ස්වර්ණාභරණවල දීප්තිය සහ මතුපිට සුමට බව දිගුකාලීනව පවත්වා ගැනීම සඳහා ඒවා නිසි පරිදි ගබඩා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. ලෝහ සහ මැණික් වර්ග එකිනෙක ගැටීමෙන් සිදුවන භෞතික හානි වළක්වා ගැනීමට ද්‍රව්‍ය විද්‍යාත්මක මූලධර්ම භාවිත කළ හැකිය.
ඝනත්වය සහ මොහ්ස් දර්ශකය (Mohs Scale) හඳුනාගැනීම
ස්වර්ණාභරණ සීරීමට ලක්වීමට ප්‍රධානතම හේතුවක් වන්නේ විවිධ ඝනත්වයෙන් යුත් ද්‍රව්‍ය එකිනෙක ස්පර්ශ වීමයි. ඛනිජ විද්‍යාවේදී ද්‍රව්‍යවල දෘඪතාව මැනීම සඳහා මොහ්ස් දර්ශකය (Mohs Scale) භාවිත කෙරේ. උදාහරණයක් ලෙස, රන් යනු සාපේක්ෂව මෘදු ලෝහයකි (මොහ්ස් අගය 2.5 - 3). නමුත් දියමන්තිවල දෘඪතාව අගය 10 කි. රන් ආභරණ සහ දියමන්ති ආභරණ එකම පෙට්ටියක එකට තැබූ විට, දෘඪතාව වැඩි ද්‍රව්‍යය මඟින් මෘදු ලෝහය පහසුවෙන්ම සීරීමට ලක් කරයි. එබැවින්, එක් එක් වර්ගයේ ආභරණ වෙන වෙනම තැබීම අනිවාර්ය වේ. විශේෂයෙන්ම මැණික් සහ මුතු වැනි ස්වභාවික ද්‍රව්‍ය එකට මිශ්‍ර නොකර තනි තනි කොටස්වල ගබඩා කිරීම වැදගත් වේ.
පෙට්ටි අභ්‍යන්තරය සඳහා සුදුසු රෙදි වර්ග තෝරාගැනීම
ස්වර්ණාභරණ පෙට්ටියක අභ්‍යන්තර ලයිනිං (lining) සඳහා භාවිත කරන රෙදි වර්ගය සීරීම් වැළැක්වීමේදී තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. රළු කෙඳિ සහිත කෘතිම රෙදි මඟින් ආභරණ මතුපිට ක්ෂුද්‍ර සීරීම් ඇති විය හැක. ඒ වෙනුවට පහත සඳහන් මෘදු ද්‍රව්‍ය තෝරාගත යුතුය:
- වෙල්වට් (Velvet): මෙහි ඇති කෙටි සහ ඝන කෙඳි මඟින් ආභරණ සඳහා මෘදු කුෂන් එකක් සාදයි. එමඟින් කම්පනය අවශෝෂණය කර භෞතික ඝර්ෂණය අවම කරයි.
- සේද රෙදි (Silk): සේද රෙදිවල මතුපිට අතිශයින්ම සුමට වන බැවින් සංවේදී මුතු (pearls) වැනි ආභරණ ගබඩා කිරීමට වඩාත්ම සුදුසුය.
- මයික්‍රෝෆයිබර් (Microfiber): දූවිලි අංශු ආකර්ෂණය කර රඳවා තබා ගන්නා අතර ආභරණ මතුපිට සීරීමෙන් ආරක්ෂා කරයි.
දාම සහ මාල පැටලීම වැළැක්වීමේ ක්‍රමවේදය
සිහින් රන් හෝ රිදී මාල එකිනෙක පැටලීමෙන් ඒවා ගැලවීමේදී ලෝහය ඇදී යාමට හෝ සීරීමට ලක්විය හැක. මෙයට පිළියමක් ලෙස සෑම මාලයක්ම වෙනම මැදිරි (compartments) තුළ ගබඩා කළ යුතුය. මාලයක් තැන්පත් කිරීමේදී එහි කොක්ක (clasp) වසා දමා, වෙන වෙනම සාක්කු හෝ රඳවනයන් භාවිත කිරීම වැදගත්ය. කුඩා සිපර් බෑග් (ziploc bags) භාවිත කරන්නේ නම්, මාලයේ අඩක් බෑගයෙන් පිටත තබා වැසීමෙන් දාමය පැටලීම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැකිය. මෙමඟින් දාම එකිනෙක ගැටී ඇති වන සීරීම් ද වළක්වා ගත හැක.
වායුගෝලීය තත්ත්ව සහ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා පාලනය
රිදී (silver) සහ සමහර තඹ මිශ්‍ර ලෝහ වාතයේ ඇති සල්ෆර් සහ තෙතමනය සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර අවපැහැ ගැන්වේ (tarnish). මෙම ඔක්සිකරණ ක්‍රියාවලිය වැළැක්වීම සඳහා ස්වර්ණාභරණ පෙට්ටි වියළි හා වාතය නොයන සේ තැබිය යුතුය. පෙට්ටිය තුළට සිලිකා ජෙල් (silica gel) පැකට්ටුවක් දැමීමෙන් අභ්‍යන්තර ආර්ද්‍රතාවය අවශෝෂණය කරගත හැක. කිසිවිටකත් රසායනික ද්‍රව්‍ය අඩංගು මැලියම් භාවිත කර සකස් කළ ලාභ පෙට්ටිවල ආභරණ නොතැබිය යුතුය, මන්ද එම මැලියම්වලින් පිටවන වායූන් ලෝහ සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර ඒවායේ දීප්තිය නැති කළ හැකි බැවිනි.
ස්වර්ණාභරණ තැන්පත් කිරීමට පෙර පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියා පටිපාටිය
ආභරණ පැළඳීමෙන් පසු අපගේ සමෙන් නිකුත් වන දහඩිය, තෙල් සහ ආලේපන (creams) ඒවායේ මතුපිට රැඳේ. මේවා පිරිසිදු නොකර සෘජුවම පෙට්ටියක ගබඩා කිරීමෙන් දිගුකාලීනව ලෝහයේ මතුපිට ස්ථරයට හානි සිදුවිය හැක. එබැවින් ආභරණ ගබඩා කිරීමට පෙර මෘදු කපු රෙදි කැබැල්ලකින් (cotton cloth) මෘදුව පිසදා පිරිසිදු කළ යුතුය. මෙමඟින් දූවිලි අංශු ඉවත් වන අතර, ඒවා පෙට්ටිය තුළදී ඇති කළ හැකි සීරීම් සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැකිය. දෘඪ රසායනික ද්‍රව්‍ය හෝ රළු බුරුසු භාවිතයෙන් තොරව, වියළි පිරිසිදු කිරීමක් පමණක් සිදු කිරීම මෙහිදී වඩාත් සුදුසුය.
