ඇඳුම්වල කරෙහි හෝ බ්ලවුස්වල තැවරෙන පැරණි ෆවුන්ඩේෂන් (foundation) පැල්ලම් ඉවත් කිරීම ගෘහණියන්ට නිතර මුහුණ දීමට සිදුවන ගැටලුවකි. මෙවැනි පැල්ලම් ඉවත් කිරීමේදී රෙදි කෙඳිවලට හානි නොකර, රසායනික ක්‍රියාවලීන් නිවැරදිව භාවිත කරමින් ඒවා සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරන්නේ කෙසේද යන්න මෙම ලිපියෙන් පැහැදිලි කෙරේ.
ෆවුන්ඩේෂන් පැල්ලම්වල රසායනික ස්වභාවය
ෆවුන්ඩේෂන් ආලේපන සකස් කර ඇත්තේ ජලයට ඔරොත්තු දෙන (hydrophobic) ආකාරයටය. ඒවායේ අඩංගු තෙල් වර්ග, සිලිකන්, ඛනිජ වර්ණක (mineral pigments) සහ ඉටි වර්ග රෙදි කෙඳි සමඟ තදින් බැඳී පවතී. සාමාන්‍ය ජලයෙන් පමණක් සේදීමෙන් මෙම තෙල් සහිත ස්ථරය ඉවත් කළ නොහැක. එම නිසා, මෙම පැල්ලම් ඉවත් කිරීම සඳහා ලිපිඩ (lipids) දිය කළ හැකි ද්‍රාවක හෝ පෘෂ්ඨීය සක්‍රියකාරක (surfactants) අඩංගು ද්‍රව්‍ය භාවිතා කළ යුතුය. මෙහිදී උෂ්ණත්වය සහ යාන්ත්‍රික බලය නිසි ලෙස යෙදවීම ඉතා වැදගත් වේ.
අවශ්‍ය වන ද්‍රව්‍ය සහ උපකරණ
පැල්ලම සාර්ථකව ඉවත් කිරීම සඳහා පහත සඳහන් පොදු ගෘහස්ථ ද්‍රව්‍ය සූදානම් කර ගන්න:
- භාජන සෝදන දියර (ලිපිඩ බිඳ දැමීම සඳහා පෘෂ්ඨීය සක්‍රියකාරක බහුලව අඩංගು වේ)
- අයිසොප්‍රොපයිල් ඇල්කොහොල් (Isopropyl alcohol - වර්ණක සහ ඉටි දිය කිරීම සඳහා)
- ඔක්සිජන් අඩංගು බ්ලීච් කුඩු (Oxygen-based bleach - පැල්ලම්වල ඉතිරි කොටස් විරංජනය කිරීමට)
- මෘදු කෙඳි සහිත බුරුසුවක් හෝ මයික්‍රොෆයිබර් රෙදි කැබැල්ලක්
- ඇල්මැරුණු ජලය (warm water - සෙල්සියස් අංශක 30-40 පමණ)
පියවරෙන් පියවර පැල්ලම ඉවත් කිරීමේ තාක්ෂණය
පියවර 1: ද්‍රාවක යෙදීම සහ තෙල් දිය කිරීම
පළමුවෙන්ම, රෙදි කැබැල්ල පැතලි මතුපිටක් මත තබන්න. පැල්ලම පිටුපසින් පිරිසිදු කඩදාසි තුවායක් හෝ සුදු රෙදි කැබැල්ලක් තැබීමෙන්, දියවන පැල්ලම රෙදිකඩෙහි වෙනත් ස්ථානවලට පැතිරීම වළක්වා ගත හැකිය. ඉන්පසු, අයිසොප්‍රොපයිල් ඇල්කොහොල් ස්වල්පයක් පිරිසිදු පුළුන් කැබැල්ලකට ගෙන පැල්ලම මත මෘදු ලෙස තෙත් කරන්න (dab කරන්න). මෙහිදී කිසිසේත් රෙදි කැබැල්ල ඇතිල්ලීම නොකළ යුතුය. ඇතිල්ලීම මඟින් පැල්ලම රෙදි කෙඳි තුළට තවත් තදින් කා වැදීමට ඉඩ ඇත. ඇල්කොහොල් මඟින් ෆවුන්ඩේෂන්හි ඇති සිලිකන් සහ ඉටි ද්‍රාවණය කරයි.
පියවර 2: පෘෂ්ඨීය සක්‍රියකාරක මඟින් ලිපිඩ ඉවත් කිරීම
ඊළඟ පියවර වන්නේ තෙල් සහිත කොටස් ඉවත් කිරීමයි. මේ සඳහා සාන්ද්‍රිත භාජන සෝදන දියර බින්දු කිහිපයක් කෙලින්ම පැල්ලම මතට දමන්න. ඉන්පසු, ඔබේ ඇඟිලි තුඩු හෝ මෘදු බුරුසුවක් භාවිතයෙන් පැල්ලමේ බාහිර කෙළවරේ සිට ඇතුළත දෙසට වෘත්තාකාර චලිතයකින් (circular motion) මෘදු ලෙස පිරිමදින්න. මෙසේ පිටත සිට ඇතුළට පිරිමැදීමෙන් පැල්ලම අවට ප්‍රදේශයට පැතිරීම වැළකේ. මෙම දියරය විනාඩි 10 ත් 15 ත් අතර කාලයක් රෙදි කෙඳි අතර ක්‍රියා කිරීමට හැර සෙල්සියස් අංශක 40 ක පමණ උණුසුම් ජලයෙන් සෝදා හරින්න. උණුසුම් ජලය මඟින් දිය වූ තෙල් කොටස් පහසුවෙන් ඉවත් කරයි.
පියවර 3: ඔක්සිජන් බ්ලීච් මඟින් ඉතිරි වර්ණක ඉවත් කිරීම
ඉහත පියවරවලින් පසුවද යම් වර්ණක පැල්ලමක් ඉතිරිව ඇත්නම්, ඔක්සිජන් අඩංගු බ්ලීච් භාවිතා කළ හැක. ඔක්සිජන් බ්ලීච් කුඩු ස්වල්පයක් ඇල්මැරුණු ජලය සමඟ මිශ්‍ර කර උකු පේස්ට් එකක් සාදා ගන්න. එය පැල්ලම මත ආලේප කර විනාඩි 30 ක් පමණ තබන්න. ඔක්සිජන් බ්ලීච්වල අඩංගು ක්‍රියාකාරී ඔක්සිජන් (sodium percarbonate) මඟින් වර්ණකවල රසායනික බන්ධන බිඳ දමා ඒවා වර්ණ රහිත තත්ත්වයට පත් කරයි. පසුව සාමාන්‍ය පරිදි රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයකින් හෝ අතින් සෝදා ගන්න.
එමල්සිභවනය සහ කේශාකර්ෂණ ක්‍රියාවලිය
ෆවුන්ඩේෂන් පැල්ලමක් ඉවත් කිරීමේදී වැදගත්ම ක්‍රියාවලිය වන්නේ එමල්සිභවනය (emulsification) යි. භාජන සෝදන දියරයේ අඩංගು පෘෂ්ඨීය සක්‍රියකාරක අණුවලට ධ්‍රැවීය (hydrophilic) සහ අධ්‍රැවීය (hydrophobic) වශයෙන් කෙළවරවල් දෙකක් ඇත. අධ්‍රැවීය කෙළවර ෆවුන්ඩේෂන්හි ඇති තෙල් අංශු සමඟ බැඳෙන අතර, ධ්‍රැවීය කෙළවර ජල අණු සමඟ බැඳේ. එමඟින් තෙල් බිඳිති ජලයේ දිය වී කුඩා අංශු ලෙස ඉවත් වේ. මීට අමතරව, රෙදි සේදීමේදී සිදුවන කේශාකර්ෂණ (capillary action) ක්‍රියාවලිය නිසා පැල්ලම් රෙදි කෙඳි අතරින් ඉවතට ඇදී එයි. ඇල්මැරුණු ජලයේ උෂ්ණත්වය (සෙල්සියස් අංශක 35-40) මඟින් මෙම අණුක චලිතය වේගවත් කර තෙල්වල දුස්ස්‍රාවිතාව (viscosity) අඩු කරයි. එමඟින් පැල්ලම ඉතා පහසුවෙන් රෙදි කෙඳිවලින් ගිලිහී යයි.
විවිධ රෙදි වර්ග සඳහා උපදෙස්
කපු (cotton) සහ ලිනන් (linen) වැනි ශක්තිමත් රෙදි සඳහා ඉහත ක්‍රමවේදය ඉතා ආරක්ෂිතව භාවිත කළ හැක. නමුත් සිල්ක් (silk) හෝ ලොම් (wool) වැනි සංවේදී රෙදිපිළි සඳහා ඇල්කොහොල් හෝ තදින් ඇතිල්ලීම සුදුසු නොවේ. සිල්ක් රෙදි සඳහා සැහැල්ලු දියර සබන් වර්ගයක් පමණක් භාවිත කළ යුතු අතර, සැමවිටම සීතල ජලය භාවිතයෙන් පිරිසිදු කළ යුතුය. රෙදි සෝදා නිම වූ පසු, පැල්ලම සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වී ඇත්දැයි පරීක්ෂා කරන තුරු වියළන යන්ත්‍රයකට (dryer) නොදමන්න. වියළන යන්ත්‍රයේ තාපය නිසා ඉතිරිව ඇති පැල්ලම් රෙදි කෙඳිවල ස්ථිරවම තැන්පත් විය හැක.
