ඇලවුම් ඡායාරූප ඇල්බමයක පින්තූර පිළිවෙලකට සැකසීමේදී සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු

ඇලවුම් ඡායාරූප ඇල්බමයක් (paste-in photo album) පිළියෙල කිරීම යනු හුදෙක් මතකයන් එක්තැන් කිරීමක් පමණක් නොවේ. එය දෘශ්‍ය කලා ශිල්පීය ක්‍රම, කඩදාසිවල භෞතික විද්‍යාව සහ රසායනික සංරක්ෂණය පිළිබඳ මනා අවබෝධයක් අවශ්‍ය වන ක්‍රියාවලියකි. නිවැරදි ක්‍රමවේදය අනුගමනය නොකිරීමෙන් වටිනා ඡායාරූප කාලයත් සමඟ විනාශ වීමට හෝ විකෘති වීමට ඉඩ ඇත.

1. රසායනික අනුකූලතාව සහ ඇලවුම් ද්‍රව්‍යවල විද්‍යාව

ඡායාරූප කඩදාසි මත ඇති රසායනික ස්ථර (photographic emulsion) ඉතා සංවේදී වේ. සාමාන්‍යයෙන් ගෘහස්ථ කටයුතු සඳහා ගන්නා දියර මැලියම් හෝ ප්ලාස්ටික් ඇලවුම් පටිවල අඩංගු අම්ල (acids) සහ ද්‍රාවක (solvents) කාලයත් සමඟ වාෂ්ප වෙමින් ඡායාරූපයේ වර්ණක සමඟ රසායනිකව ප්‍රතික්‍රියා කරයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පින්තූර කහ පැහැයට හැරීම, මැකී යාම හෝ මතුපිට පැල්ලම් ඇතිවීම සිදු වේ. එම නිසා ඇල්බම සඳහාම විශේෂිත වූ, pH අගය 7ක් වූ (acid-free / pH-neutral) මැලියම් පමණක් තෝරාගත යුතුය. ඡායාරූපයේ පිටුපස කෙලින්ම මැලියම් ගැල්වීම වෙනුවට 'ඡායාරූප කොන්' (photo corners) භාවිතා කිරීම වඩාත් ප්‍රායෝගික ක්‍රමයකි. මෙමඟින් ඡායාරූපයේ මුල් තත්ත්වයට කිසිදු හානියක් නොවන අතර අවශ්‍ය විටෙක පහසුවෙන් ගලවා ඉවත් කිරීමටද හැකියාව ලැබේ.

2. පිරිසැලසුම, අවකාශය සහ දෘශ්‍ය ශේෂය (Layout and Visual Balance)

පිටුවක් දෙස බැලූ සැනින් ඇසට ප්‍රියජනක බවක් ඇති කිරීම සඳහා දෘශ්‍ය ශේෂය (visual balance) පවත්වා ගත යුතුය. සෑම පිටුවකම අවධානය දිනා ගන්නා ප්‍රධාන ඡායාරූපයක් (hero image) තිබිය යුතුය. එය අනෙක් ඡායාරූපවලට වඩා ප්‍රමාණයෙන් විශාල හෝ කැපී පෙනෙන වර්ණ සංකලනයකින් යුක්ත විය යුතුය. ඡායාරූප අතර පරතරය (margins) ඒකාකාරීව තැබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. නිදසුනක් ලෙස, සියලුම පින්තූර අතර අවම වශයෙන් මිලිමීටර් 12ක ස්ථාවර පරතරයක් තැබීමෙන් පිරිසිදු සහ පිළිවෙලකට ඇති පෙනුමක් ලබාගත හැකිය. ඇල්බමය පුරා වර්ණ සංකලනය (color palette) ගැලපීමද වැදගත්ය; කළු-සුදු ඡායාරූප සහ වර්ණවත් ඡායාරූප එකම පිටුවක අවුල් සහගත ලෙස මිශ්‍ර කිරීම වෙනුවට ඒවා වෙන වෙනම පිටුවල හෝ පැහැදිලි රටාවකට අනුව පෙළගැස්වීම වඩාත් සුදුසුය.

3. කඩදාසිවල භෞතික විද්‍යාව සහ විකෘතිතා වැළැක්වීම

ඇලවුම් ඇල්බමයක පිටු සතු විය යුතු වැදගත්ම ගුණාංගය වන්නේ ඉහළ කඩදාසි ඝනත්වයයි (paper weight). අවම වශයෙන් වර්ග මීටරයකට ග්‍රෑම් 230ක් (230 GSM) හෝ ඊට වැඩි ඝනත්වයකින් යුත් කාඩ්බෝඩ් වැනි කඩදාසි මේ සඳහා සුදුසුය. දියර මැලියම් භාවිතා කිරීමේදී එහි අඩංගු ජලය කඩදාසියේ ඇති සෙලියුලෝස් කෙඳි මඟින් උරා ගනී. මින් සිදුවන ප්‍රසාරණය සහ වියළීමේදී සිදුවන හැකිලීම හේතුවෙන් කඩදාසිය ඇඹරීමට හෝ රැලි ගැසීමට (warping) ලක් වේ. මෙය වළක්වා ගැනීමට වියළි මැලියම් පටි (dry adhesive mounts) භාවිතා කළ හැකිය. තවද, පිටු පෙරලීමේදී ඡායාරූප එකිනෙක ගැටී සීරීම් සිදුවීම වැළැක්වීම සඳහා සෑම පිටුවක් අතරටම ග්ලැසීන් කඩදාසි (glassine paper) යොදා ඇති ඇල්බම තෝරාගැනීමට වගබලා ගත යුතුය.

4. පියවරෙන් පියවර ක්‍රමානුකූලව ඇලවීමේ ක්‍රියාවලිය

ඇලවීමේ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කිරීමට පෙර සියලුම පින්තූර අදාළ පිටුව මත තබා අවසාන පිරිසැලසුම පරීක්ෂා කිරීම (dry run) අනිවාර්ය වේ. මේ සඳහා පහත සඳහන් ක්‍රමානුකූල පියවර අනුගමනය කරන්න:

• හසුරුවන්නාගේ අත්වල ඇති ස්වභාවික තෙල් සහ දහඩිය ඡායාරූප මත තැන්පත් වීම වැළැක්වීම සඳහා පිරිසිදු කපු අත්වැසුම් (cotton gloves) යුගලක් භාවිතා කරන්න.
• ඡායාරූපයේ පිටුපස මැලියම් ගැල්වීමේදී, මධ්‍යයේ සිට පිටත දාර දෙසට ඉතා තුනී ස්ථරයක් ලෙස ආලේප කරන්න. දාරවලට වඩා ආසන්නව මැලියම් ගැල්වීමෙන් වළකින්න, මන්ද තෙරපීමේදී මැලියම් පිටතට ගලා යා හැකිය.
• ඡායාරූපය පිටුව මත තැබූ පසු, පිරිසිදු වියළි රෝලරයක් (brayer) හෝ මෘදු රෙදි කැබැල්ලක් භාවිතයෙන් මැද සිට පිටත දාර දෙසට මෘදුව තෙරපන්න. මෙමඟින් ඇතුළත රැඳී ඇති වායු බුබුළු (air bubbles) සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වේ.
• ඇල්බමය වසා දැමීමට පෙර, මැලියම්වල ඇති තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම වාෂ්ප වී වියළීමට පැය කිහිපයක් විවෘතව තබන්න.

5. දිගුකාලීන නඩත්තුව සහ ගබඩා කිරීමේ පරිසරය

පින්තූර ඇලවූ පසු, ඇල්බමය ගබඩා කර තබන ස්ථානය එහි ආයු කාලය කෙරෙහි සෘජුවම බලපායි. තෙතමනය අධික ස්ථානවල (high humidity) ගබඩා කිරීමෙන් මැලියම් නැවත දියවීම, පිටු එකිනෙක ඇලීම හෝ දිලීර (mold/fungus) වර්ධනය වීම සිදුවිය හැකිය. එමෙන්ම සෘජු සූර්යාලෝකයේ ඇති පාරජම්බුල කිරණ (UV rays) මඟින් ඡායාරූපවල පැහැය ඉක්මනින් විනාශ කරයි. ඇල්බමය සැමවිටම වියළි, සිසිල් සහ අඳුරු කැබිනට්ටුවක තිරස් අතට (flat) ගබඩා කළ යුතුය. සිරස් අතට තැබීමෙන් කාලයත් සමඟ ගුරුත්වාකර්ෂණය හේතුවෙන් පිටු නැවීමට සහ ඡායාරූප ගැලවී යාමට ඉඩ ඇත.