පළමු දිව්‍ය පූජා ප්‍රසාදෝත්සවය (කොමියුනියන්) වැනි සුවිශේෂී ආගමික සහ පවුලේ වැදගත් අවස්ථාවන්හි ඡායාරූප දිගුකාලීනව සුරක්ෂිතව තබා ගැනීම සඳහා නිවැරදි සංරක්ෂණ ක්‍රමවේද අනුගමනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙම ලිපියෙන් ඡායාරූපවල ගුණාත්මකභාවය දශක ගණනාවක් පුරා නොවෙනස්ව තබා ගනිමින් ඒවා ක්‍රමානුකූලව සමරු ඇල්බමයක සකස් කරන ආකාරය විද්‍යාත්මක සහ තාක්ෂණික පදනමක් සහිතව පැහැදිලි කරයි.
රසායනිකව ආරක්ෂිත ඇල්බම සහ කඩදාසි තෝරාගැනීම
ඡායාරූප කාලයත් සමඟ විනාශ වීමට ප්‍රධානතම හේතුවක් වන්නේ ඒවා ස්පර්ශ වන කඩදාසි සහ ප්ලාස්ටික්වල අඩංගු රසායනික ද්‍රව්‍යයි. සාමාන්‍ය කඩදාසිවල අඩංගු ලී සාරය (lignin) කාලයත් සමඟ ස්වාභාවිකවම අම්ල බවට පත්වන අතර එමඟින් ඡායාරූපවල රසායනික ව්‍යුහය බිඳවැටී ඒවා කහ පැහැයට හැරේ. එබැවින්, ඇල්බම තෝරා ගැනීමේදී "acid-free" (ඇසිඩ් රහිත) සහ "lignin-free" (ලිග්නින් රහිත) ලෙස සහතික කරන ලද කඩදාසි සහිත ඇල්බම පමණක් තෝරාගත යුතුය. ප්ලාස්ටික් පොකට් සහිත ඇල්බම භාවිත කරන්නේ නම්, PVC (polyvinyl chloride) අඩංගු නොවන, පොලිප්‍රොපිලීන් (polypropylene) හෝ පොලියෙස්ටර් (polyester) වලින් සාදන ලද ඒවා තෝරාගත යුතුය. PVC මඟින් නිකුත් කරන වායුන් ඡායාරූපවල වර්ණක ස්ථරය දියකර හැරීමට හේතු වේ.
ඡායාරූප හැසිරවීමේදී අනුගමනය කළ යුතු නීති
මිනිස් සමෙන් නිකුත් වන ස්වභාවික තෙල් වර්ග (sebum) සහ දහඩිය ඡායාරූපවල මතුපිට ස්ථරයට (emulsion layer) දැඩි ලෙස හානි කරයි. මේ නිසා කාලයත් සමඟ ඇඟිලි සලකුණු ඡායාරූප මත ස්ථිරවම සටහන් විය හැකිය. මෙය වළක්වා ගැනීමට ඡායාරූප ඇල්බමයේ ඇසිරීමේදී සුදු පැහැති කපු අත් මේස් (pure cotton gloves) පැළඳීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. ඡායාරූප හැසිරවීමේදී සැමවිටම එහි දාරවලින් පමණක් ඇල්ලීමට වගබලා ගන්න. ඡායාරූප මත දූවිලි තැන්පත් වී ඇත්නම්, ඒවා පිසදැමීම සඳහා මෘදු, වියළි මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කැබැල්ලක් හෝ වාතය පිඹින උපකරණයක් (air blower) භාවිතා කරන්න. කිසිවිටකත් කෙළ හෝ තෙතමනය සහිත දෑ භාවිත නොකරන්න.
ආරක්ෂිතව ඡායාරූප ඇල්බමයේ සවි කිරීමේ ශිල්පීය ක්‍රම
සාමාන්‍ය ගම් (glue sticks) හෝ ද්විත්ව ඇලවුම් ටේප් (double-sided tape) කිසිවිටකත් ඡායාරූප ඇලවීමට භාවිතා නොකළ යුතුය. මේවායේ අඩංගු රසායනික ද්‍රව්‍ය ඡායාරූපය විනිවිද ගොස් ඉදිරිපස මතුපිට පැල්ලම් ඇති කරයි. වඩාත්ම ආරක්ෂිත ක්‍රමය වන්නේ ෆොටෝ කෝනර්ස් (photo corners) භාවිතයයි. මේවා ඇසිඩ් රහිත කඩදාසි හෝ පොලියෙස්ටර්වලින් නිපදවා ඇති අතර, ඡායාරූපයට කිසිදු හානියක් නොකර ඇල්බම පිටුව මත එය රඳවා තබා ගනී. ඡායාරූපය කෙලින්ම ඇලවීම වෙනුවට මෙම කෝනර්ස් ඇල්බම පිටුවට ඇලවීම සිදුකරන නිසා, අවශ්‍ය විටක ඡායාරූපයට හානියක් නොකර එය පිටතට ගැනීමටද හැකියාව ලැබේ.
කාලානුක්‍රමික සහ කතන්දර ශෛලියේ සැකැස්ම
කොමියුනියන් උත්සවයක සමරු ඇල්බමයක් සැකසීමේදී එය හුදෙක් පින්තූර එකතුවක් නොවී, එම දිනයේ ගලායාම නිරූපණය කරන කතන්දරයක් බඳු විය යුතුය. සැකැස්ම කොටස් හතරකට බෙදාගත හැක. පළමු කොටස වන්නේ උත්සවයට සූදානම් වීමයි (නිවසේදී ඇඳුම් පැළඳුම් ඇඳීම, පවුලේ ආශිර්වාදය). දෙවන කොටස වන්නේ දේවස්ථානයේදී පැවැත්වෙන ප්‍රධාන ආගමික වතාවත්ය (පූජා ප්‍රසාදෝත්සවය ලැබීම, ඉටිපන්දම් දැල්වීම). තෙවන කොටස ලෙස පවුලේ සාමාජිකයන් සහ ඥාතීන් සමඟ ලබාගත් සමූහ ඡායාරූපද, සිව්වන කොටස ලෙස උත්සවයෙන් පසු පැවැත්වෙන සුහද හමුව සහ පිළිගැනීමේ උත්සවයද ඇතුළත් කළ හැක. පිටුවක් සැකසීමේදී එක් පිටුවකට විශාල ප්‍රධාන ඡායාරූපයක් (focal point) සහ ඒ වටා කුඩා විස්තරාත්මක ඡායාරූප (උදාහරණයක් ලෙස ඇඳුමේ විස්තර, මල් කළඹ) තැබීමෙන් දෘශ්‍ය සමතුලිතතාවය රැකේ.
දීර්ඝකාලීන සුරැකුම සඳහා පරිසරය පාලනය කිරීම
ඇල්බමය සාර්ථකව සකසා අවසන් වූ පසු, එය ගබඩා කරන ස්ථානය එහි ආයු කාලය තීරණය කරයි. අධික ආර්ද්‍රතාවය (humidity) සහ උෂ්ණත්වය ඡායාරූප ඉක්මනින් දිරාපත් වීමටත්, දිලීර (mold) වර්ධනය වීමටත් හේතු වේ. ඇල්බමය සැමවිටම සෘජු සූර්යාලෝකයෙන් ඈත් වූ, වියළි, සිසිල් සහ වාතාශ්‍රය සහිත ස්ථානයක තැබිය යුතුය. තෙතමනය සහිත බිම් මහල් (basements) හෝ උෂ්ණත්වය අධික ලෙස වෙනස් වන වහලයට යටින් ඇති කාමර (attics) මේ සඳහා සුදුසු නොවේ. සාපේක්ෂ ආර්ද්‍රතාවය 30%-40% අතර සහ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 20 ට වඩා අඩුවෙන් පවත්වා ගැනීම ඡායාරූපවල ආයු කාලය උපරිම කිරීමට උපකාරී වේ. ඇල්බම සැමවිටම සිරස් අතට නොව තිරස් අතට (flat) තැබීමෙන් පිටු නැමීම වළක්වා ගත හැක.
ඡායාරූප ආරක්ෂණ පිරික්සුම් ලැයිස්තුව
- ලිග්නින් සහ ඇසිඩ් රහිත ඇල්බම පිටු සහ කඩදාසි පමණක් භාවිතය.
- ඡායාරූප ඇල්ලීමේදී කපු අත් මේස් පැළඳීම.
- PVC රහිත පොකට් හෝ ආරක්ෂිත ෆොටෝ කෝනර්ස් භාවිතය.
- කෙලින්ම ඡායාරූපය මත ද්‍රව මැලියම් හෝ සෙලෝටේප් භාවිත නොකිරීම.
- තෙතමනය හා සූර්යාලෝකය රහිත ස්ථානයක තිරස් අතට ගබඩා කිරීම.
