උදුනක වීදුරුව මත බැඳෙන කළු පැහැති දුමාරය සහ දැලි ඉවත් කිරීම නිසි තාක්ෂණය නොදැන කළහොත් ඉරි සහ ලප ඉතිරි විය හැකිය. මෙම ලිපියෙන් රසායනික ප්‍රතික්‍රියා සහ නිවැරදි පියවර භාවිතයෙන් ඉරි රහිතව උදුන් වීදුරු පිරිසිදු කරගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
දැලි බැඳීමේ රසායන විද්‍යාව සහ නිවැරදි පිරිසිදුකාරකය
උදුනක් තුළ දැව දහනය වීමේදී ක්‍රියෝසෝට් (creosote) සහ අනෙකුත් කාබනික සංයෝග මුදා හැරේ. මෙම සංයෝග සිසිල් වීදුරු මතුපිට ඝනීභවනය වීමෙන් තාර වැනි ඇලෙන සුළු තට්ටුවක් සාදයි. මෙය සාමාන්‍ය වීදුරු පිරිසිදුකාරක මඟින් පහසුවෙන් ඉවත් කළ නොහැක. මන්දයත් ක්‍රියෝසෝට් යනු අම්ල ගතිගුණ ඇති ද්‍රව්‍යයක් වන බැවිනි.
මෙම අම්ලමය ස්ථරය උදාසීන කිරීම සඳහා භාෂ්මික (alkaline) පිරිසිදුකාරක අවශ්‍ය වේ. බොහෝ වාණිජ උදුන් වීදුරු පිරිසිදු කරන දියර වල සෝඩියම් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ් (sodium hydroxide) හෝ පොටෑසියම් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ් අඩංගු වේ. මෙම ප්‍රබල භාෂ්මික ද්‍රව්‍ය මඟින් තාර සහ දැලි දිය කර සබන්කරණ (saponification) ක්‍රියාවලියක් ඇති කරයි. සාම්ප්‍රදායිකව භාවිතා කරන ලී අළු දියරයේද අඩංගු වන්නේ පොටෑසියම් කාබනේට් වන අතර, එයද මෘදු භාෂ්මික ගුණයක් පෙන්වයි.
පිරිසිදු කිරීමට පෙර උෂ්ණත්වය පාලනය කිරීම
කිසිවිටකත් රත් වූ වීදුරුවක් මතට පිරිසිදුකාරක දියර ඉසින්න එපා. තාප කම්පනය (thermal shock) හේතුවෙන් විශේෂිත සෙරමික් වීදුරුව වුවද ක්ෂණිකව ඉරිතලා යාමට හෝ බිඳී යාමට ඉඩ ඇත. එසේම, අධික තාපය නිසා පිරිසිදුකාරක දියරය වීදුරුව මත පතිත වූ සැණින් වාෂ්ප වී යයි. මෙහිදී රසායනික ද්‍රව්‍ය වියළී මතුපිට දැඩිව ඇලෙන අතර, ඉරි සහ ලප ඇතිවීමට ප්‍රධානතම හේතුව මෙයයි.
පිරිසිදු කිරීමට පෙර උදුන සම්පූර්ණයෙන්ම සිසිල් වීමට ඉඩ හරින්න. කාමර උෂ්ණත්වයේදී රසායනික ප්‍රතික්‍රියාව වඩාත් සෙමින් හා පාලනය කළ හැකි මට්ටමකින් සිදුවන අතර, එමඟින් වීදුරුවට හානියක් නොවන පරිදි දැලි දිය කිරීමට අවශ්‍ය කාලය ලැබේ.
පියවරෙන් පියවර ඉරි රහිතව පිරිසිදු කිරීමේ තාක්ෂණය
ඉරි රහිත දීප්තිමත් නිමාවක් ලබා ගැනීම සඳහා නිවැරදි අනුපිළිවෙල අනුගමනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. පහත පියවර කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න:
- ලිහිල් අළු ඉවත් කිරීම: ප්‍රථමයෙන් වියළි මෘදු බුරුසුවක් හෝ වියළි කඩදාසි තුවායක් ආධාරයෙන් වීදුරුව මතුපිට ඇති ලිහිල් අළු සහ දූවිලි පිසදමන්න. මෙමඟින් පිරිසිදුකාරක දියරය යෙදූ පසු මඩ තට්ටුවක් සෑදීම වළක්වයි.
- දියරය යෙදීම සහ රැඳී සිටීමට හැරීම: පිරිසිදුකාරක දියරය වීදුරුව මත ඒකාකාරීව ඉසින්න. වීදුරුවේ පතුලේ ඇති ලෝහ කොටස් වලට දියරය ගලා යාම වැළැක්වීම සඳහා ඉහළ සිට පහළට පිරිසිදුකාරකය යෙදිය යුතුය. රසායනික ද්‍රව්‍ය වලට ක්‍රියෝසෝට් දිය කිරීම සඳහා විනාඩි දෙකක් හෝ තුනක් පමණ කාලයක් දෙන්න. එය වියළීමට ඉඩ නොදෙන්න.
- යාන්ත්‍රික ක්‍රියාව සහ පිසදැමීම: මයික්‍රෝෆයිබර් (microfiber) රෙදි කැබැල්ලක් වෘත්තාකාර චලිතයකින් (circular motion) හසුරුවමින් දැලි ස්ථරය ඉවත් කරන්න. අධික බලයක් යෙදීමෙන් වළකින්න.
- උදාසීන කිරීම සහ සේදීම: භාෂ්මික පිරිසිදුකාරකයේ ඉතිරි කොටස් ඉවත් කිරීම සඳහා පිරිසිදු ජලයෙන් තෙත් කළ රෙදි කැබැල්ලකින් වීදුරුව නැවත පිසදමන්න. අවසාන වශයෙන්, ඉරි ඇතිවීම වැළැක්වීම සඳහා වියළි මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කැබැල්ලක් භාවිතයෙන් ඉහළ සිට පහළට කෙළින්ම පිසදමා වියළා ගන්න.
මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි වල භූමිකාව සහ නිවැරදි තේරීම
සාමාන්‍ය කපු රෙදි මඟින් දූවිලි හා රසායනික ද්‍රව්‍ය වීදුරුව පුරා තැවරීම පමණක් සිදු කරයි. මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි වල අඩංගු අන්වීක්ෂීය කෙඳි වලට ධනාත්මක විද්‍යුත් ආරෝපණයක් ඇති අතර, ඒවා සෘණ ආරෝපිත දැලි අංශු සහ රසායනික අපද්‍රව්‍ය තදින් ග්‍රහණය කර ගනී. මෙහිදී ඉරි ඇතිවීම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැකිය. වීදුරු පිරිසිදු කිරීම සඳහාම විශේෂිත වූ කෙටි කෙඳි සහිත මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි මේ සඳහා වඩාත් සුදුසු වේ. වීදුරු මතුපිට ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා උල් පිහි, කම්බි බුරුසු හෝ රළු ස්පොන්ජ් භාවිතා නොකිරීමට වගබලා ගත යුතුය. එවැනි ද්‍රව්‍ය මඟින් සෙරමික් වීදුරුව මත සියුම් සීරීම් ඇති වන අතර, පසුව දහනය සිදුවීමේදී එම සීරීම් තුළ දැලි තදින් තැන්පත් වී පිරිසිදු කිරීම වඩාත් අපහසු කරයි.
දිගුකාලීන පැවැත්ම සඳහා වැළැක්වීමේ ක්‍රමවේද
නිරන්තරයෙන් වීදුරුව අපිරිසිදු වීම වැළැක්වීම සඳහා දහන ක්‍රියාවලිය වඩාත් කාර්යක්ෂම කළ යුතුය. උදුන තුළ දැවීමට ගන්නා ලී වල තෙතමනය විසි শতাংশකට වඩා අඩු විය යුතුය. තෙතමනය අධික ලී දහනය වන විට ජල වාෂ්ප සමඟ මිශ්‍ර වූ දැලි වීදුරුව මත පහසුවෙන් බැඳේ. එසේම, උදුනේ වායු ගමනාගමන පද්ධතිය (airwash system) නිවැරදිව ක්‍රියාත්මක වන බව තහවුරු කරගන්න. මෙමඟින් උණුසුම් වායු ධාරාවක් වීදුරුව අසලින් ගමන් කරවා දැලි තැන්පත් වීම ස්වාභාවිකවම වළක්වයි.
