වීදුරු මතුපිටක ඉරි හෝ පැල්ලම් ඇති නොවී පිරිසිදු කිරීම රඳා පවතින්නේ රසායන විද්‍යාව, තාප ගති විද්‍යාව සහ නිවැරදි යාන්ත්‍රික චලනයන් මතය. ජනේල පිරිසිදු කිරීමේදී ජලය වාෂ්ප වන වේගය සහ වීදුරුව මත ඉතිරි වන ඛනිජ ලවණ පාලනය කිරීම මින් ප්‍රධාන වේ.
වීදුරු මත ඉරි සහ පැල්ලම් ඇතිවීමේ විද්‍යාත්මක හේතු
අප සාමාන්‍යයෙන් ජනේල සේදීමට ගන්නා කරාම ජලයේ කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් වැනි විවිධ ඛනිජ ලවණ දියවී පවතී. ජලය වාෂ්ප වී යාමේදී, මෙම අද්‍රාව්‍ය ඛනිජ මතුපිට මත ඉතිරි වන අතර එය අපට ඉරි හෝ සුදු පැහැති ලප ලෙස දර්ශනය වේ. මීට අමතරව, සබන් හෝ පිරිසිදුකාරක අධික ලෙස භාවිත කිරීමෙන් වීදුරුව මත සිහින් සබන් පටලයක් ඉතිරි වේ. දූවිලි අංශු මෙම පටලය මත පහසුවෙන් ඇලෙන බැවින් නැවත ජනේලය ඉක්මනින් අපිරිසිදු වේ. එමනිසා, සාර්ථක පිරිසිදු කිරීමක රහස වන්නේ වීදුරුව මත ඇති දියරය ස්වභාවිකව වාෂ්ප වීමට පෙර එය යාන්ත්‍රිකව ඉවත් කිරීමයි.
උෂ්ණත්වය සහ පාරිසරික සාධකවල බලපෑම
ජනේල පිරිසිදු කිරීම සඳහා තෝරා ගන්නා වේලාව සහ කාලගුණය ඉතා වැදගත් වේ. සෘජු සූර්යාලෝකය හෝ දැඩි සුළඟ පවතින අවස්ථාවලදී ජනේල සේදීම නොකළ යුතුය. මීට හේතුව සූර්ය තාපය නිසා වීදුරු මතුපිට රත් වීමෙන් ජලය සහ පිරිසිදුකාරක දියරය ඉතා වේගයෙන් වාෂ්ප වීමයි. එවිට පිරිසිදුකාරකය වීදුරුව මත වියළී ගොස් ඉවත් කිරීමට අපහසු පැල්ලම් සාදයි. වඩාත්ම සුදුසු වන්නේ වලාකුළු සහිත දිනයක් හෝ සෘජු හිරු එළිය නොවැටෙන උදෑසන හෝ සවස් කාලයයි. මෙමගින් දියරය වීදුරුව මත පවතින කාලය වැඩි වන අතර, කුණු සහ දූවිලි දියකර හැරීමට අවශ්‍ය රසායනික ක්‍රියාවලිය සඳහා ප්‍රමාණවත් කාලයක් ලැබෙයි.
නිවැරදි සේදවුම් මිශ්‍රණය සකසා ගැනීම
මිල අධික හෝ සන්නාමගත රසායනික ද්‍රව්‍ය වෙනුවට සරල සහ කාර්යක්ෂම රසායනික ප්‍රතික්‍රියා මගින් ජනේල පිරිසිදු කළ හැකිය. මේ සඳහා පහත සඳහන් සරල මිශ්‍රණය භාවිතා කළ හැකිය:
- ආස්‍රැත ජලය (Distilled Water): කරාම ජලය වෙනුවට ආස්‍රැත ජලය භාවිත කිරීමෙන් ඛනිජ ලවණ නිසා ඇතිවන පැල්ලම් සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැකිය.
- ඇසිටික් අම්ලය (විනාකිරි): සුදු විනාකිරි ස්වල්පයක් එකතු කිරීමෙන් ජලයේ ඇති ක්ෂාරීය බව උදාසීන වන අතර වීදුරුවේ ඇති තෙල් පැල්ලම් පහසුවෙන් දිය වේ.
- මතුපිට ආතති නාශක (Surfactants): පිඟන් සෝදන දියර බිංදු කිහිපයක් එකතු කිරීමෙන් ජලයේ මතුපිට ආතතිය අඩු වන අතර, එමගින් දූවිලි අංශු පහසුවෙන් ලිහිල් කර ඉවත් කිරීමට හැකි වේ.
පියවරෙන් පියවර ක්‍රමානුකූල පිරිසිදු කිරීමේ තාක්ෂණය
සාර්ථක පිරිසිදු කිරීමක් සඳහා ක්‍රමානුකූල චලනයන් අත්‍යවශ්‍ය වේ. පහත පියවර අනුගමනය කිරීමෙන් ඉරි රහිත දීප්තිමත් වීදුරුවක් ලබාගත හැකිය:
1. දූවිලි සහ ගොරෝසු අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීම
පළමුවෙන්ම ජනේල රාමුව සහ වීදුරුවේ ඇති දූවිලි, මකුළු දැල් ආදිය වියළි මෘදු බුරුසුවකින් හෝ මයික්‍රෝ ෆයිබර් (microfiber) රෙදි කැබැල්ලකින් පිසදමන්න. තෙත දැමීමට පෙර දූවිලි ඉවත් නොකළහොත්, ජලය තැවරුණු සැනින් එම දූවිලි මඩ බවට පත්වී වීදුරුව පුරා තැවරේ.
2. පිරිසිදුකාරක දියරය ආලේප කිරීම
සකසා ගත් මිශ්‍රණය ස්පොන්ජ් එකක් හෝ රෙදි කැබැල්ලක් ආධාරයෙන් වීදුරුව මත ඒකාකාරීව ආලේප කරන්න. මෙහිදී ඉහළ සිට පහළට රවුම් චලන භාවිත කරමින් කුණු දිය කිරීමට ඉඩ හරින්න. නමුත් වීදුරුව වියළීමට ඉඩ නොතැබිය යුතුය.
3. වයිපරය (Squeegee) නිවැරදිව භාවිත කිරීම
ජලය සහ කුණු ඉවත් කිරීම සඳහා රබර් තලයක් සහිත වයිපරයක් (squeegee) භාවිත කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. වයිපරය අංශක 45ක කෝණයකින් තබාගෙන, වීදුරුවේ ඉහළ කෙළවරේ සිට පහළට සිරස් අතට හෝ තිරස් අතට එකම දිශාවකට ඇදගෙන යන්න. සෑම ඇදීමකින් පසුවම වයිපරයේ රබර් තලය පිරිසිදු වියළි රෙදි කැබැල්ලකින් පිස දැමිය යුතුය. එසේ නොමැති වුවහොත් ඊළඟ වටයේදී පෙර ඉවත් කළ ජලය නැවත වීදුරුව මත තැවරේ. සෑම නව ඇදීමකදීම පෙර ඇදීමට වඩා සෙන්ටිමීටර කිහිපයක් අතිච්ඡාදනය (overlap) වන සේ ඇදිය යුතුය.
4. දාර පිරිසිදු කිරීම
අවසානයේදී වීදුරුවේ දාරවල ඉතිරි වන සුළු ජල බිංදු වියළි මයික්‍රෝ ෆයිබර් රෙදි කැබැල්ලකින් පිසදමන්න. සාමාන්‍ය කඩදාසි හෝ පත්තර කොළ භාවිත කිරීමෙන් වළකින්න, මන්ද ඒවායේ ඇති සෙලියුලෝස් කෙඳි වීදුරුව මත ඉතිරි විය හැකිය.
පිරිසිදුකාරකවල රසායනික ක්‍රියාවලිය
විනාකිරිවල අඩංගු ඇසිටික් අම්ලය (CH3COOH) දුර්වල අම්ලයක් වන අතර එය වීදුරු මතුපිට ඇති ක්ෂාරීය දූවිලි සහ කැල්සියම් කාබනයිට් (හුණුගල්) පැල්ලම් සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර ඒවා ද්‍රාව්‍ය ලවණ බවට පත් කරයි. මෙය ජලයෙන් පහසුවෙන් සේදී යයි. අනෙක් අතට, පිඟන් සෝදන දියරයේ ඇති ඇන අයනික (anionic) හෝ නොනයනික (non-ionic) මතුපිට ආතති නාශක මගින් තෙල් සහ ග්‍රීස් අංශු වටා මයිසෙල (micelles) සාදයි. මෙමගින් තෙල් අංශු ජලයේ දියවී වීදුරුවෙන් බැහැර වේ. මෙම රසායනික සමතුලිතතාවය නිවැරදිව පවත්වා ගැනීමෙන් වීදුරුවට කිසිදු හානියක් නොකර එහි ස්වභාවික පෙනුම රැකගත හැක.
දිගුකාලීන නඩත්තුව සඳහා උපදෙස්
ජනේල පිරිසිදුව තබා ගැනීමට වාරිකව මෙම ක්‍රියාවලිය සිදු කිරීම වැදගත් වේ. වීදුරුවේ බාහිර පෘෂ්ඨය මත වැසි ජලය රැඳීම වැළැක්වීම සඳහා ජල-භීතික (hydrophobic) ආලේපනයක් භාවිත කළ හැකිය. එමගින් ජල බිංදු පහසුවෙන් ගිලිහී යන අතර ඛනිජ පැල්ලම් ඇතිවීම අවම වේ.
