විදුලිය ඇනහිටීමකදී හෝ දිගුකාලීන හදිසි අවස්ථාවකදී සන්නිවේදන මෙවලම් සක්රීයව තබා ගැනීම අත්යවශ්ය වේ. මේ සඳහා සාමාන්යයෙන් අප භාවිතා කරන ලිතියම්-අයන් (Li-ion) පවර්බෑන්ක් කාලයත් සමඟ තමන් සතු ආරෝපණය ස්වයං-විසර්ජනය (self-discharge) කරගන්නා බැවින්, වසර ගණනාවක් ගබඩා කර තැබිය හැකි AA බැටරි මඟින් ක්රියා කරන පවර්බෑන්ක් නිවසක හදිසි උපස්ථයක් ලෙස විශිෂ්ට විසඳුමකි.
බැටරි රසායන විද්යාව සහ ස්වයං-විසර්ජන ක්රියාවලිය
සාමාන්ය නැවත ආරෝපණය කළ හැකි ලිතියම් පවර්බෑන්ක් මාස කිහිපයක් භාවිත නොකර තැබූ විට ඒවායේ ආරෝපණය ක්රමයෙන් අඩු වේ. මෙයට හේතුව ලිතියම් අයන් සෛල තුළ සිදුවන අභ්යන්තර රසායනික ප්රතික්රියා වේ. නමුත් ක්ෂාරීය (Alkaline) AA බැටරිවල සින්ක් (Zinc) සහ මැංගනීස් ඩයොක්සයිඩ් (Manganese Dioxide) රසායනික සංයෝජනය හේතුවෙන් ඒවා වසර 7 සිට 10 දක්වා කාලයක් කිසිදු ආරෝපණ හානියකින් තොරව ගබඩා කර තැබිය හැකිය. විශේෂයෙන්ම NiMH (Nickel-Metal Hydride) වර්ගයේ අඩු ස්වයං-විසර්ජන (LSD) බැටරි ද වසර ගණනාවක් යනතුරු 85% කට වඩා ආරෝපණය රඳවා ගැනීමට සමත් වේ. මෙම රසායනික ස්ථාවරත්වය නිසා හදිසි අවස්ථාවකදී ක්ෂණිකව ක්රියාත්මක කළ හැකි බලශක්ති ප්රභවයක් ලෙස AA බැටරි පවර්බෑන්ක් කැපී පෙනේ. මීට අමතරව, ලිතියම් බැටරි මෙන් නොව, ක්ෂාරීය බැටරිවල අධික ලෙස රත් වීමේ හෝ පිපිරීම් සිදුවීමේ අවදානම ඉතා අවම වන බැවින් ඒවා නිවෙස් තුළ ගබඩා කර තැබීම වඩාත් ආරක්ෂිත වේ.
වෝල්ටීයතා පරිවර්තනය සහ කාර්යක්ෂමතාවයේ භෞතික විද්යාව
AA බැටරියක සාමාන්ය වෝල්ටීයතාවය වෝල්ට් 1.2 ක් (NiMH) හෝ වෝල්ට් 1.5 ක් (Alkaline) වේ. නමුත් ජංගම දුරකථන සහ අනෙකුත් USB උපාංග ආරෝපණය කිරීම සඳහා වෝල්ට් 5 ක ස්ථාවර වෝල්ටීයතාවයක් අවශ්ය වේ. AA බැටරි පවර්බෑන්ක් එකක් තුළ ඇති කුඩා විද්යුත් පරිපථය (DC-DC Step-Up Converter) මඟින් මෙම අඩු වෝල්ටීයතාවය වෝල්ට් 5 දක්වා ඉහළ නංවයි. මෙම ක්රියාවලියේදී භෞතික විද්යාත්මක නියමයන්ට අනුව යම් ශක්ති ප්රමාණයක් තාපය ලෙස පරිසරයට මුදා හැරේ. එබැවින්, උපරිම කාර්යක්ෂමතාවයක් ලබා ගැනීම සඳහා උසස් තත්ත්වයේ තඹ සම්බන්ධක සහිත සහ අවම අභ්යන්තර ප්රතිරෝධයක් (internal resistance) සහිත පවර්බෑන්ක් උපාංග තෝරා ගැනීම වැදගත් වේ. බැටරි සම්බන්ධකවල දූවිලි හෝ ඔක්සයිඩ් ස්ථර බැඳී ඇත්නම්, එමඟින් ප්රතිරෝධය වැඩි වී ආරෝපණ කාර්යක්ෂමතාවය බෙහෙවින් අඩු විය හැක. මේ නිසා, භාවිතයට පෙර සම්බන්ධක මෘදු රබර් මකනයකින් (pencil eraser) හෝ අයිසොප්රොපයිල් ඇල්කොහොල් (isopropyl alcohol) ස්වල්පයකින් පිසදැමීම නිර්දේශ කෙරේ.
බැටරි කාන්දු වීම සහ ආරක්ෂිතව ගබඩා කිරීමේ ක්රමවේද
ක්ෂාරීය බැටරි දිගු කාලයක් උපාංග තුළම තැබූ විට ඒවායෙන් පොටෑසියම් හයිඩ්රොක්සයිඩ් (Potassium Hydroxide) නම් ක්ෂාරීය ද්රවය කාන්දු විය හැක. මෙය බැටරි පවර්බෑන්ක් එකෙහි ඇති ලෝහමය සම්බන්ධක විඛාදනයට (corrosion) ලක් කර උපාංගය විනාශ කිරීමට සමත් වේ. මෙම රසායනික හානිය වළක්වා ගැනීමට පහත පියවර අනුගමනය කරන්න:
- වෙනම ගබඩා කිරීම: බැටරි සහ පවර්බෑන්ක් එක එකිනෙක සම්බන්ධ නොකර වෙන වෙනම, සිසිල් සහ වියළි ස්ථානයක ගබඩා කරන්න.
- උෂ්ණත්ව පාලනය: සෘජු සූර්යාලෝකය ලැබෙන ස්ථානවල හෝ අධික රුස්නයක් ඇති ලාච්චු තුළ බැටරි තැබීමෙන් වළකින්න. සෙල්සියස් අංශක 15-20 අතර උෂ්ණත්වය ගබඩා කිරීම සඳහා වඩාත් සුදුසුය.
- පැරණි සහ අලුත් බැටරි මිශ්ර නොකිරීම: සැමවිටම එකම වෙළඳ නාමයේ, එකම ධාරිතාවයෙන් යුත් සහ එකම කාලයක නිෂ්පාදනය කරන ලද බැටරි පමණක් එකට භාවිතා කරන්න. පැරණි බැටරියක් අලුත් බැටරියකින් ශක්තිය ලබා ගැනීමට උත්සාහ කිරීමේදී අධික ලෙස රත් වී කාන්දු වීමේ අවදානම වැඩි වේ.
පරිසර උෂ්ණත්වයේ බලපෑම සහ විද්යුත් රසායනික ක්රියාකාරිත්වය
පරිසර උෂ්ණත්වය බැටරිවල කාර්යසාධනය කෙරෙහි සෘජුවම බලපායි. ශීතල දේශගුණයකදී හෝ ශීතකරණ ආසන්නයේ බැටරි ගබඩා කර තැබීමෙන් ඒවායේ රසායනික ප්රතික්රියා මන්දගාමී වන අතර, එමඟින් ස්වයං-විසර්ජන වේගය තවදුරටත් අඩු වේ. කෙසේ වෙතත්, ඉතා අඩු උෂ්ණත්වවලදී ක්ෂාරීය බැටරිවල ධාරිතාව තාවකාලිකව අඩු විය හැක. එවැනි අවස්ථාවකදී බැටරි භාවිත කිරීමට පෙර ඔබේ අත්ලෙහි තබා මෘදුව අතුල්ලමින් කාමර උෂ්ණත්වයට පත් කර ගැනීමෙන් ඒවායේ විද්යුත් රසායනික ක්රියාකාරිත්වය යථා තත්ත්වයට පත් කර ගත හැකිය. අනෙක් අතට, අධික උෂ්ණත්වය බැටරි සෛලවල අභ්යන්තර ව්යුහය වේගයෙන් දිරාපත් වීමට හේතු වන බැවින්, උදුන් හෝ උණුසුම් උපකරණ අසල බැටරි ගබඩා කිරීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකී සිටිය යුතුය.
නිවසක හදිසි සූදානම සඳහා පියවරෙන් පියවර සැලසුම
ස්වභාවික විපත් හෝ විදුලි බිඳවැටීම් වලදී සන්නිවේදනය අඛණ්ඩව පවත්වා ගැනීම සඳහා AA බැටරි පවර්බෑන්ක් එකක් භාවිත කිරීමේදී ක්රමානුකූල පියවර අනුගමනය කිරීම වැදගත් වේ. ප්රථමයෙන්, ඔබගේ උපාංගය ක්රියාත්මක කිරීමට අවශ්ය බැටරි සංඛ්යාව (සාමාන්යයෙන් සෛල 4 ක් හෝ 8 ක්) පවර්බෑන්ක් එකට නිවැරදි ධ්රැවීයතාවය (+ සහ - අග්ර) අනුව ඇතුළත් කරන්න. ආරෝපණය කිරීම ආරම්භ කිරීමට පෙර ජංගම දුරකථනයේ ඇති බැටරි ඉතිරි කිරීමේ ක්රමවේදය (Power Saving Mode) ක්රියාත්මක කර තිරයේ දීප්තිය අවම කරන්න. මෙය බැටරි මඟින් සැපයෙන සීමිත ශක්තිය උපරිම කාර්යක්ෂමතාවයකින් යුතුව දුරකථන බැටරිය වෙත මාරු කිරීමට උපකාරී වේ. දුරකථනය ආරෝපණය වන අතරතුර එහි අන්තර්ජාලය හෝ බරපතල යෙදුම් (applications) භාවිත කිරීමෙන් වළකින්න, මන්ද එමඟින් ලැබෙන ශක්තිය අනවශ්ය ලෙස තාපය බවට පත්වී අපතේ යන බැවිනි.
නිගමනය සහ ප්රායෝගික පිරික්සුම් ලැයිස්තුව
AA බැටරි පවර්බෑන්ක් එකක් යනු දෛනික භාවිතයට වඩා දිගුකාලීන හදිසි උපස්ථයක් ලෙස නිවසක තිබිය යුතුම මෙවලමකි. එය කිසිදා ක්රියාවිරහිත නොවන, ඕනෑම මොහොතක විශ්වාසදායකව ක්රියාත්මක කළ හැකි බලශක්ති විසඳුමකි. ඔබගේ නිවසේ හදිසි මෙවලම් කට්ටලය සඳහා පහත සඳහන් දෑ සූදානම් කර තබා ගන්න:
- ගුණාත්මක AA බැටරි පවර්බෑන්ක් එකක් (DC-DC පරිවර්තකය සහිත).
- අවම වශයෙන් උසස් තත්ත්වයේ AA ක්ෂාරීය හෝ NiMH බැටරි 12 ක කට්ටලයක් (මුද්රා තැබූ ඇසුරුමක).
- නියමිත ප්රමිතියෙන් යුත් USB ආරෝපණ රැහැන් (Cables).
- තෙතමනයෙන් සහ දූවිල්ලෙන් ආරක්ෂා වන පරිදි සීල් තබන ලද ප්ලාස්ටික් බෑගයක්.
