බැටරි මඟින් ක්‍රියාත්මක වන දුම් අනාවරකයක් නිසි පරිදි නඩත්තු කිරීම ඔබගේ නිවසේ ආරක්ෂාව තහවුරු කරන සරල නමුත් අතිශය වැදගත් ක්‍රියාවලියකි. උපකරණයේ සංවේදක පිරිසිදුව තබා ගැනීම සහ නිවැරදි කාලයට බැටරි ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම මඟින් අනතුරුදායක අවස්ථාවලදී උපකරණය නිවැරදිව ක්‍රියාත්මක වීම සහතික කරයි.
දුම් අනාවරක සංවේදකවල ක්‍රියාකාරිත්වය සහ දූවිලිවල බලපෑම
දුම් අනාවරක ප්‍රධාන වශයෙන් තාක්ෂණික ක්‍රමවේද දෙකක් ඔස්සේ ක්‍රියාත්මක වේ: ප්‍රකාශ විද්‍යුත් (photoelectric) සහ අයනීකරණ (ionization) ක්‍රමවේදයයි. ප්‍රකාශ විද්‍යුත් අනාවරක තුළ කුඩා ආලෝක ප්‍රභවයක් සහ සංවේදකයක් පවතී. දුම් අංශු මෙම කුටීරයට ඇතුළු වූ විට, ඒවා මඟින් ආලෝක කිරණ විසිරී ගොස් සංවේදකය වෙත පරාවර්තනය වේ. අයනීකරණ අනාවරකවලදී, කුඩා විකිරණශීලී ප්‍රභවයක් මඟින් වාතය අයනීකරණය කර කුඩා විද්‍යුත් ධාරාවක් පවත්වා ගනී. දුම් අංශු මෙම ධාරාවට බාධා කළ විට අනතුරු ඇඟවීමේ ශබ්දය නිකුත් වේ.
කාලයත් සමඟ කාමරයේ ඇති දූවිලි, මකුළු දැල් සහ කුඩා කෘමීන් මෙම සංවේදක කුටීර තුළ තැන්පත් විය හැක. දූවිලි අංශු මඟින් ආලෝකය විසිරී යාම නිසා අසත්‍ය අනතුරු ඇඟවීම් (false alarms) ඇති විය හැකි අතර, අයනීකරණ ධාරාවට බාධා වීමෙන් උපකරණයේ සංවේදීතාව අඩු විය හැක. විශේෂයෙන්ම ශීත කාලයේදී හෝ වියළි කාලගුණය පවතින විට වාතයේ ඇති ස්ථිතික විද්‍යුතය හේතුවෙන් දූවිලි ආකර්ෂණය වීම වැඩි වේ. එබැවින් සංවේදකවල භෞතික පිරිසිදුකම උපකරණයේ නිරවද්‍යතාව සඳහා සෘජුවම බලපායි.
දුම් අනාවරකය නිවැරදිව පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද?
දුම් අනාවරකය පිරිසිදු කිරීමේදී කිසිදු දියර වර්ගයක්, ජලය හෝ සාමාන්‍ය ගෘහස්ථ පිරිසිදුකාරක රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිත නොකළ යුතුය. ජලය හෝ රසායනික ද්‍රව්‍ය මඟින් සංවේදකයේ සියුම් විද්‍යුත් පරිපථ විනාශ විය හැකි අතර ලෝහ කොටස් මලකෑමට ලක්විය හැක. පිරිසිදු කිරීමේ පියවර පහත පරිදි වේ:
- උපකරණය ගැලවීම: ප්‍රථමයෙන් අනාවරකය එහි සවිකර ඇති පදනමෙන් (base) පරිස්සමෙන් ගලවා ඉවත් කරන්න. සාමාන්‍යයෙන් මෙය වමට හෝ දකුණට කරකැවීමෙන් සිදු කළ හැක.
- දූවිලි ඉවත් කිරීම: මෘදු බුරුසුවක් සහිත වැකියුම් ක්ලීනර් (vacuum cleaner) එකක් භාවිතයෙන් උපකරණයේ පිටත ආවරණය සහ ඇතුළත ඇති කුටීරවල රැඳී ඇති දූවිලි මෘදුව උරා ගැනීමට සලස්වන්න. කිසිවිටක අධික පීඩනයක් යෙදීමෙන් වළකින්න.
- පිසදැමීම: වියළි, මෘදු මයික්‍රෝෆයිබර් (microfiber) රෙදි කැබැල්ලකින් උපකරණයේ පිටත පෘෂ්ඨය පිරිසිදු කරන්න.
- සම්පීඩිත වාතය භාවිතය: වැකියුම් ක්ලීනර් එකක් නොමැති නම්, කුඩා සම්පීඩිත වායු කෑනයක් (compressed air can) මඟින් සංවේදක කුටීරය තුළට කෙටි වායු ප්‍රවාහයන් විදීමෙන් දූවිලි ඉවත් කළ හැක.
බැටරි ප්‍රතිස්ථාපනය සහ වෝල්ටීයතා පරිහානිය පිළිබඳ විද්‍යාව
දුම් අනාවරක සඳහා සාමාන්‍යයෙන් භාවිත කරන්නේ ඇල්කලයින් (alkaline) හෝ ලිතියම් (lithium) බැටරි වේ. ඇල්කලයින් බැටරිවල රසායනික ප්‍රතික්‍රියා (zinc-manganese dioxide reaction) කාලයත් සමඟ මන්දගාමී වන අතර, වෝල්ටීයතාව ක්‍රමයෙන් අඩු වේ. වෝල්ටීයතාව නිශ්චිත සීමාවකට වඩා පහත වැටුණු විට, අනාවරකයේ ඇති අභ්‍යන්තර පරිපථය මඟින් වරින් වර කෙටි බීප් (beep) හඬක් නිකුත් කරමින් බැටරිය දුර්වල වී ඇති බව දන්වයි.
ඇල්කලයින් බැටරි භාවිත කරන්නේ නම්, වසරකට වරක්වත් ඒවා අලුත් බැටරිවලින් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම අනිවාර්ය වේ. ලිතියම් බැටරි සවිකර ඇති අනාවරක වසර 10ක් දක්වා ක්‍රියාත්මක විය හැකි වුවද, ඒවායේද ක්‍රියාකාරිත්වය වරින් වර පරීක්ෂා කළ යුතුය. බැටරි මාරු කිරීමේදී සැමවිටම එකම වර්ගයේ සහ එකම වෝල්ටීයතාවයකින් යුත් උසස් තත්ත්වයේ නව බැටරි පමණක් භාවිත කරන්න. පැරණි සහ අලුත් බැටරි මිශ්‍ර කර භාවිත කිරීමෙන් බැටරි කාන්දු වීම් (leakage) සිදුවිය හැකි අතර එයින් උපකරණයේ සංවේදකයට හානි සිදුවිය හැක.
උපකරණයේ ක්‍රියාකාරිත්වය පරීක්ෂා කිරීමේ ක්‍රමවේදය
පිරිසිදු කිරීමෙන් සහ බැටරි මාරු කිරීමෙන් පසුව, උපකරණය නිවැරදිව ක්‍රියා කරන්නේදැයි පරීක්ෂා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මේ සඳහා අනාවරකයේ ඇති "Test" බොත්තම තත්පර කිහිපයක් තද කරගෙන සිටින්න. එවිට අනතුරු ඇඟවීමේ ශබ්දය නිකුත් විය යුතුය. මෙමඟින් පරිපථය, ස්පීකරය සහ බැටරිය ක්‍රියාකාරී මට්ටමේ පවතින බව තහවුරු වේ.
අවම වශයෙන් මසකට වරක්වත් මෙම පරීක්ෂණය සිදු කිරීමෙන් උපකරණයේ විශ්වාසනීයත්වය පවත්වා ගත හැක. කිසිවිටකත් සැබෑ දුම් හෝ ගින්දර භාවිතයෙන් අනාවරකය පරීක්ෂා කිරීමට උත්සාහ නොකරන්න, මන්ද එයින් උපකරණයේ සංවේදකයට හානි සිදුවිය හැකි අතර නිවස තුළ අනාරක්ෂිත තත්ත්වයන් ඇතිවිය හැක. දුම් අනාවරකයක සාමාන්‍ය ආයු කාලය වසර 10ක් වන අතර, ඉන්පසු මුළු උපකරණයම අලුතින් ප්‍රතිස්ථාපනය කළ යුතුය.
