සෝෆා සහ අනෙකුත් ගෘහ භාණ්ඩවල රෙදි ආවරණ (upholstery) පිරිසිදු කිරීමේදී මුහුණ දීමට සිදුවන ප්‍රධානතම අභියෝගය වන්නේ රෙදිපිළි සහ ඒ යටින් ඇති ස්පොන්ජ් තට්ටුව අධික ලෙස තෙත් වීම වැළැක්වීමයි. රෙදි අභ්‍යන්තරයට ජලය කාන්දු වීම නිසා දිලීර සහ බැක්ටීරියා වර්ධනය වීමට මෙන්ම අප්‍රසන්න ගන්ධයන් ඇති වීමට ඉඩ ඇත. රසායනික සහ භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්ම නිවැරදිව භාවිත කිරීමෙන්, අවම දියර ප්‍රමාණයකින් උපරිම පිරිසිදුතාවයක් ලබා ගන්නේ කෙසේද යන්න මෙම ලිපියෙන් පැහැදිලි කෙරේ.
කේශාකර්ෂණය සහ රෙදි තෙත් වීමේ භෞතික විද්‍යාව
අපි රෙදි කඩකට හෝ ස්පොන්ජ් එකකට දියරයක් එකතු කළ විට, කේශාකර්ෂණ ක්‍රියාවලිය (capillary action) හේතුවෙන් එම දියරය තන්තු අතර ඇති සියුම් සිදුරු ඔස්සේ වේගයෙන් පැතිර යයි. සෝෆා එකක මතුපිටට කෙලින්ම දියර ඉසීමෙන් සිදු වන්නේ එම දියරය රෙදි තට්ටුව පසු කර යටින් ඇති පෙන (foam/sponge) ස්ථරය වෙත ගමන් කිරීමයි. මෙහිදී අපිරිසිදු ද්‍රව්‍ය ද රෙදි මතුපිටින් ඉවත් වී ගැඹුරු ස්ථරවල තැන්පත් වේ. මෙය වැළැක්වීම සඳහා අප දියරයේ පෘෂ්ඨික ආතතිය (surface tension) පාලනය කළ යුතු අතර, සෘජුව දියර යෙදීම වෙනුවට සක්‍රීය පෙණ ස්ථරයක් භාවිත කළ යුතුය. මතුපිට ආතතිය අඩු කිරීමෙන් පිරිසිදුකාරක ද්‍රාවණයට රෙදි කෙඳි අතරට ගැඹුරට නොගොස් මතුපිට ඇති දූවිලි සමඟ පමණක් ප්‍රතික්‍රියා කිරීමට ඉඩ සැලසේ.
සක්‍රීය පෙණ පිරිසිදුකාරක භාවිතයේ රසායන විද්‍යාව
පිරිසිදු කිරීමේ දියරයකට සුදුසු පෘෂ්ඨීය ක්‍රියාකාරී කාරකයක් (surfactant) එකතු කළ විට, එහි පෘෂ්ඨික ආතතිය අඩු වේ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ජලය සහ වාතය මිශ්‍ර වී ඝන පෙණක් (dense foam) නිපදවිය හැකිය. මෙම පෙණෙහි අඩංගු වන්නේ ඉතා සුළු ජල ප්‍රමාණයකි. පෙණ මතුපිට ඇති ක්‍රියාකාරී අංශු මඟින් සෝෆා රෙදිවල ඇති කුණු, තෙල් සහ දූවිලි අංශු තමන් වෙත ආකර්ෂණය කර ගනී. මෙලෙස කුණු අංශු ලිහිල් වන අතර, එම කුණු රෙදි අභ්‍යන්තරයට කාන්දු වීම වෙනුවට පෙණ ස්ථරය තුළ රඳවා ගනී. මේ සඳහා කෘතිම රසායනික සන්නාම වෙනුවට මෘදු දියර සබන් හෝ ඔක්සිජන් බ්ලීච් (oxygen bleach) වැනි පොදු රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිත කළ හැකිය. ඔක්සිජන් බ්ලීච් මඟින් රෙදිවල පැල්ලම් ඉවත් කරන්නේ ඔක්සිකරණ ක්‍රියාවලිය (oxidation) මඟිනි.
තන්තු වර්ගය අනුව පිරිසිදු කිරීමේ වෙනස්කම්
පිරිසිදු කිරීම ආරම්භ කිරීමට පෙර ඔබේ සෝෆාවේ ඇති තන්තු වර්ගය කුමක්දැයි හඳුනා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. කපු (cotton) සහ ලිනන් (linen) වැනි ස්වාභාවික තන්තු ජලයට බෙහෙවින් සංවේදී වන අතර ඒවා පහසුවෙන් ජලය අවශෝෂණය කරයි (hydrophilic). එම නිසා එවැනි රෙදි සඳහා ඉතාමත් අවම පෙණ ප්‍රමාණයක් භාවිත කළ යුතුය. අනෙක් අතට, පොලියෙස්ටර් (polyester) හෝ නයිලෝන් (nylon) වැනි කෘතිම තන්තු ජලයට ප්‍රතිරෝධී වන අතර (hydrophobic) ඒවා පිරිසිදු කිරීම සාපේක්ෂව පහසුය. කෙසේ වෙතත්, කෘතිම තන්තු ද තදින් ඇතිල්ලීමෙන් ස්ථිති විද්‍යුත් ආරෝපණ (static electricity) ඇති විය හැකි අතර එමඟින් දූවිලි තවදුරටත් ආකර්ෂණය කර ගැනීමට ඉඩ ඇත.
පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ තාක්ෂණය
නිවැරදි ක්‍රමවේදය අනුගමනය කිරීමෙන් රෙදිපිළිවලට හානි නොකර සෝෆාව වියළිව තබා ගැනීමට හැකි වේ. මේ සඳහා පහත පියවර අනුගමනය කරන්න:
- වියළි දූවිලි ඉවත් කිරීම: ඕනෑම තෙතමනයක් සහිත පිරිසිදු කිරීමක් ආරම්භ කිරීමට පෙර, ප්‍රබල වැකියුම් ක්ලීනර් එකක් භාවිතයෙන් මතුපිට ඇති දූවිලි සහ ලිහිල් කුණු සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරන්න. නැතහොත් වියළි බුරුසුවකින් මෘදුව පීරන්න. කුණු අංශු ඉවත් නොකර තෙත් කළහොත් ඒවා මඩ බවට පත්වී රෙදිවල තැන්පත් වේ.
- පෙණ නිපදවීම: මඳ උණුසුම් ජලයට (සෙල්සියස් අංශක 30-40 පමණ) මෘදු පිරිසිදුකාරකයක් එකතු කර හොඳින් කලවම් කර ඝන පෙණක් සාදා ගන්න. මෙහිදී බඳුනේ පතුලේ ඇති ජලය නොව, මතුපිට ඇති වියළි පෙණ පමණක් භාවිත කිරීමට වගබලා ගත යුතුය. අධික උණුසුම් ජලය භාවිත කිරීමෙන් රෙදිවල ඇති මැලියම් කොටස් දිය වී යා හැකි බැවින් උෂ්ණත්වය පාලනය කිරීම වැදගත්ය.
- මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කඩක් භාවිතය: පිරිසිදු මයික්‍රෝෆයිබර් (microfiber) රෙදි කඩක් ගෙන එහි මතුපිටට සාදාගත් පෙණ ස්වල්පයක් තවරා ගන්න. මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදිවල ඇති සුවිශේෂී තන්තු ව්‍යුහය නිසා දියර රඳවා ගැනීමේ සහ කුණු අවශෝෂණය කිරීමේ හැකියාව ඉහළය.
- තෙතමනය අවශෝෂණය කිරීමේ ක්‍රමය (Blotting): රෙදි කඩ සෝෆා මතුපිට තදින් ඇතිල්ලීමෙන් වළකින්න. ඇතිල්ලීමෙන් සිදු වන්නේ රෙදි තන්තු විනාශ වීම සහ කුණු තවදුරටත් ඇතුළට කිඳා බැසීමයි. ඒ වෙනුවට, පෙණ සහිත රෙදි කඩෙන් සෝෆා මතුපිට මෘදුව තට්ටු කරමින් (dabbing/blotting) කුණු පෙණ මඟින් අවශෝෂණය කර ගන්න.
- අතිරික්ත තෙතමනය ඉවත් කිරීම: පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු වහාම වියළි, සුදු පැහැති කපු හෝ මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කඩක් ගෙන අදාළ ස්ථානය තද කරමින් ඉතිරි වී ඇති තෙතමනය සහ දිය වී ගිය කුණු උරා ගැනීමට සලස්වන්න.
වියළීමේ ක්‍රියාවලිය සහ වායු සංසරණය පාලනය
පිරිසිදු කිරීමෙන් පසුව ද සෝෆාව තුළ සුළු තෙතමනයක් පැවතිය හැකිය. මෙම තෙතමනය ඉක්මනින් ඉවත් කිරීම සඳහා කාමරයේ වායු සංසරණය (air circulation) උපරිම මට්ටමක තබා ගත යුතුය. ජනේල විවෘත කර තැබීම හෝ විදුලි පංකාවක් ක්‍රියාත්මක කිරීම මඟින් වාෂ්පීකරණ ක්‍රියාවලිය (evaporation) වේගවත් වේ. සෘජු සූර්යාලෝකයට හෝ අධික උණුසුම් වායු ධාරාවලට (උදාහරණයක් ලෙස හෙයා ඩ්‍රයර්) රෙදිපිළි නිරාවරණය නොකළ යුතුය. මන්ද අධික තාපය නිසා කෙඳි හැකිලීමට හෝ වර්ණය වෙනස් වීමට ඉඩ ඇති බැවිනි. කාමර උෂ්ණත්වයේදී ස්වාභාවික වායු ධාරා මඟින් වියළීමට ඉඩ හැරීම වඩාත් සුදුසුය.
