කුස්සියේ ඉඩකඩ උපරිමයෙන් ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට සහ කබඩ්වල ඇති තදබදය අවම කිරීමට බිත්ති රාක්ක (wall shelves) නිවැරදිව ස්ථානගත කිරීම ඉතා වැදගත් වේ. මෙහිදී භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්ම සහ කාර්යක්ෂමතා ක්‍රමවේද භාවිතයෙන්, මුළුතැන්ගෙයි වැඩකටයුතු වඩාත් පහසු කරවන ආකාරයෙන් රාක්ක සැලසුම් කරන්නේ කෙසේදැයි මෙම ලිපියෙන් පැහැදිලි කෙරේ. කබඩ් ඇතුළත සිරවී ඇති බරින් වැඩි උපකරණ සහ නිතර භාවිත වන ද්‍රව්‍ය ක්‍රමවත්ව වෙන්කර ගැනීමෙන් මුළුතැන්ගෙයි කාර්යක්ෂමතාව සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ නැංවිය හැකිය.
භාරය සහ ව්‍යුහාත්මක ස්ථායීතාවය විශ්ලේෂණය කිරීම
රාක්ක සවි කිරීමට පෙර බිත්තියේ ශක්තිමත්භාවය සහ බර දරාගැනීමේ හැකියාව පිළිබඳව අවධානය යොමු කළ යුතුය. කොන්ක්‍රීට් හෝ ගඩොල් බිත්තිවල රාක්ක සවි කිරීම වඩාත් ස්ථායී වන අතර, වියලි බිත්ති (drywalls) සඳහා විශේෂිත ඇන්කර් (drywall anchors) භාවිත කළ යුතුය. රාක්ක මත තබන බඩු බාහිරාදියේ බර ඒකාකාරීව බෙදී යන පරිදි සැකසීම මෙහිදී මූලික රීතියකි. උදාහරණයක් ලෙස, බරින් වැඩි පිඟන් මැටි භාජන සහ වීදුරු බෝතල් රාක්කයේ දෙපස ආධාරක (brackets) ආසන්නයෙන් තැබිය යුතු අතර, බරින් අඩු කුළුබඩු කුප්පි වැනි දේ මැදින් තැබිය හැකිය. මෙයින් රාක්කය මැදින් නැමී යාම හෝ ගැලවී යාම වැළකේ. එසේම, රාක්කයේ දිගට සාපේක්ෂව ආධාරක සංඛ්‍යාව තීරණය කළ යුතු අතර, සාමාන්‍යයෙන් සෑම සෙන්ටිමීටර 60කට වරක්ම එක් ආධාරකයක් බැගින් යෙදීමෙන් උපරිම ස්ථායීතාවක් ලබාගත හැක.
වැඩ පහසු කරවන උස සහ ප්‍රවේශ කලාප (Ergonomic Zones)
මුළුතැන්ගෙයි රාක්ක සකස් කිරීමේදී මිනිස් සිරුරේ උස සහ චලන පරාසය (ergonomics) සැලකිල්ලට ගත යුතුය. නිතරම භාවිත කරන පිඟන්, කෝප්ප සහ පිසින තෙල් වැනි ද්‍රව්‍ය පපුවේ මට්ටමේ සිට ඇස් මට්ටම දක්වා ඇති 'ප්‍රාථමික කලාපයේ' (primary zone) තැබිය යුතුය. මෙය සාමාන්‍යයෙන් කවුන්ටරයේ සිට සෙන්ටිමීටර 35 ත් 50 ත් අතර උසකින් ආරම්භ වේ. ඉඳහිට භාවිත කරන විශාල භාජන හෝ අලංකරණ භාණ්ඩ ඉහළම රාක්කවල තැබිය හැකිය. මෙමඟින් අනවශ්‍ය ලෙස නැමීම හෝ ඇදීම වැළකෙන අතර, කබඩ් ඇතුළත ඇති ඉඩකඩ නිදහස් වේ. දෛනිකව ආහාර පිළියෙල කිරීමේදී අවශ්‍ය වන කුළුබඩු වර්ග පහසුවෙන් අතේ දුරින් තබාගැනීම මඟින් අනවශ්‍ය කාලය නාස්තිවීම වළක්වා ගත හැකිය.
රාක්ක අතර නිවැරදි පරතරය තීරණය කිරීම
රාක්ක දෙකක් අතර තිබිය යුතු සිරස් පරතරය තීරණය වන්නේ එහි තැබීමට බලාපොරොත්තු වන භාණ්ඩවල උස අනුවය. සාමාන්‍යයෙන් පිඟන් තැබීමට සෙන්ටිමීටර 25-30 ක පරතරයක් ප්‍රමාණවත් වන අතර, ධාන්‍ය බෝතල් හෝ උසින් වැඩි භාජන සඳහා සෙන්ටිමීටර 35-40 ක පරතරයක් අවශ්‍ය වේ. භාණ්ඩයක් රාක්කයෙන් පිටතට ගැනීමට සහ නැවත තැබීමට පහසු වන පරිදි භාණ්ඩයේ උසට වඩා අවම වශයෙන් සෙන්ටිමීටර 5 කවත් අමතර ඉඩක් (clearance) ඉහළින් තිබිය යුතුය. මෙය භාණ්ඩ එකිනෙක ගැටී අනතුරු සිදුවීම වළක්වයි. රාක්කයේ ගැඹුර සෙන්ටිමීටර 20 ත් 30 ත් අතර මට්ටමක තබාගැනීමෙන්, පසුපස ඇති භාණ්ඩ නොපෙනී යාම සහ ඒවා ගැනීමට අපහසු වීම වළක්වා ගත හැක.
වාෂ්ප, තෙල් සහ උෂ්ණත්වයේ බලපෑම පාලනය කිරීම
පෝරණුව (stove) හෝ උදුන ආසන්නයේ රාක්ක ස්ථානගත කිරීමේදී උණුසුම් වාතය සහ තෙල් වාෂ්ප ඉහළ යන බව මතක තබා ගත යුතුය. මෙම කලාපයේ ඇති රාක්ක මත තබන ද්‍රව්‍ය ඉක්මනින් දූවිලි හා තෙල්වලින් වැසී යා හැක. එබැවින්, ලිපට සෘජුවම ඉහළින් විවෘත රාක්ක තැබීමෙන් වැළකිය යුතුය. ඒ වෙනුවට ලිපෙන් මදක් ඈතින්, වාතාශ්‍රය හොඳින් ලැබෙන ස්ථානයක රාක්ක සවි කිරීමෙන් මුළුතැන්ගෙයි පිරිසිදුකම පවත්වා ගැනීම පහසු වේ. වීදුරු සහ පිඟන් මැටි වැනි පහසුවෙන් පිරිසිදු කළ හැකි ද්‍රව්‍යවලින් නිමවූ භාණ්ඩ විවෘත රාක්ක සඳහා වඩාත් සුදුසුය. ලී රාක්ක භාවිත කරන්නේ නම්, ඒවායේ තෙතමනය සහ තෙල් උරාගැනීම වැළැක්වීම සඳහා සුදුසු ආරක්ෂිත ආලේපනයක් (protective sealant) යෙදීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
ද්‍රව්‍යමය තේරීම සහ නඩත්තුව
රාක්ක සඳහා සුදුසු ද්‍රව්‍ය තෝරාගැනීම ඒවායේ කල්පැවැත්ම කෙරෙහි සෘජුවම බලපායි. මුළුතැන්ගෙයි පවතින අධික තෙතමනය සහ උෂ්ණත්ව වෙනස්වීම් දරාගත හැකි ඝන දැව (solid wood), ලෝහ (metal) හෝ ශක්තිමත් කළ වීදුරු (tempered glass) මේ සඳහා සුදුසු වේ. සැහැල්ලු ප්ලයිවුඩ් (plywood) හෝ එම්.ඩී.එෆ් (MDF) පුවරු තෙතමනය උරාගෙන කාලයත් සමඟ ඇදවීමට ඉඩ ඇති බැවින් ඒවා මුළුතැන්ගෙය සඳහා නිර්දේශ නොකෙරේ. සතිපතා රාක්ක වියලි මයික්‍රෝෆයිබර් رෙදි කඩකින් පිසදැමීම සහ මෘදු සබන් දියරක් භාවිතයෙන් තෙල් පැල්ලම් ඉවත් කිරීම මඟින් ඒවායේ දීප්තිය සහ පිරිසිදුකම දිගුකාලීනව පවත්වා ගත හැක.
ක්‍රමවත් සැකසුම සඳහා පියවර 5ක පරීක්ෂණ ලැයිස්තුව
- භාරය තක්සේරු කිරීම: එක් එක් රාක්කය දරාගත යුතු උපරිම බර ප්‍රමාණය ගණනය කර ඒ අනුව ආධාරක සවි කරන්න.
- භාවිත සංඛ්‍යාතය: නිතර භාවිත කරන ද්‍රව්‍ය පහළම රාක්කයේද, කලාතුරකින් භාවිත කරන ද්‍රව්‍ය ඉහළම රාක්කයේද තබන්න.
- උස මැනීම: ඔබේ දෛනික භාවිතයට අනුව රාක්ක උස සකස් කරන්න (පළමු රාක්කය කවුන්ටරයේ සිට සෙ.මී. 45ක් පමණ ඉහළින්).
- පිරිසිදු කිරීමේ පහසුව: තෙල් සහ දුම වදින කලාපවලින් බැහැරව රාක්ක ස්ථානගත කරන්න.
- දෘශ්‍ය සමබරතාවය: විවෘත රාක්ක මත අධික ලෙස භාණ්ඩ ගොඩගැසීමෙන් වළකින්න.
