. මෙයින් සිදුවන්නේ පිටතින් එන සුළඟ මඟින් දුම් කවුළුවේ චූෂණ බලය (suction force) බිඳ වැටී, දුම් සහ ගන්ධය මුළු කුස්සිය පුරාම විසිරී යාමයි. එමඟින් පද්ධතියේ කාර්යක්ෂමතාවය බෙහෙවින් අඩු වේ.

නිවැරදි ක්‍රමය වන්නේ දුම් කවුළුව ක්‍රියාත්මක කිරීමට විනාඩි 5කට පෙර එය අවම වේගයකින් සක්‍රිය කිරීමයි. මෙයින් කුස්සිය තුළ සෙමෙන් ස්ථාවර වායු ධාරාවක් සහ අඩු පීඩන කලාපයක් නිර්මාණය වේ. පිසීම අවසන් වූ පසුද තවත් විනාඩි 10-15ක් පමණ එය ක්‍රියාත්මක කර තැබීමෙන් ඉතිරි වී ඇති සියලුම ක්ෂුද්‍ර වාෂ්ප අංශු උරා ගැනීමට හැකි වේ. ජනේලයක් විවෘත කරන්නේ නම්, එය උදුනට ප්‍රතිවිරුද්ධ දෙසින් පිහිටි එකක් විය යුතු අතර, එමඟින් පිරිසිදු වාතය කුස්සිය දෙසට ගලා ඒමට මඟ සැලසේ.

කාබන් ෆිල්ටර ප්‍රතිස්ථාපනය සහ ක්‍රමවත් නඩත්තු රීති

සක්‍රිය කාබන් ෆිල්ටර සාමාන්‍යයෙන් නැවත සේදිය නොහැකි අතර, ඒවායේ සිදුරු සම්පූර්ණයෙන් පිරී ගිය පසු අලුතින් ප්‍රතිස්ථාපනය කළ යුතුය. සාමාන්‍ය භාවිතයේදී මාස 3ත් 6ත් අතර කාලයකදී මෙම ෆිල්ටර මාරු කිරීම නිර්දේශ කෙරේ. පැරණි වූ කාබන් ෆිල්ටරයක් භාවිත කිරීමෙන් වායු ගමනාගමනයට බාධා ඇති වන අතර, දුම් කවුළුවේ මෝටරයට අධික වෙහෙසක් දැනී එය ඉක්මනින් අක්‍රිය වීමටද ඉඩ ඇත. තවද පිරිසිදු නොකළ ෆිල්ටර තුළ බැක්ටීරියා වර්ධනය වීමේ අවදානමක්ද පවතී.

මුළුතැන්ගෙයි වාතයේ ගුණාත්මකභාවය උපරිම මට්ටමක තබා ගැනීමටත්, නිවසේ බිත්ති සහ ගෘහ භාණ්ඩ මත තෙල් තට්ටු තැන්පත් වීම වැළැක්වීමටත් මෙම භෞතික විද්‍යාත්මක සහ රසායනික ක්‍රියාවලීන් නිවැරදිව තේරුම් ගෙන දුම් කවුළුව නඩත්තු කිරීම අතිශයින්ම වැදගත් වේ. නිසි නඩත්තුව මඟින් මුළුතැන්ගෙයි උපකරණවල ආයු කාලය මෙන්ම ඔබේ සෞඛ්‍යයද සුරැකේ.