ප්‍රවාහනය කරන ආහාර දිගු වේලාවක් උණුවෙන් තබා ගැනීම සඳහා ආහාර තර්මෝස් බඳුනක් (food jar) භාවිතා කිරීම ඉතා ප්‍රායෝගික විසඳුමකි. කෙසේ වෙතත්, උෂ්ණත්වය උපරිම අයුරින් රඳවා ගැනීමට නම් සරලව ආහාර බඳුනට දැමීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන අතර, ඒ සඳහා තාප ගති විද්‍යාත්මක මූලධර්ම සහ නිවැරදි පිරවුම් ක්‍රමවේදයන් අනුගමනය කළ යුතුය.
වැකියුම් පරිවාරකයේ භෞතික විද්‍යාව
උසස් තත්ත්වයේ ආහාර තර්මෝස් බඳුන් නිපදවා ඇත්තේ ද්විත්ව බිත්ති සහිත මල නොබැඳෙන වානේ (stainless steel) වලිනි. මෙම බිත්ති දෙක අතර ඇති හිස් අවකාශයෙන් වාතය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර වැකියුම් (vacuum) තත්ත්වයක් නිර්මාණය කර ඇත. භෞතික විද්‍යාත්මකව, තාපය ගමන් කිරීමට මාධ්‍යයක් අවශ්‍ය වේ. වැකියුම් අවකාශය මඟින් සන්නයනය (conduction) සහ සංවහනය (convection) යන ක්‍රියාවලීන් දෙකම සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ අක්‍රීය කරයි. මීට අමතරව, බඳුනේ ඇතුළු බිත්තිය දිලිසෙන සුළු ලෙස සකස් කර ඇති අතර එමඟින් විකිරණය (radiation) මඟින් සිදුවන තාප හානිය ද අවම කරයි. පියන සාමාන්‍යයෙන් තාපය සන්නයනය නොකරන ප්ලාස්ටික් හෝ සිලිකන් වැනි ද්‍රව්‍යවලින් සකසා ඇත්තේ එමඟින් තාපය පිටවීම වැළැක්වීමටය.
තාප සමතුලිතතාවය සහ පූර්ව උණුසුම් කිරීමේ රහස
ඕනෑම ද්‍රව්‍යයක් ස්පර්ශ වන විට ඒවා අතර තාපය හුවමාරු වී සමාන උෂ්ණත්වයකට පැමිණීමට උත්සාහ කරයි. මෙය තාප සමතුලිතතාවය (thermal equilibrium) ලෙස හැඳින්වේ. කාමර උෂ්ණත්වයේ පවතින තර්මෝස් බඳුනකට කෙලින්ම උණුසුම් ආහාර දැමූ විට, ආහාරවල ඇති තාපයෙන් කොටසක් බඳුනේ ඇතුළු ලෝහ බිත්තිය රත් කිරීම සඳහා ක්ෂණිකව උරා ගනී. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ආහාරයේ උෂ්ණත්වය වේගයෙන් පහළ යයි. මෙම බලපෑම වළක්වා ගැනීමට "පූර්ව උණුසුම් කිරීමේ" (pre-heating) තාක්ෂණය භාවිතා කළ යුතුය. ආහාර පිරවීමට පෙර, තාපාංකය අසල පවතින උණු වතුරෙන් බඳුන සම්පූර්ණයෙන්ම පුරවා පියන වසා විනාඩි 5 සිට 10 දක්වා කාලයක් තබන්න. මෙමඟින් ඇතුළු ලෝහ බිත්තිය ඉහළ උෂ්ණත්වයකට පත්වන අතර, පසුව ජලය ඉවත් කර වහාම ආහාර පිරවීමෙන් තාප සංක්‍රාන්තිය අවම කරගත හැකිය.
ආහාරවල ඝනත්වය සහ තාප ධාරිතාව
විවිධ ආහාර වර්ගවල තාපය රඳවා ගැනීමේ හැකියාව එකිනෙකට වෙනස් වේ. දියර සහිත ආහාර (සුප්, හොදි, කැඳ) සතුව ඉහළ විශිෂ්ට තාප ධාරිතාවක් (specific heat capacity) පවතී. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඒවායේ තාපය දිගු වේලාවක් රඳවා ගත හැකි බවයි. නමුත් බත්, රොටී, හෝ තැම්බූ එළවළු වැනි වියළි ආහාරවල වායු අවකාශ වැඩි බැවින් ඒවා ඉක්මනින් සිසිල් වේ. වියළි ආහාර තර්මෝස් බඳුනක බහාලීමේදී, හැකි තාක් ඒවා තදින් ඇසිරීම හෝ උණුසුම් හොදි වර්ගයක් සමඟ මිශ්‍ර කර පිරවීම සුදුසුය. ආහාරවල ස්කන්ධය වැඩි වන තරමට තාපය රඳවා ගන්නා කාලය ද වැඩි වේ.
නිවැරදිව පිරවීමේ ක්‍රමවේදය සහ වාතය පාලනය
තර්මෝස් බඳුනක් පිරවීමේදී ඉතිරි වන හිස් අවකාශය (headspace) තාපය අහිමි වීමට බලපාන ප්‍රධාන සාධකයකි. බඳුන තුළ ඉතිරි වන වාතය මඟින් තාපය පියන දෙසට සන්නයනය කරයි. එම නිසා, බඳුන එහි උපරිම ධාරිතාවයෙන් 90% ක් පමණ පිරවිය යුතුය. පියන වැසීමේදී ආහාර පිටතට නොගැලී යන පරිදි සුළු ඉඩක් පමණක් ඉතිරි කරන්න. ආහාර ඉතා උණුසුම් මට්ටමක පවතින විටම, එනම් ලිපෙන් බෑ වහාම බඳුනට දැමීම වැදගත්ය. මන්දයත්, පිඟානකට බෙදා පසුව බඳුනට දැමීමේදී සැලකිය යුතු තාප ප්‍රමාණයක් වායුගෝලයට මුදා හැරේ.
පියන සහ සනීපාරක්ෂක නඩත්තුව
තර්මෝස් බඳුනක දුර්වලම ස්ථානය වන්නේ එහි පියනයි. පියනේ ඇති සිලිකන් මුද්‍රාව (silicone gasket) නිවැරදිව පිහිටා තිබීම තාපය රඳවා ගැනීමට මෙන්ම ආහාර කාන්දු වීම වැළැක්වීමට අත්‍යවශ්‍ය වේ. එක් එක් භාවිතයෙන් පසු මෙම සිලිකන් වළල්ල ගලවා පිරිසිදු කළ යුතුය. එහි රැඳෙන ආහාර කොටස් ක්ෂුද්‍ර ජීවී වර්ධනයට මඟ පාදන අතර, කාලයත් සමඟ මුද්‍රාවේ ක්‍රියාකාරීත්වය අඩාල කරයි. බඳුන පිරිසිදු කිරීමේදී රළු ලෝහමය ස්පන්ජ් භාවිතයෙන් වළකින්න. මන්දයත් ඇතුළු බිත්තියේ ඇති සියුම් ආලේපනයට හානි සිදුවුවහොත් තාප විකිරණය පාලනය කිරීමේ හැකියාව අඩු විය හැක. සේදීමෙන් පසු බඳුන හොඳින් වියළා විවෘතව තැබීමෙන් දුර්ගන්ධය ඇතිවීම වළක්වා ගත හැකිය.
