වාහනයක වීදුරු මීදුමෙන් වැසී යාම ශීත, වර්ෂා සහිත හෝ අධික ආර්ද්රතාවයක් ඇති කාලගුණික තත්ත්වයන් යටතේ රියදුරන් නිතර මුහුණ දෙන ප්රධානතම ගැටලුවකි. මෙමගින් මාර්ග දෘශ්යතාව අවහිර වන අතර ධාවන සුරක්ෂිතතාවයටද එය දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරයි. මෝටර් රථ සඳහා විශේෂයෙන් සැලසුම් කරන ලද තෙතමනය අවශෝෂක (moisture absorbers) භාවිතය මෙම ගැටලුව සඳහා භෞතික විද්යාත්මක මූලධර්ම මත පදනම් වූ ඉතා කාර්යක්ෂම සහ ස්ථිර විසඳුමක් සපයයි.
වීදුරු මීදුමෙන් වැසී යාමේ භෞතික විද්යාව සහ රසායන විද්යාව
වාහනයක් තුළ වීදුරු මීදුමෙන් වැසී යාම හුදෙක් අහඹු සිදුවීමක් නොව, එය නියත භෞතික විද්යාත්මක ක්රියාවලියකි. වාහනය තුළ සිටින මගීන්ගේ හුස්ම ගැනීම, තෙත් ඇඳුම්, තෙත් කුඩ හෝ පාවහන් මගින් වාතයට නිරන්තරයෙන් ජල වාෂ්ප එකතු වේ. මෙමගින් කැබින් එක තුළ පවතින සාපේක්ෂ ආර්ද්රතාවය (relative humidity) ශීඝ්රයෙන් ඉහළ යයි.
වාහනයෙන් පිටත පවතින සීතල කාලගුණය හේතුවෙන් මෝටර් රථයේ වීදුරු මතුපිට ඉතා සීතල වේ. වාහනය තුළ ඇති උණුසුම් සහ තෙතමනය සහිත වාතය මෙම සීතල වීදුරු මතුපිට ස්පර්ශ වන විට, එම වාතයේ උෂ්ණත්වය ක්ෂණිකව පහත වැටේ. වාතයේ උෂ්ණත්වය "පිණි ලක්ෂ්යය" (dew point) ලෙස හඳුන්වන සීමාවට වඩා අඩු වූ විට, වාතයට තවදුරටත් එහි අඩංගු ජල වාෂ්ප වායුමය අවස්ථාවේ රඳවා තබා ගත නොහැකි වේ. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, අතිරික්ත ජල වාෂ්ප ද්රව බවට පත්වෙමින් වීදුරු මතුපිට ක්ෂුද්ර ජල බිඳිති ලෙස තැන්පත් වේ. අප දකින මීදුම් සහිත ස්වභාවය යනු මෙම ක්ෂුද්ර ජල බිඳිති සමූහයයි.
තෙතමනය අවශෝෂක ක්රියා කරන ආකාරය සහ ද්රව්ය විද්යාව
මෙම ගැටලුව පාලනය කිරීම සඳහා භාවිත කරන තෙතමනය අවශෝෂක ක්රියා කරන්නේ "අධිශෝෂණය" (adsorption) නමැති රසායනික ක්රියාවලිය හරහාය. මෙම උපකරණ තුළ ප්රධාන වශයෙන් අඩංගු වන්නේ සිලිකා ජෙල් (silica gel) හෝ ස්වභාවික සක්රිය මැටි (activated bentonite clay) වැනි අධි-පෝරස (highly porous) ද්රව්යයන්ය. මෙම ද්රව්ය සතු සුවිශේෂී ක්ෂුද්ර ව්යුහය හේතුවෙන් ඒවාට විශාල මතුපිට වර්ග ප්රමාණයක් හිමි වේ. උදාහරණයක් ලෙස, සිලිකා ජෙල් ග්රෑම් එකක මතුපිට වර්ග ප්රමාණය වර්ග මීටර් 800ක් තරම් විශාල විය හැකිය.
වාතයේ ඇති ජල අණු මෙම සිදුරු සහිත ද්රව්යය හරහා ගමන් කරන විට, ඒවා භෞතික බලවේග (Van der Waals forces) මගින් අවශෝෂක ද්රව්යයේ අභ්යන්තර මතුපිටෙහි බැඳී පවතී. මෙම ක්රියාවලිය මගින් වාහනය තුළ පවතින සමස්ත ආර්ද්රතා මට්ටම ක්රමයෙන් අඩු කරන අතර, වාතයේ උෂ්ණත්වය පිණි ලක්ෂ්යයට වඩා ඉහළින් පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වේ. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස වීදුරු මත ජලය ඝනීභවනය වීම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වයි.
ඵලදායී ප්රතිඵල ලබා ගැනීම සඳහා නිවැරදි භාවිත ක්රමවේදය
තෙතමනය අවශෝෂකයකින් උපරිම ප්රයෝජන ලබා ගැනීමට නම්, එය නිවැරදි තාක්ෂණික ක්රමවේදයන්ට අනුව ස්ථානගත කිරීම සහ නඩත්තු කිරීම අත්යවශ්ය වේ. පහත සඳහන් පියවර අනුගමනය කිරීමෙන් ඔබට වඩාත් පැහැදිලි දෘශ්යතාවක් ලබා ගත හැකිය:
- උපායමාර්ගික ස්ථානගත කිරීම: තෙතමනය අවශෝෂකය වාහනයේ ඩෑෂ්බෝඩ් (dashboard) එක මත, ඉදිරිපස වීදුරුවට සෘජුවම පහළින් තැබිය යුතුය. මෙය වාතයේ සංසරණය උපරිම වන සහ මීදුම මුලින්ම ඇති වන සංවේදී කලාපයයි. තවත් අවශෝෂකයක් පසුපස වීදුරුව අසල තැබීමෙන් සම්පූර්ණ වාහනය තුළම ඒකාකාරී ආර්ද්රතා පාලනයක් ඇති කළ හැකිය.
- වායු සංසරණය පාලනය: වාහනය පණගන්වන මුල් අවස්ථාවේදී වායුසමීකරණ පද්ධතියේ "ප්රතිසංසරණ ප්රකාරය" (recirculation mode) ක්රියා විරහිත කර, පිටතින් නැවුම් වාතය ඇතුළු වන ප්රකාරය (fresh air mode) සක්රිය කරන්න. මෙමගින් වාහනය තුළ ඇති තෙත් වාතය වේගයෙන් පිටතට තල්ලු කර හැරීමට අවශෝෂකයට සහාය වේ.
- වීදුරු මතුපිට පිරිසිදුකම පවත්වා ගැනීම: වීදුරු ඇතුළත මතුපිට ඇති දූවිලි, දුම් හෝ ඇඟිලි සලකුණු ජල බිඳිතිවලට රැඳී සිටීමට අවශ්ය "න්යෂ්ටිකකරණ ස්ථාන" (nucleation sites) සපයයි. එබැවින්, වීදුරු ඇතුළත මතුපිට නිතිපතා පිරිසිදුකාරකයක් භාවිතයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම පිරිසිදු කර තැබීමෙන් මීදුම බැඳීමේ සම්භාවිතාව අවම වේ.
නැවත භාවිත කළ හැකි අවශෝෂක ප්රතිජනනය කිරීමේ රසායන විද්යාව
බොහෝ උසස් තත්ත්වයේ මෝටර් රථ තෙතමනය අවශෝෂක නිර්මාණය කර ඇත්තේ නැවත නැවත භාවිත කළ හැකි පරිදිය. යම් කාලයක් භාවිත කිරීමෙන් පසු, මෙම ද්රව්යවල අඩංගු ක්ෂුද්ර සිදුරු ජල අණුවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම පිරී සංතෘප්ත (saturated) තත්ත්වයට පත් වේ. මෙම අවස්ථාවේදී එහි අවශෝෂණ හැකියාව නතර වේ.
මෙම උපාංග නැවත සක්රිය කිරීමට හෝ ප්රතිජනනය (regeneration) කිරීමට නම්, ඒවායේ බැඳී ඇති ජල අණු ඉවත් කළ යුතුය. මේ සඳහා සරල තාප ක්රියාවලියක් භාවිත කළ හැකිය. නිෂ්පාදකයාගේ උපදෙස් පරිදි, අවශෝෂක බෑගය මයික්රෝවේව් උඳුනක (microwave) හෝ සාමාන්ය උඳුනක (oven) නිශ්චිත අඩු උෂ්ණත්වයක තබා රත් කිරීමෙන්, එහි අඩංගු ජලය වාෂ්ප වී ඉවත් වේ. මෙමගින් සිදුරු නැවත හිස් වන අතර, අවශෝෂකය පෙර පරිදීම තෙතමනය උරා ගැනීමට සූදානම් වේ. සමහර අවශෝෂකවල සන්තෘප්ත තත්ත්වය පෙන්වීම සඳහා වර්ණ වෙනස් වන දර්ශක (indicator) අඩංගු වන බැවින්, ප්රතිජනනය කළ යුතු කාලය පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකිය.
වාහනය තුළ අතිරික්ත තෙතමනය ඇති වීම වළක්වන ප්රායෝගික පියවර
තෙතමනය අවශෝෂකයක් භාවිත කිරීමට අමතරව, වාහනය තුළට තෙතමනය ඇතුළු වන මාර්ග අවහිර කිරීමද වැදගත් වේ. උදාහරණයක් ලෙස, වැසි දිනවලදී තෙත් වූ කුඩ සහ බෑග් කැබින් එක තුළ තැබීම වෙනුවට පසුපස බඩු දමන ලාච්චුවේ (boot) තැබීම වඩාත් යෝග්ය වේ. එමෙන්ම, වාහනයේ දොරවල්වල සහ වීදුරුවල ඇති රබර් සීල් (rubber seals) නිසි පරිදි පවතීදැයි පරීක්ෂා කළ යුතුය. මෙම රබර් කොටස් දිරාපත් වී ඇත්නම්, වැසි ජලය සහ බාහිර තෙතමනය වාහනය තුළට කාන්දු වී අභ්යන්තර ආර්ද්රතාවය ඉහළ නැංවිය හැකිය. මෙවැනි සරල නමුත් වැදගත් නඩත්තු කටයුතු මඟින් ඔබේ වාහනයේ ගමන වඩාත් පහසු සහ ආරක්ෂිත වනු ඇත.
