කුස්සියේ කවුන්ටරය මත පලතුරු කූඩ නිවැරදිව තැබීම හුදෙක් අලංකාරයට වඩා පලතුරුවල නැවුම්බව සහ කවුන්ටරයේ කල්පැවැත්ම තීරණය කරන විද්යාත්මක ක්රියාවලියකි. නිසි වායු සංසරණය සහ එතිලීන් වායුවේ ක්රියාකාරිත්වය අවබෝධ කර ගැනීමෙන් පලතුරු ඉක්මනින් නරක් වීම වළක්වා ගත හැකිය.
වායු සංසරණය සහ පලතුරු කල් තබා ගැනීමේ රසායනය
පලතුරු නිරෝගීව සහ නැවුම්ව තබා ගැනීමට ප්රමාණවත් වායු සංසරණයක් අත්යවශ්ය වේ. පලතුරු යනු ශ්වසනය කරන ජීවී පටක වන අතර, එම ක්රියාවලියේදී ඒවා තෙතමනය සහ තාපය අවට පරිසරයට මුදා හරියි. වාතය නිසි ලෙස ගලා නොයන සංවෘත බඳුන්වල පලතුරු ගබඩා කළහොත්, එම තෙතමනය බඳුන තුළම රැඳී තිබී දිලීර සහ පුස් වර්ධනය වීමට සුදුසු තෙත් පරිසරයක් නිර්මාණය කරයි. මේ නිසා පලතුරු කූඩ තෝරා ගැනීමේදී විවෘත සැකසුම් කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුය.
- කම්බි කූඩ (Wire Baskets): මේවා උපරිම වායු සංසරණය ලබා දෙන අතර පලතුරුවලින් පිටවන තෙතමනය ඉක්මනින් වාෂ්ප වීමට ඉඩ සසලයි.
- සිදුරු සහිත මැටි හෝ පිඟන් කූඩ: මේවා ස්වාභාවික සිසිල් බවක් රඳවා ගැනීමට උදවු වන නමුත් කම්බි කූඩ තරම් වේගවත් වායු හුවමාරුවක් ලබා නොදේ.
- පතුල ඉහළින් තැබීම: කූඩයේ පතුල කවුන්ටරයෙන් මදක් ඉහළින් පිහිටන පරිදි කුඩා ආධාරක පාද සහිත කූඩ තෝරා ගැනීමෙන් කූඩයේ යටින්ද වාතය නිදහසේ ගලා යාමට ඉඩ සැලසේ.
එතිලීන් වායුව සහ පලතුරු වර්ගීකරණය
බොහෝ පලතුරු ඉදීමේ ක්රියාවලියේදී එතිලීන් (Ethylene) නමැති ස්වාභාවික වායුමය හෝමෝනය මුදා හරියි. ඇපල්, කෙසෙල්, පැණි කොමඩු සහ තක්කාලි වැනි පලතුරු ඉතා ඉහළ එතිලීන් ප්රමාණයක් නිපදවන අතර, දෙහි, දොඩම්, මිදි වැනි පැඟිරි කුලයේ පලතුරු මෙම වායුවට අධික ලෙස සංවේදී වේ. එතිලීන් වායුව නිපදවන පලතුරු සහ ඒවාට සංවේදී පලතුරු එකම කූඩයක එකට තැබීමෙන් සංවේදී පලතුරු නියමිත කාලයට පෙර ඉදීමට සහ නරක් වීමට ලක් වේ.
මෙම රසායනික ක්රියාවලිය පාලනය කිරීම සඳහා කුස්සියේ කවුන්ටරය මත කූඩ කිහිපයක් වෙන වෙනම ස්ථානගත කළ යුතුය. උදාහරණයක් ලෙස, ඇපල් සහ කෙසෙල් සඳහා වෙනම කූඩයක්ද, දෙහි සහ දොඩම් සඳහා තවත් කූඩයක්ද භාවිතා කිරීම වඩාත් සුදුසුය. මෙයින් පලතුරුවල ආයු කාලය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ නංවා ගත හැකිය.
කවුන්ටරයේ මතුපිට ආරක්ෂා කිරීම සහ ද්රව්යමය අනුකූලතාව
ස්වාභාවික ගල් (විශේෂයෙන් මාබල් හෝ ග්රැනයිට්) සහිත කුස්සි කවුන්ටර ඉතා සංවේදී මතුපිටවල් වේ. දෙහි, දොඩම් වැනි පලතුරුවල අඩංගු සිට්රික් ඇසිඩ් (Citric Acid) වැනි ස්වාභාවික අම්ල වර්ග කෙලින්ම කවුන්ටරය මත තැවරුණහොත්, එමගින් ගල් මතුපිට රසායනික ප්රතික්රියාවක් ඇති වී එහි දීප්තිය නැති වීමට හෝ සීරීම් සලකුණු ඇති වීමට ඉඩ ඇත. එබැවින් පලතුරු කූඩ තෝරා ගැනීමේදී සහ තැබීමේදී පහත කරුණු කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුය:
- ආරක්ෂිත පතුල: කූඩයේ ලෝහමය කොටස් කෙලින්ම කවුන්ටරයේ මතුපිට නොවදින ලෙස රබර් හෝ සිලිකන් ආවරණ සහිත පාද ඇති කූඩ තෝරා ගන්න.
- අතරමැදි තැටි භාවිතය: පලතුරුවලින් වැගිරෙන යුෂ හෝ තෙතමනය කවුන්ටරයට කාන්දු වීම වැළැක්වීම සඳහා කූඩය යටින් කුඩා ලී හෝ සිලිකන් තැටියක් තැබිය හැකිය.
- බර බෙදා හැරීම: බරින් වැඩි පලතුරු තනි ස්ථානයක තදින් තැබීමෙන් කවුන්ටරයේ මතුපිටට සිදුවන පීඩනය අවම වන පරිදි බර ඒකාකාරව බෙදා හැරිය යුතුය.
සිරස් අවකාශය භාවිතය සහ තට්ටු කූඩ සැකැස්ම
කුඩා කුස්සියක කවුන්ටරයේ ඉඩ ඉතිරි කර ගැනීම සඳහා තට්ටු දෙකක හෝ තුනක (Multi-tiered) පලතුරු කූඩ භාවිතා කිරීම ඉතා ප්රායෝගිකය. මෙහිදී ගුරුත්වාකර්ෂණය සහ භෞතික විද්යාත්මක නියමයන්ට අනුව පලතුරු ඇසිරීම සිදු කළ යුතුය. බරින් වැඩි සහ තද පලතුරු (ඇපල්, දෙහි) සෑමවිටම පහළම තට්ටුවේ තැබිය යුතු අතර, පහසුවෙන් තැලෙන සුළු මිදි, ස්ට්රෝබෙරි වැනි සියුම් පලතුරු ඉහළම තට්ටුවේ තැබිය යුතුය. මෙය පලතුරු තැලීමෙන් සිදුවන භෞතික හානිය අවම කරයි.
මීට අමතරව, සෘජු සූර්යාලෝකය ලැබෙන ජනේල අසල පලතුරු කූඩ තැබීමෙන් වැළකිය යුතුය. සූර්ය තාපය නිසා පලතුරු තුළ ඇති ජල ප්රමාණය වේගයෙන් වාෂ්ප වන අතර, එමගින් පලතුරු හැකිලීමට සහ රසය වෙනස් වීමට හේතු වේ. කවුන්ටරයේ සිසිල් සහ සෙවන සහිත ස්ථානයක් පලතුරු කූඩ සඳහා වඩාත්ම සුදුසු වේ.
පලතුරු කූඩ නඩත්තු කිරීම සහ සනීපාරක්ෂාව
පලතුරු කූඩ නිරන්තරයෙන් පිරිසිදු කිරීම ඉතා වැදගත් වේ. පලතුරු නරක් වීමේදී පිටවන බැක්ටීරියා සහ දිලීර බීජාණු (Spores) කූඩයේ මතුපිට රැඳී තිබිය හැකිය. සබන් සහ උණුසුම් ජලය භාවිතයෙන් සතියකට වරක්වත් කූඩ පිරිසිදු කර හොඳින් වියළා ගත යුතුය. කිසිවිටකත් රසායනික ද්රව්ය අධික පිරිසිදුකාරක භාවිතා නොකළ යුත්තේ ඒවා පලතුරු හරහා ශරීරගත විය හැකි බැවිනි. ස්වාභාවික ක්රම සහ මෘදු සබන් සේදීම මේ සඳහා ප්රමාණවත් වේ.
