රෙදි සෝදන යන්ත්රයක දොර අගුලු වැටී ඇති විට හෝ විදුලිය ඇනහිටීමකදී, බිම ජලයෙන් යට නොකර එහි ඇති ජලය ඉවත් කර දොර විවෘත කිරීම ක්රමානුකූල භෞතික විද්යාත්මක ක්රියාවලියකි. මෙහිදී ගුරුත්වාකර්ෂණය සහ පීඩන සමතුලිතතාවය නිවැරදිව කළමනාකරණය කිරීම මඟින් නානකාමරය අපිරිසිදු වීම සහ බිම තෙත් වීම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැකිය.
ජල පීඩනය සහ ගුරුත්වාකර්ෂණය අවබෝධ කර ගැනීම
රෙදි සෝදන යන්ත්රය මැදදී ක්රියාවලිය නතර වූ විට, බෙරය (drum) තුළ විශාල ජල පරිමාවක් රැඳී පවතී. මෙම අවස්ථාවේදී දොර බලහත්කාරයෙන් විවෘත කිරීමට උත්සාහ කළහොත්, හයිඩ්රොස්ටැටික් පීඩනය (hydrostatic pressure) හේතුවෙන් ජලය එකවරම පිටතට ගලා එයි. ජලය බැස නොයෑමට ප්රධාන හේතුව වන්නේ අපජල පොම්පයේ පෙරහන (filter) අවහිර වීම හෝ විදුලි පද්ධතියේ සිදුවන දෝෂයකි. යන්ත්රය තුළ ඇති ජල මට්ටම දොරේ පහළ සීමාවට වඩා ඉහළින් පවතින තාක් කල්, දොර විවෘත කිරීම සැමවිටම ජල ගැලීමකට හේතු වේ. එබැවින් පළමු පියවර වන්නේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය උපයෝගී කරගෙන පාලිත මට්ටමකින් ජලය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කිරීමයි.
හදිසි අවස්ථාවකදී සූදානම් විය යුතු ආකාරය
මෙම ක්රියාවලිය ආරම්භ කිරීමට පෙර ආරක්ෂාව සහ පිරිසිදුකම තහවුරු කර ගත යුතුය. ප්රථමයෙන්ම, විදුලි සැපයුම සම්පූර්ණයෙන්ම විසන්ධි කරන්න. මෙය විදුලි සැර වැදීමේ අවදානම වළක්වා ගැනීමට අත්යවශ්ය වේ. ඉන්පසු පහත සඳහන් ද්රව්ය සූදානම් කර ගන්න:
- පැතලි සහ නොගැඹුරු බඳුනක් (රෙදි සෝදන යන්ත්රයේ පතුලට තැබිය හැකි පරිදි)
- ඉහළ ජල අවශෝෂණ හැකියාවක් ඇති මයික්රෝෆයිබර් තුවා කිහිපයක්
- කුඩා ජල බාල්දියක්
යන්ත්රයේ පහළ කොටසේ ඇති ආරක්ෂිත පියන (filter cover) විවෘත කරන්න. මෙම පියන සාමාන්යයෙන් යන්ත්රයේ ඉදිරිපස දකුණු හෝ වම් පස පහළ කෙළවරේ පිහිටා ඇත. මෙම පියන විවෘත කිරීමේදී ප්ලාස්ටික් ලොක් කැඩී නොයන ලෙස මෘදුව උපකරණයක් භාවිතයෙන් හෝ අතින් එය විවෘත කළ යුතුය.
හදිසි ජලාපවහන නළය (Emergency Drain Hose) භාවිතය
බොහෝ නවීන රෙදි සෝදන යන්ත්රවල පෙරහන අසල කුඩා හදිසි ජලාපවහන නළයක් ඇත. මෙම නළය මඟින් ජලය පාලනයකින් යුතුව ඉවත් කිරීමට ඉඩ සලසයි. නළය පිටතට ඇද, එහි කෙළවර ඇති ප්ලග් එක ගැලවීමට පෙර සූදානම් කරගත් නොගැඹුරු බඳුන ඒ යටින් තබන්න. නළයේ කෙළවර පෘථිවි ගුරුත්වාකර්ෂණ මට්ටමට වඩා පහළින් තැබීමෙන් ජලය ස්වභාවිකවම ගලා යයි. බඳුන පිරී යන විට, නළයේ ප්ලග් එක නැවත දමා බඳුන හිස් කරන්න. මෙම ක්රියාවලිය බෙරය තුළ ඇති සියලුම ජලය ඉවත් වන තුරු නැවත නැවත සිදු කරන්න. මෙම ක්රමය මඟින් බිමට කිසිදු ජල බින්දුවක් නොවැටී පිරිසිදුව ජලය ඉවත් කළ හැකිය.
පෙරහන (Filter) ක්රමයෙන් ලිහිල් කිරීමේ තාක්ෂණය
ඔබේ යන්ත්රයේ හදිසි ජලාපවහන නළයක් නොමැති නම්, ඔබට සිදු වන්නේ ප්රධාන පොම්ප පෙරහන (pump filter) සෙමින් ලිහිල් කිරීමටයි. මෙහිදී ද්රව ගති විද්යාව (fluid dynamics) පිළිබඳ මූලධර්ම භාවිතා කළ යුතුය. පෙරහන සම්පූර්ණයෙන්ම එකවර ගලවා ඉවත් නොකරන්න. එය සෙමින් වාමාවර්තව (counter-clockwise) කරකවන්න. පෙරහන මඳක් බුරුල් වන විට, ජලය සෙමින් කාන්දු වීමට පටන් ගනී. මෙම අවස්ථාවේදී කරකැවීම නතර කර, ගලා යන ජලය නොගැඹුරු බඳුනට එකතු වීමට ඉඩ හරින්න. බඳුන පිරී යන විට පෙරහන නැවත දක්ෂිණාවර්තව කරකවා තද කරන්න. බඳුන හිස් කර නැවතත් පෙරහන බුරුල් කරන්න. මයික්රෝෆයිබර් තුවායක් යන්ත්රය යටින් තැබීමෙන්, කාන්දු වන සුළු ජල ප්රමාණය අවශෝෂණය කර බිම ආරක්ෂා කර ගත හැක.
පීඩන සංවේදකය (Pressure Sensor) ක්රියා කරන ආකාරය
රෙදි සෝදන යන්ත්රයක ආරක්ෂිත ක්රියාවලිය පාලනය කරනු ලබන්නේ පීඩන සංවේදකයක් (pressostat) මඟිනි. බෙරය තුළ ජලය ඇති තාක් කල්, එමඟින් ඇති කරන වායු පීඩනය මඟින් සංවේදකය සක්රියව පවතී. මෙමඟින් පාලන පද්ධතියට දොර විවෘත නොකරන ලෙස සංඥා කරයි. විදුලිය විසන්ධි කළද, ආරක්ෂිත පියවරක් ලෙස දොරේ ඇති තාප සංවේදී අගුල (PTC lock) විනාඩි කිහිපයක් යන තුරු විවෘත නොවේ. තාප සංවේදකය සිසිල් වීමට සාමාන්යයෙන් විනාඩි 2 සිට 5 දක්වා කාලයක් ගත වේ. එමනිසා, ජලය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ පසුත් දොර විවෘත කිරීමට පෙර සුළු වේලාවක් රැඳී සිටීම තාක්ෂණික වශයෙන් නිවැරදි පියවරකි.
දොරේ යාන්ත්රික අගුල අතින් මුදා හැරීම
ජලය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ පසුත්, විදුලිය නොමැති වීම නිසා හෝ ආරක්ෂිත පද්ධතියේ දෝෂයක් නිසා දොර අගුල ස්වයංක්රීයව විවෘත නොවිය හැක. මෙවැනි අවස්ථාවක දොර බලහත්කාරයෙන් ඇදීමෙන් එහි ප්ලාස්ටික් කොටස් හෝ අගුල කැඩී යා හැක. ආරක්ෂිතව දොර විවෘත කිරීමට ක්රම දෙකක් තිබේ:
- හදිසි මුදා හැරීමේ කේබලය (Emergency Release Pull Cord): සමහර යන්ත්රවල පෙරහන අසල කුඩා ප්ලාස්ටික් ලණුවක් හෝ පටියක් (බොහෝ විට රතු හෝ තැඹිලි පාට) ඇත. එය මෘදුව පහළට ඇදීමෙන් දොරේ යාන්ත්රික අගුල ක්ෂණිකව මුදා හැරේ.
- නූල් හෝ කඹ ක්රමය (The String Method): එවැනි ලණුවක් නොමැති නම්, සිහින් නමුත් ශක්තිමත් නූලක් හෝ කේබලයක් දොර සහ යන්ත්රයේ බඳ අතර ඇති කුඩා පරතරයට ඇතුළු කරන්න. නූලේ දෙකෙළවර අල්ලා අගුල පිහිටි දෙසට මෘදුව ඇදීමෙන් අගුලේ ඇති ස්ප්රිං යාන්ත්රණය තෙරපී දොර විවෘත වේ.
අනාගතයේදී මෙවැනි තත්ත්වයන් වළක්වා ගන්නේ කෙසේද?
මෙවැනි හදිසි අවහිරතා වළක්වා ගැනීමට නම්, අවම වශයෙන් මාස දෙකකට වරක්වත් පොම්ප පෙරහන පිරිසිදු කළ යුතුය. කාසි, බොත්තම් සහ රෙදි කැබලි පෙරහන තුළ රැඳී තිබීමෙන් ජලාපවහනය සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වේ. නිසි නඩත්තුව මඟින් යන්ත්රයේ ආයු කාලය වැඩි වන අතර, මෙවැනි කරදරකාරී අවස්ථාවන්ට මුහුණ දීමට සිදුවන වාර ගණන අවම කර ගත හැක. සැමවිටම පද්ධතිය පිරිසිදුව තබා ගැනීමෙන් අනවශ්ය අලුත්වැඩියා පිරිවැයද මඟහරවා ගත හැකිය.
