ලිතියම්-අයන බැටරි චාජර් නඩත්තු කරන්නේ කෙසේද

ලිතියම්-අයන බැටරි ආරෝපණය කිරීමේදී චාජරයේ ක්‍රියාකාරිත්වය සහ ආරක්ෂාව සෘජුවම රඳා පවතින්නේ එහි භෞතික නඩත්තුව සහ භාවිත කරන ආකාරය මතය. නිසි නඩත්තුව මඟින් උපාංගවල ආයු කාලය දීර්ඝ වනවා පමණක් නොව, අනතුරුදායක කෙටි පරිපථ හෝ අධික ලෙස රත් වීම් වළක්වා ගත හැකිය.

තාපය සහ වාතාශ්‍රය කළමනාකරණය

භෞතික විද්‍යාත්මකව, ඕනෑම සන්නායකයක් තුළින් විදුලි ධාරාවක් ගලා යාමේදී ජූල් තාපනය (Joule heating) නමින් හැඳින්වෙන ක්‍රියාවලියක් සිදු වේ. මෙහිදී විද්‍යුත් ශක්තියෙන් කොටසක් තාපය බවට පරිවර්තනය වේ. චාජරය තුළ ඇති පරිපථ මෙම තාපය දරාගත හැකි සීමාවන් සහිතව සැලසුම් කර ඇතත්, බාහිර පරිසරයේ උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම හෝ වාතාශ්‍රය අවහිර වීම එම සීමාවන් ඉක්මවා යාමට හේතු විය හැකිය.

මෙවැනි තාප සමුච්චය වීම් වැළැක්වීම සඳහා චාජරය සැමවිටම පැතලි, දැඩි සහ ලී හෝ වීදුරු වැනි තාපය පහසුවෙන් විහිදී යන මතුපිටක් මත තබා භාවිත කරන්න. සෝෆා, ඇඳ ඇතිරිලි හෝ කාපට් වැනි මෘදු මතුපිටවල් මත තබා භාවිත කිරීමෙන් වළකින්න. මෙවැනි ද්‍රව්‍ය තාපය රඳවා තබා ගන්නා බැවින් චාජරයේ අභ්‍යන්තර ධාරිත්‍රක (capacitors) වල ක්‍රියාකාරී ආයු කාලය වේගයෙන් අඩු වේ. එසේම, සෘජු සූර්යාලෝකය වැටෙන ස්ථානවලින් සහ තාප උත්පාදක යන්ත්‍ර අසලින් චාජරය ඈත් කර තැබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

සම්ബന്ധතා පර්යන්තවල ඔක්සිකරණය වැළැක්වීම

කාලයත් සමඟ චාජරයේ ප්ලග් එක සහ සම්බන්ධක පෝට් (ports) තුළ දූවිලි, තෙතමනය සහ කුණු තැන්පත් වේ. ලෝහමය පින් (pins) වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් සහ තෙතමනය සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කිරීමෙන් ලෝහ ඔක්සයිඩ් ස්ථරයක් සාදයි. මෙම ඔක්සිකරණ ක්‍රියාවලිය හේතුවෙන් ඇති වන ස්ථරය විද්‍යුත් පරිවාරකයක් ලෙස ක්‍රියා කරන අතර එමඟින් විද්‍යුත් ප්‍රතිරෝධය ඉහළ යයි.

ප්‍රතිරෝධය වැඩි වූ විට ධාරාව ගලා යාමට වැඩි බලයක් අවශ්‍ය වන අතර, සම්බන්ධක ස්ථානවල අසාමාන්‍ය ලෙස උෂ්ණත්වය ඉහළ ගොස් ආරෝපණ වේගය අඩු වේ. මෙය වළක්වා ගැනීම සඳහා මසකට වරක්වත් සම්බන්ධතා පර්යන්ත පිරිසිදු කළ යුතුය. පිරිසිදු කිරීම සඳහා ජලය හෝ තෙත පිරිසිදුකාරක කිසිසේත් භාවිත නොකරන්න. ඒ වෙනුවට, සියයට 90 කට වඩා වැඩි සාන්ද්‍රණයක් සහිත අයිසොප්‍රොපයිල් ඇල්කොහොල් (isopropyl alcohol) ස්වල්පයක් කපු පුළුන් කැබැල්ලකට හෝ මෘදු බුරුසුවකට ගෙන සම්බන්ධතා පර්යන්ත මෘදු ලෙස පිසදමන්න. අයිසොප්‍රොපයිල් ඇල්කොහොල් ඉක්මනින් වාෂ්ප වන බැවින් එය ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග සඳහා ආරක්ෂිත වේ. කිසිවිටක ලෝහමය කටු හෝ සූරන උපකරණ භාවිත නොකරන්න, මන්ද ඒවායින් පින්වල ඇති ආරක්ෂිත ආලේපනය සීරීමට ලක්විය හැකිය.

කේබල් සහ වයර් මත ඇති වන යාන්ත්‍රික ආතතිය අවම කිරීම

බොහෝ චාජර් අක්‍රිය වන්නේ එහි අභ්‍යන්තර තඹ කම්බි කැඩී යාම හේතුවෙනි. කේබලය තදින් එතීම හෝ තියුණු ලෙස නැවීම මඟින් එහි පරිවාරක ස්ථරයට සහ ඇතුළත ඇති සියුම් සන්නායක වයර්වලට හානි සිදු වේ. විශේෂයෙන්ම කේබලය චාජරයට සම්බන්ධ වන කෙළවර (strain relief sleeve) නිතරම යාන්ත්‍රික ආතතියට ලක්වන ස්ථානයකි.

කේබල් සුරක්ෂිතව තබා ගැනීමට මෙම උපදෙස් අනුගමනය කරන්න:

• කේබලය ගබඩා කිරීමේදී එහි ස්වභාවික රවුම් හැඩය (natural coil) අනුගමනය කරමින් ලිහිල්ව රෝල් කරන්න.
• ප්ලග් එක බිත්ති සොකට් එකෙන් ගැලවීමේදී කිසිවිටකත් කේබලයෙන් ඇදීම නොකළ යුතු අතර, සැමවිටම ප්ලග් එකේ ප්ලාස්ටික් හෝ ලෝහමය ශක්තිමත් කොටසින් අල්ලා ගලවන්න.
• කේබල් මත බර දේවල් තැබීමෙන් හෝ ඒවා දොරවල් අතරට හිරවීමෙන් වළකින්න.

වෝල්ටීයතා ස්ථායීතාවය සහ නිසි ගබඩාකරණය

විදුලි රැහැනේ සිදුවන හදිසි වෝල්ටීයතා වෙනස්වීම් (voltage surges) මඟින් චාජරයේ ඇති සියුම් අර්ධ සන්නායක පරිපථ විනාශ විය හැකිය. මෙම අනතුරෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහා ගුණාත්මක සර්ජ් ප්‍රොටෙක්ටරයක් (surge protector) හරහා චාජරය සම්බන්ධ කිරීම වඩාත් සුදුසුය. එසේම, ආරෝපණය කර අවසන් වූ පසු චාජරය සොකට් එකෙන් ඉවත් කර තැබීමට පුරුදු වන්න. නිකරුණේ සම්බන්ධ කර තැබීමෙන් පරපෝෂිත බලශක්ති පරිභෝජනය (phantom load) සිදුවන අතර, එය චාජරය නිරන්තර උණුසුමක තබා ගනිමින් එහි ආයු කාලය කෙටි කරයි.

අවසාන වශයෙන්, චාජරය භාවිත නොකරන අවස්ථාවලදී එය තෙතමනයෙන් තොර, වියළි සහ දූවිලි රහිත ස්ථානයක ගබඩා කරන්න. අධික තෙතමනය සහිත පරිසරයක ගබඩා කිරීමෙන් අභ්‍යන්තර පරිපථවල මලකඩ කෑමේ ක්‍රියාවලිය වේගවත් විය හැකිය.