ටම්බලර් ඩ්‍රයර් යන්ත්‍රයක් භාවිතයෙන් රෙදි වියළීමේදී ඇති වන ප්‍රධානතම ගැටලු වන්නේ රෙදි දැඩි ලෙස රැලි වැටීම සහ ලොම් වැනි සියුම් රෙදිපිළි හැකිලී යාමයි. නිවැරදි උෂ්ණත්ව පාලනය, ක්‍රමවත් රෙදි වර්ගීකරණය සහ රෙදිවල අඩංගු තෙතමනය කළමනාකරණය කිරීම මඟින් මෙම ගැටලු සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැකිය.
රෙදි හැකිලීම සහ රැලි වැටීම පිටුපස ඇති විද්‍යාත්මක හේතු
රෙදිපිළි වියළන යන්ත්‍රයක් තුළ සිදුවන ක්‍රියාවලිය තේරුම් ගැනීම මෙහිදී ඉතා වැදගත් වේ. ස්වාභාවික තන්තු (විශේෂයෙන් ලොම් සහ කපු) තාපයට සහ තෙතමනයට බෙහෙවින් සංවේදී වේ. ලොම් තන්තු මතුපිට ඇති අන්වීක්ෂීය කොරපොතු වැනි ව්‍යුහයන් අධික තාපය සහ ඝර්ෂණය හේතුවෙන් එකිනෙක පැටලීමට පටන් ගනී. මෙය "ෆීල්ටින්" (felting) හෙවත් රෙදි හැකිලීම සහ ඝන වීම ලෙස හඳුන්වයි. අනෙක් අතට, කපු සහ ලිනන් වැනි තන්තු වියළීමේදී ඒවායේ අඩංගු ස්වාභාවික තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වුවහොත්, තන්තු දැඩි වී රැලි ගැසීම් ඇති වේ. වියළන යන්ත්‍රයේ සිදුවන යාන්ත්‍රික චලනයන් නිසා තන්තු එකිනෙක තෙරපීම මෙම තත්ත්වය තවත් උග්‍ර කරයි.
භෞතික විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටිකෝණයකින් බලන කල, රෙදි තන්තු සෑදී ඇත්තේ බහුඅවයවික (polymers) දාමයන්ගෙනි. රෙදි තෙත් වී ඇති විට, ජල අණු මෙම බහුඅවයවික දාම අතරට ඇතුළු වී ඒවා අතර ඇති හයිඩ්‍රජන් බන්ධන (hydrogen bonds) තාවකාලිකව බිඳ දමයි. රෙදි වියළී යන විට, ජලය ඉවත් වන අතර නව හයිඩ්‍රජන් බන්ධන ඇති වේ. රෙදි වියළන අවස්ථාවේදී ඒවා රැලි ගැසී තිබුණහොත්, එම රැලි ගැසුණු හැඩයටම නව බන්ධන සකස් වේ. එම නිසා රෙදි යළි කෙළින් කිරීමට අපහසු වන පරිදි රැලි වැටීම සිදු වේ.
රෙදි වියළීමේදී උෂ්ණත්වය නිවැරදිව පාලනය කරන්නේ කෙසේද?
රැලි වැටීම සහ හැකිලීම වැළැක්වීමේ මූලිකම පියවර වන්නේ නිවැරදි උෂ්ණත්වය තෝරා ගැනීමයි. සැහැල්ලු සහ කෘතිම තන්තු (නයිලෝන්, පොලියෙස්ටර්) සඳහා සෑම විටම අඩු උෂ්ණත්ව සේවා චක්‍රයන් (Low heat/Delicate cycle) භාවිතා කළ යුතුය. ලොම් හෝ සිල්ක් වැනි සියුම් රෙදි වියළීමේදී උණුසුම් වාතය වෙනුවට සිසිල් වාතය පමණක් භාවිතා කරන විශේෂ සේවා ක්‍රම භාවිතා කිරීම සුදුසුය. අධික රත් වූ වාතය තන්තු වියළි හා බිඳෙනසුලු තත්ත්වයට පත් කරයි.
මීට අමතරව, රෙදි සියයට සියයක්ම වියළීමට පෙර යන්ත්‍රයෙන් ඉවතට ගැනීම (ස්වල්ප තෙතමනයක් සහිතව) මඟින් රැලි වැටීම සියයට අනූවකින් පමණ අඩු කර ගත හැකිය. මෙම ක්‍රමය "ඩම්ප් ඩ්‍රයර්" (damp drying) ලෙස හඳුන්වන අතර, එහිදී ඉතිරි වන සුළු තෙතමනය නිසා රෙදි තන්තු ස්වාභාවිකවම ලිහිල් වී කෙළින් වේ. විශේෂයෙන් කපු කමිස සහ ලිනන් ඇඳුම් සඳහා මෙම උපක්‍රමය ඉතාමත් සාර්ථක වේ.
නිවැරදි ධාරිතාව සහ රෙදි වර්ගීකරණයේ වැදගත්කම
වියළන යන්ත්‍රය තුළට අධික ලෙස රෙදි පිරවීම (Overloading) වාතය සංසරණය වීමට ඇති ඉඩකඩ අහුරා දමයි. යන්ත්‍රය තුළ වාතය නිදහසේ ගලා නොයන්නේ නම්, රෙදි එකිනෙක පැටලී විශාල රෙදි ගුලි සාදයි. මෙය රෙදි අසමාන ලෙස වියළීමට සහ දැඩි ලෙස රැලි වැටීමට හේතු වේ. නිසි පරිදි රෙදි වියළීමට නම් වියළන යන්ත්‍රයේ බෙරයෙන් (drum) තුනෙන් දෙකක ප්‍රමාණයක් පමණක් පිරවිය යුතුය.
එමෙන්ම, බරින් වැඩි ඩෙනිම් හෝ තුවා වැනි රෙදි සහ සැහැල්ලු කපු ටී-ෂර්ට් එකට දමා වියළීම නොකළ යුතුය. බර රෙදි වියළීමට වැඩි කාලයක් ගත වන අතර, එම කාලය තුළ සැහැල්ලු රෙදි අධික ලෙස වියළී (Overdrying) හැකිලීමට හෝ රැලි වැටීමට ලක් වේ. එම නිසා, සෑම විටම සමාන බරක් සහ ගුණාත්මයක් ඇති රෙදි එකට වියළීමට වගබලා ගන්න.
රැලි වැටීම වළක්වන ප්‍රායෝගික ශිල්පීය ක්‍රම
වියළන යන්ත්‍රයෙන් රෙදි ඉවත් කරන අවස්ථාව සහ ඉන් පසුව සිදු කරන ක්‍රියාවන් රෙදිවල නිමාව කෙරෙහි සෘජුවම බලපායි. පහත සඳහන් පියවර අනුගමනය කිරීමෙන් ඔබට ස්ත්‍රික්ක කිරීමේ (Ironing) අවශ්‍යතාවය අවම කර ගත හැකිය:
- වියළීමේ ක්‍රියාවලිය අවසන් වූ වහාම රෙදි ඉවත් කරන්න: යන්ත්‍රය නතර වූ පසු රෙදි යන්ත්‍රය තුළම තැබීමෙන් ඒවායේ ඉතිරිව ඇති තාපය නිසා නැවත රැලි වැටීම් ඇති වේ. යන්ත්‍රයේ "Anti-crease" ක්‍රියාවලිය ක්‍රියාත්මක වුවද, ඉක්මනින් රෙදි පිටතට ගැනීම වඩාත් සුදුසුය.
- රෙදි හොඳින් ගසා දමා එල්ලන්න: යන්ත්‍රයෙන් ගත් වහාම රෙදි හොඳින් ගසා දමා හැඟර් (Hanger) මත එල්ලීමෙන් තන්තු නැවත යථා තත්ත්වයට පත් වේ. ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය නිසා ඉතිරිව ඇති සුළු රැලි පවා ස්වාභාවිකවම නැති වී යයි.
- වියළන බෝල (Dryer Balls) භාවිතය: ලොම්වලින් සාදන ලද ස්වාභාවික ඩ්‍රයර් බෝල යන්ත්‍රය තුළට දැමීමෙන් රෙදි එකිනෙක වෙන්ව තබා ගන්නා අතර, වායු සංසරණය වේගවත් කර වියළීමේ කාලය කෙටි කරයි. මෙය ඝර්ෂණය අවම කර හැකිලීම වළක්වයි.
තන්තු ආරක්ෂා කර ගැනීමේ රසායනික හා භෞතික උපදෙස්
රෙදි සේදීමේදී භාවිතා කරන මෘදුකාරක (Fabric Softeners) රෙදි තන්තු මතුපිට සිහින් ආරක්ෂිත ස්ථරයක් සාදයි. මෙය වියළන යන්ත්‍රය තුළ ඇති වන ස්ථිතික විද්‍යුතය (Static electricity) සහ ඝර්ෂණය අවම කරයි. කෙසේ වෙතත්, ක්‍රීඩා ඇඳුම් හෝ තෙතමනය උරාගන්නා විශේෂ රෙදි සඳහා මේවා සුදුසු නොවේ. රෙදි වියළීමේදී සිදුවන හානිය අවම කර ගැනීමට සෑම විටම රෙදිපිළිවල ඇති උපදෙස් ලේබලය (Care label) කියවා බැලීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. නිසි නඩත්තුව සහ සැලකිලිමත් භාවය මඟින් ඔබේ ප්‍රියතම ඇඳුම්වල ආයු කාලය දිගු කර ගත හැකිය.
