සෝදන-වියලන ඒකාබද්ධ යන්ත්ර (washer-dryers) අපගේ එදිනෙදා ජීවිතය පහසු කළද, ඒවායේ ක්රියාකාරිත්වය නිසි ලෙස වටහා නොගතහොත් ඇඳුම් අධික ලෙස වියළී (over-drying) විනාශ වීමේ අවදානමක් පවතී. රෙදිපිළිවල මෘදු බව රැකගනිමින්, ඒවායේ ආයු කාලය දීර්ඝ කර ගැනීම සඳහා තාපය, වායු ගලනය සහ තෙතමනය අතර සමතුලිතතාවය පවත්වා ගන්නේ කෙසේදැයි මෙම ලිපියෙන් සාකච්ඡා කෙරේ.
රෙදිපිළි තන්තු සහ අධික තාපයේ බලපෑම පිළිබඳ භෞතික විද්යාව
සෑම රෙදි වර්ගයකම ස්වභාවිකවම යම් තෙතමනයක් අඩංගු වේ. උදාහරණයක් ලෙස, කපු (cotton) තන්තු වල සෛලීය ව්යුහය තුළ රඳා පවතින "බැඳි ජලය" (bound water) අඩංගු වන අතර, එය රෙදිවල නම්යශීලී බව සහ ශක්තිමත් බව ආරක්ෂා කරයි. වියලන යන්ත්රයේ අධික තාපය හේතුවෙන් මෙම බැඳි ජලය පවා වාෂ්ප වී ගියහොත්, තන්තු බිඳෙනසුලු වන අතර ඇඳුම් හැකිලීමට (shrinkage) ලක් වේ. කෘතිම තන්තු (synthetics) අධික තාපයට ලක් වූ විට ඒවායේ අණුක ව්යුහය වෙනස් වී ඇදීමට ලක් විය හැකි අතර, ස්ථිතික විද්යුත් ආරෝපණ (static electricity) නිපදවීම ඉහළ යයි. එබැවින්, වියලීමේ ක්රියාවලියේ අරමුණ විය යුත්තේ මතුපිට ඇති නිදහස් ජලය ඉවත් කිරීම මිස තන්තු අභ්යන්තරයේ ඇති ස්වභාවික තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම නැති කිරීම නොවේ.
නිවැරදි ධාරිතාවය සහ ඇඳුම් වර්ගීකරණයේ වැදගත්කම
බොහෝ සෝදන-වියලන යන්ත්රවල සේදීමේ ධාරිතාවයට වඩා වියලීමේ ධාරිතාවය අඩුය. මෙයට හේතුව රෙදි වියලීම සඳහා උණුසුම් වායුව ගලා යාමට බෙරය (drum) තුළ වැඩි ඉඩක් අවශ්ය වීමයි. බෙරය අධික ලෙස ඇඳුම් වලින් පිරී තිබේ නම්, වායු සංසරණය බාධා වන අතර සමහර ඇඳුම් අධික ලෙස වියළෙන අතර තවත් සමහරක් තෙතමනය සහිතව පවතී. මෙම ගැටලුව මඟහරවා ගැනීම සඳහා පහත පියවර අනුගමනය කරන්න:
- බර අනුව වර්ගීකරණය: ඝනකම වැඩි ජීන්ස්, තුවා වැනි රෙදි සහ සැහැල්ලු ටී-ෂර්ට් එකට දමා වියලීමෙන් වළකින්න. ඝන රෙදි සම්පූර්ණයෙන්ම වියලීමට වැඩි කාලයක් ගතවන අතර, එම කාලය තුළ සැහැල්ලු ඇඳුම් අධික ලෙස වියළීමට ලක් වේ.
- ද්රව්ය පදනම් කරගත් වර්ගීකරණය: කපු, ලිනන් සහ කෘතිම රෙදි වෙන වෙනම වියලන්න. කෘතිම රෙදි ඉතා ඉක්මනින් වියළෙන බැවින් ඒවාට අඩු උෂ්ණත්වයක් සහ කෙටි කාලයක් අවශ්ය වේ.
තෙතමනය සංවේදක සහ නිවැරදි වැඩසටහන් තෝරාගැනීම
නූතන යන්ත්රවල ඇති තෙතමනය සංවේදක (moisture sensors) මඟින් බෙරය තුළ ඇති තෙතමනය ප්රමාණය නිරන්තරයෙන් මැන බලයි. කාලය මත පදනම් වූ වියලීමේ ක්රමවේද (timed drying) වෙනුවට ස්වයංක්රීය සංවේදක වැඩසටහන් (sensor drying) භාවිතා කිරීම වඩාත් සුදුසුය. යන්ත්රයේ ඇති විවිධ මට්ටම් පහත පරිදි වටහා ගත හැකිය:
- අයන් ඩ්රයි (Iron Dry): මෙහිදී රෙදිපිළිවල 10% සිට 12% දක්වා තෙතමනයක් ඉතිරි කරයි. මෙම සුළු තෙතමනය නිසා ඇඳුම් මැදීම ඉතා පහසු වන අතර, තාපය නිසා තන්තු වලට සිදුවන හානිය අවම වේ.
- කබඩ් ඩ්රයි (Cupboard Dry): ඇඳුම් සෘජුවම අල්මාරියේ තැබීමට සුදුසු වන පරිදි වියලන නමුත්, රෙදිපිළිවල ස්වභාවික තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් නොකරයි. එදිනෙදා ඇඳුම් සඳහා මෙය වඩාත් සුදුසුය.
- එක්ස්ට්රා ඩ්රයි (Extra Dry): මෙම වැඩසටහන භාවිතා කළ යුත්තේ බහු ස්ථර සහිත ඝන රෙදිපිළි (උදාහරණයක් ලෙස ශීත කාලීන ජැකට්) සඳහා පමණි. සාමාන්ය ඇඳුම් සඳහා මෙය භාවිතා කිරීමෙන් රෙදි ඉක්මනින් දිරාපත් වේ.
හයිඩ්රජන් බන්ධන සහ රෙදිපිළිවල දෘඩ බව
රෙදි සේදීමේදී සහ වියලීමේදී සිදුවන රසායනික හා භෞතික ක්රියාවලීන් තේරුම් ගැනීම වැදගත්ය. කපු වැනි ස්වභාවික තන්තු සෑදී ඇත්තේ සෙලියුලෝස් වලිනි. ජලය පවතින විට, ජල අණු සෙලියුලෝස් දාම අතර හයිඩ්රජන් බන්ධන සාදයි. වියලීමේ ක්රියාවලියේදී ජලය වේගයෙන් වාෂ්ප වන විට, මෙම තන්තු එකිනෙකට තදින් බැඳී රෙදිපිළි දෘඩ (stiff) වීමට හේතු වේ. ඇඳුම් අධික ලෙස වියලීමෙන් මෙම තත්ත්වය තවත් දරුණු වේ. රෙදි මෘදුකාරක (fabric softeners) අධික ලෙස භාවිත කිරීමෙන් රෙදි මතුපිට ජලභීතික (hydrophobic) පටලයක් සාදන අතර, එමඟින් තෙතමනය පිටවීම වළක්වා යන්ත්රය වැඩි වේලාවක් ක්රියා කිරීමට සලස්වයි. මීට පිළියමක් ලෙස, සේදීමේ අවසාන අදියරේදී සුදු විනාකිරි ස්වල්පයක් එකතු කිරීමෙන් රෙදිවල ඉතිරි වී ඇති සබන් අපද්රව්ය ඉවත් කර තන්තු ස්වභාවිකව මෘදු කළ හැකිය.
සිසිල් කිරීමේ අදියරෙහි වැදගත්කම සහ නඩත්තුව
බොහෝ උසස් තත්ත්වයේ සෝදන-වියලන යන්ත්රවල වියලීමේ චක්රය අවසානයේ "සිසිල් කිරීමේ අදියරක්" (cool down phase) අඩංගු වේ. මෙම අදියරේදී තාපකය (heater) ක්රියා විරහිත වන අතර, සාමාන්ය උෂ්ණත්වයේ පවතින වායුව පමණක් බෙරය තුළ සංසරණය වේ. මෙමඟින් රෙදිපිළිවල උෂ්ණත්වය ක්රමයෙන් අඩු කරන අතර, තන්තු නැවත ස්ථායී තත්ත්වයට පත් වීමට ඉඩ සලසයි. යන්ත්රය ක්රියා විරහිත වූ වහාම ඇඳුම් පිටතට ගෙන හොඳින් ගසා දැමීමෙන් රෙදිපිළිවල රැලි වැටීම වළක්වා ගත හැකිය. ඇඳුම් යන්ත්රය තුළම සිසිල් වීමට හැරීමෙන් ඒවායේ රැලි ස්ථිර විය හැකිය. අවසාන වශයෙන්, සෑම වියලීමේ වාරයකටම පසුව පෙරහන (lint filter) පිරිසිදු කිරීමට අමතක නොකරන්න.