දුම් කවුළුවක (range hood) ක්‍රියාකාරිත්වය උපරිම මට්ටමක පවත්වා ගැනීමට සහ කුස්සියේ ඇති වන අහිතකර සුවඳ මෙන්ම තෙල් වාෂ්ප ඉවත් කිරීමට සක්‍රීය කාබන් පෙරහන් (activated carbon filters) අත්‍යවශ්‍ය වේ. නිවැරදි ප්‍රමාණයේ මුල් පෙරහනක් සොයා ගැනීමට අපහසු අවස්ථාවලදී, විශ්වීය (universal) කාබන් පෙරහනක් මිලදී ගෙන එය නිවැරදිව කපා සකස් කරගැනීම ඉතා ප්‍රායෝගික සහ ලාභදායී විසඳුමකි.
සක්‍රීය කාබන් පෙරහන් ක්‍රියා කරන විද්‍යාත්මක පදනම
කාබන් පෙරහන් ක්‍රියා කරන්නේ "අධිශෝෂණය" (adsorption) නමැති රසායනික ක්‍රියාවලිය මගිනි. මෙහිදී වාතයේ ඇති සුවඳ සහ වාෂ්පශීලී කාබනික සංයෝග (VOCs) කාබන් අංශු මතුපිට ඇති ක්ෂුද්‍ර සිදුරු මගින් රඳවා ගනු ලැබේ. සක්‍රීය කාබන් සතුව ඉතා ඉහළ මතුපිට වර්ගඵලයක් පවතින අතර, එමගින් විශාල වායු ප්‍රමාණයක් පිරිසිදු කිරීමේ හැකියාව ලැබේ. වාතය කාර්යක්ෂමව පිරිසිදු වීමට නම්, දුම් කවුළුව හරහා ඇදී යන වාතය සම්පූර්ණයෙන්ම මෙම කාබන් ස්ථරය හරහා ගමන් කළ යුතුය. කිසියම් හෝ සිදුරක් හෝ බුරුල් තැනක් පැවතුනහොත්, වාතය පෙරහන මඟහැර (bypass) ගමන් කරන බැවින් එහි කාර්යක්ෂමතාව සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වේ.
පියවරෙන් පියවර: නිවැරදි මිනුම් ලබා ගැනීම සහ සකස් කිරීම
විශ්වීය කාබන් පෙරහනක් සකස් කිරීමේදී ප්‍රධානතම පියවර වන්නේ නිවැරදිව මිනුම් ලබා ගැනීමයි. පැරණි පෙරහන ආදර්ශකයක් ලෙස භාවිතා කිරීම මෙහිදී පහසුම ක්‍රමය වේ. පියවර පහත පරිදි වේ:
- පැරණි පෙරහන ඉවත් කිරීම: ප්‍රථමයෙන් දුම් කවුළුවේ විදුලි සැපයුම විසන්ධි කර, එහි ලෝහමය මේද පෙරහන (grease filter) ඉවත් කරන්න. ඉන්පසු ඇතුළත ඇති පැරණි කාබන් පෙරහන ප්‍රවේශමෙන් පිටතට ගන්න.
- මතුපිට පිරිසිදු කිරීම: නව පෙරහන සවි කිරීමට පෙර, දුම් කවුළුව ඇතුළත ඇති තෙල් සහ දූවිලි කොටස් මෘදු රෙදි කඩකින් පිසදමන්න. මෙය නව පෙරහන නිවැරදිව ස්ථානගත කිරීමට උපකාරී වේ.
- සලකුණු කිරීම: නව විශ්වීය කාබන් පෙරහන් පත්‍රය සමතලා මතුපිටක් මත තබා, ඒ මත පැරණි පෙරහන තබන්න. පැන්සලක් හෝ සලකුණු කාරකයක් භාවිතයෙන් පැරණි පෙරහනේ දාර දිගේ නව පෙරහන මත සලකුණු කරන්න.
- කැපීම: සලකුණු කරන ලද සීමාවන් ඔස්සේ තියුණු කතුරක් හෝ කටර් පිහියක් භාවිතයෙන් ප්‍රවේශමෙන් කපන්න. මෙහිදී කෙඳි විසිරී යාම වැළැක්වීම සඳහා සෙමින් සහ ස්ථාවරව කැපීම වැදගත් වේ.
වායු ප්‍රවාහයේ දිශාව සහ නිවැරදිව ස්ථානගත කිරීම
බොහෝ විශ්වීය කාබන් පෙරහන් ද්විත්ව ස්ථර සහිතව නිර්මාණය කර ඇත. එක් පැත්තක තෙල් අංශු රඳවා ගන්නා සුදු පැහැති ස්ථරයක් සහ අනෙක් පැත්තේ කළු පැහැති සක්‍රීය කාබන් ස්ථරය පවතී. මෙවැනි පෙරහනක් සවි කිරීමේදී වායු ප්‍රවාහයේ දිශාව (airflow direction) පිළිබඳව දැඩිව සැලකිලිමත් විය යුතුය.
දුම් කවුළුව මගින් උදුන දෙසින් වාතය ඇද ගන්නා බැවින්, ප්‍රථමයෙන් වාතය ගමන් කළ යුත්තේ තෙල් අංශු පෙරන ස්ථරය (සුදු පැහැති පැත්ත) හරහාය. ඉන්පසුව වාතය කාබන් ස්ථරය (කළු පැහැති පැත්ත) හරහා ගමන් කර පිරිසිදු විය යුතුය. මෙම පිළිවෙල වෙනස් වුවහොත්, සක්‍රීය කාබන් ස්ථරය ඉක්මනින්ම තෙල්වලින් වැසී යන අතර, එහි ක්‍රියාකාරිත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම අඩාල වේ. එබැවින්, වාතය ඇතුළු වන පැත්තට මුහුණ ලා සුදු පැහැති දාරයද, විදුලි පංකාව (motor) දෙසට කළු පැහැති කාබන් දාරයද පවතින සේ සවි කිරීමට වගබලා ගන්න.
පෙරහන රඳවා තබා ගැනීම සහ අවසන් පරීක්ෂාව
කපාගත් පෙරහන දුම් කවුළුවේ රාමුව තුළට තදින් සහ ස්ථාවරව සවි කළ යුතුය. බොහෝ දුම් කවුළුවල පෙරහන රඳවා තබා ගැනීම සඳහා ලෝහමය කම්බි ක්ලිප් හෝ ප්ලාස්ටික් රඳවනයන් ඇත. පෙරහන සවි කිරීමේදී පහත කරුණු කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න:
- දාර මුද්‍රා තැබීම: පෙරහනේ දාර රාමුවේ බිත්ති සමඟ හොඳින් ස්පර්ශ වී ඇති බව තහවුරු කරගන්න. කිසිදු ඉඩක් ඉතිරි නොවිය යුතුය.
- ක්ලිප් සවි කිරීම: රඳවන කම්බි හෝ ක්ලිප් නැවත මුල් ස්ථානයටම සවි කර පෙරහන සෙලවීමකින් තොරව රඳවා තබන්න.
- ලෝහමය මේද පෙරහන නැවත සවි කිරීම: අවසානයේදී, පිටතින් ඇති ලෝහමය මේද පෙරහන (grease filter) පිරිසිදු කර නැවත සවි කරන්න.
නිවැරදි ඝනකම තෝරා ගැනීම
විශ්වීය කාබන් පෙරහන් විවිධ ඝනකම්වලින් යුක්ත වේ. ඉතා තුනී පෙරහනක් භාවිතයෙන් වාතය පිරිසිදු කිරීමේ හැකියාව අඩු වන අතර, ඉතා ඝනකම් පෙරහනක් භාවිතයෙන් දුම් කවුළුවේ මෝටරයට දැඩි පීඩනයක් එල්ල විය හැකිය. එමඟින් මෝටරය රත් වීම සහ එහි ආයු කාලය අඩු වීම සිදු වේ. එබැවින් මුල් පෙරහනේ ඝනකමට සමාන ඝනකමකින් යුත් විශ්වීය පෙරහනක් තෝරා ගැනීමට සැමවිටම උත්සාහ කරන්න.
කාබන් පෙරහන මාරු කළ යුතු කාලය හඳුනා ගන්නේ කෙසේද?
කාබන් පෙරහනක් සේදීම හෝ නැවත භාවිතය සඳහා පිරිසිදු කිරීම කළ නොහැක. එහි සිදුරු සම්පූර්ණයෙන්ම පිරී ගිය පසු එය අනිවාර්යයෙන්ම ප්‍රතිස්ථාපනය කළ යුතුය. සාමාන්‍යයෙන්, නිවසක පිසීම් කටයුතු සිදු කරන වාර ගණන අනුව සෑම මාස 3 සිට 6 දක්වා කාලයකදී කාබන් පෙරහන මාරු කිරීම නිර්දේශ කෙරේ. උයන අවස්ථාවලදී කුස්සියේ සුවඳ ඉවත් වීමට ගතවන කාලය වැඩි වීම හෝ දුම් කවුළුවෙන් අසාමාන්‍ය ශබ්දයක් ඇසීම පෙරහන මාරු කිරීමට කාලය පැමිණ ඇති බව පෙන්වන ප්‍රධාන ලක්ෂණ වේ.
