උණුසුම් ජලය භාවිත නොකර රතු වයින් පැල්ලම් ඉවත් කරන සරල ගෘහස්ථ ක්‍රම

රතු වයින් පැල්ලමක් ඇති වූ වහාම බොහෝ දෙනා කලබල වී එය උණුසුම් ජලයෙන් සේදීමට හෝ තදින් ඇතිල්ලීමට උත්සාහ කරති. නමුත් රසායනික විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටිකෝණයකින් බලන කල, රතු වයින්වල අඩංගු වර්ණක සහ ටැනින් සංයෝග උණුසුම් උෂ්ණත්වයට නිරාවරණය වූ විට රෙදි කෙඳි සමඟ ස්ථිරව බැඳී යයි. උණුසුම් ජලය භාවිතයෙන් තොරව, කාමර උෂ්ණත්වයේ පවතින සිසිල් ජලය සහ සරල ගෘහස්ථ රසායන ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් රතු වයින් පැල්ලම් සාර්ථකව ඉවත් කරන්නේ කෙසේද යන්න මෙම ලිපියෙන් විද්‍යාත්මකව පැහැදිලි කෙරේ.

රතු වයින් පැල්ලමක රසායන විද්‍යාව සහ උෂ්ණත්වයේ බලපෑම

රතු වයින්වල අඩංගු රතු පැහැයට ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු වන්නේ ඇන්තොසයනින් (anthocyanins) නමැති ස්වාභාවික වර්ණක කාණ්ඩයයි. මෙම වර්ණක රෙදිපිළිවල ඇති සෙලියුලෝස් (cellulose) කෙඳි සමඟ පහසුවෙන් හයිඩ්‍රජන් බන්ධන ඇති කරයි. උණුසුම් ජලය යෙදූ විට, රෙදි කෙඳි ප්‍රසාරණය වන අතර වර්ණක අණු කෙඳි තුළට ගැඹුරට ගොස් ස්ථිර ලෙස තැන්පත් වේ. එබැවින්, පැල්ලම ඉවත් කිරීමේ පළමු රීතිය වන්නේ සැමවිටම සිසිල් හෝ කාමර උෂ්ණත්වයේ පවතින ජලය භාවිත කිරීමයි. මෙය වර්ණක අණු තවදුරටත් රෙදි කෙඳි සමඟ රසායනිකව ප්‍රතික්‍රියා කිරීම වළක්වයි.

කේශාකර්ෂණ බලය සහ සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් (ලුණු) භාවිතය

නැවුම් වයින් පැල්ලමක් මතට සාමාන්‍ය කෑම ලුණු (sodium chloride) ඝන තට්ටුවක් දැමීම ඉතාමත් විද්‍යාත්මක ක්‍රමයකි. මෙහිදී සිදුවන්නේ භෞතික විද්‍යාත්මක සංසිද්ධියක් වන කේශාකර්ෂණය (capillary action) සහ ඔස්මොසිස් (osmosis) ක්‍රියාවලියයි. ලුණු ස්ඵටික මඟින් රෙදි කෙඳි අතර පවතින තෙත් වයින් දියරය වේගයෙන් උරාගනු ලබයි.

• පියවර 1: වයින් හැලුණු සැනින්, තෙතමනය ඉවත් කිරීම සඳහා වියළි සුදු කඩදාසියකින් හෝ පිරිසිදු සුදු රෙදි කැබැල්ලකින් මෘදුව තෙරපන්න. කිසිවිටකත් ඇතිල්ලීම නොකරන්න, මන්ද එයින් පැල්ලම තවදුරටත් පැතිර යා හැක.
• පියවර 2: පැල්ලම වැසී යන සේ ඝනකමට ලුණු කුඩු තැන්පත් කරන්න. ලුණු මඟින් ද්‍රාවණය ඇදගැනීමට අවශ්‍ය පෘෂ්ඨය සපයයි.
• පියවර 3: විනාඩි 10-15ක් පමණ ලුණු මඟින් දියරය උරාගැනීමට ඉඩ හරින්න. ලුණු දම් පැහැයට හැරෙන විට එය මෘදුව ගසා දමන්න හෝ වැකියුම් කරන්න.

අම්ල-භෂ්ම ප්‍රතික්‍රියා: සුදු විනාකිරි සහ බේකින් සෝඩා භාවිතය

වියළී ගිය වයින් පැල්ලමක් සඳහා සුදු විනාකිරි (diluted acetic acid) සහ බේකින් සෝඩා (sodium bicarbonate) සංයෝගය විශිෂ්ට විසඳුමකි. ඇසිටික් අම්ලය මඟින් වයින්වල ඇති ඇන්තොසයනින් වර්ණකවල pH අගය වෙනස් කරමින් ඒවායේ වර්ණය දුර්වල කරයි. බේකින් සෝඩා මඟින් රෙදි කෙඳි අතර ඇති අපද්‍රව්‍ය මෘදුව ඉවත් කරයි. මුලින්ම පැල්ලම මතට සුදු විනාකිරි ස්වල්පයක් දමා තෙත් කරන්න. ඉන්පසු ඒ මතට බේකින් සෝඩා කුඩු ස්වල්පයක් ඉසින්න. එවිට කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායුව පිටකරමින් බුබුළු නගින ප්‍රතික්‍රියාවක් සිදු වේ. මෙම වායු බුබුළු මඟින් රෙදි කෙඳි අතර සිරවී ඇති වර්ණක අණු මතුපිටට තල්ලු කර ඉවත් කරයි. විනාඩි 5කට පසු සිසිල් ජලයෙන් සෝදා හරින්න.

පෘෂ්ඨීය ආතතිය බිඳ දැමීම: සබන් සහ සිසිල් ජලය

දියර පිඟන් සෝදන සබන් (dishwashing liquid) සහ හයිඩ්‍රජන් පෙරොක්සයිඩ් (hydrogen peroxide) මිශ්‍රණය තද පැල්ලම් සඳහා සුදුසු ය. මෙහිදී සබන් මඟින් ජලයේ පෘෂ්ඨීය ආතතිය (surface tension) අඩු කරන අතර, හයිඩ්‍රජන් පෙරොක්සයිඩ් මඟින් මෘදු ඔක්සිකරණ ක්‍රියාවලියක් (mild oxidation) සිදු කරමින් වර්ණක අණු වර්ණ රහිත සංයෝග බවට පත් කරයි. සමාන ප්‍රමාණවලින් දියර සබන් සහ අඩු සාන්ද්‍රණයක් සහිත හයිඩ්‍රජන් පෙරොක්සයිඩ් මිශ්‍ර කර පැල්ලම මත ආලේප කරන්න. මෘදු ස්පොන්ජ් එකක් ආධාරයෙන් පිටත සිට ඇතුළට රවුම් චලිතයෙන් මෘදුව තෙරපන්න. පැල්ලම ඉවත් වූ පසු සිසිල් ජලයෙන් හොඳින් සෝදා හරින්න. රෙදිකඩෙහි වර්ණය විනාශ නොවන බව තහවුරු කරගැනීමට නොපෙනෙන කොටසක මුලින් අත්හදා බැලීම නුවණට හුරුය.

නිවැරදි සේදීමේ සහ වියළීමේ පියවර

පැල්ලම ඉවත් කිරීමෙන් පසු, රෙදිකඩ සාමාන්‍ය පරිදි සේදිය යුතුය. මෙහිදීද උණුසුම් ජලය භාවිත නොකිරීමට වගබලා ගන්න. ස්වාභාවික සෙවන සහිත ස්ථානයක වියළා ගැනීම වඩාත් සුදුසුය. පැල්ලම සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වී ඇති බව තහවුරු වන තෙක් වියළන යන්ත්‍ර (dryer) භාවිත නොකරන්න. මන්ද යන්ත්‍රයේ ඇති අධික තාපය මඟින් ඉතිරි වී ඇති ඉතා සුළු වර්ණක කොටසක් වුවද ස්ථිරව රෙදිපිළි මත තැන්පත් කළ හැකි බැවිනි. මෙම සරල විද්‍යාත්මක පියවර අනුගමනය කිරීමෙන් ඔබේ රෙදිපිළිවල ගුණාත්මකභාවය ආරක්ෂා කරගනිමින් වයින් පැල්ලම් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරගත හැක.