වීදුරු මතුපිටක ඇතිවන ඉරි සහ සුදු පැහැති අවසාදිතයන් වළක්වා ගනිමින්, නිවසේදීම සකස් කරගත හැකි ඉහළ කාර්යක්ෂමතාවයකින් යුතු වීදුරු පිරිසිදුකාරකයක් සාදා ගැනීම සරල රසායනික විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්ත මත පදනම් වේ. සාමාන්‍ය නළ ජලයේ අඩංගು ඛනිජ ලවණ සහ වැරදි පිසදැමීමේ ක්‍රමවේදයන් නිසා ඇතිවන මෙම ගැටලුව නිවැරදි අමුද්‍රව්‍ය සංයෝජනයකින් පහසුවෙන් විසඳා ගත හැකිය.
වීදුරු මතුපිට අපිරිසිදු වීමේ රසායන විද්‍යාව
වීදුරු යනු සිලිකා (silicon dioxide) පදනම් කරගත් අතිශය සුමට නමුත් ක්ෂුද්‍ර මට්ටමින් සිදුරු සහිත මතුපිටකි. මෙහි පහසුවෙන්ම දූවිලි, ඇඟිලි සලකුණුවල ඇති මේද කොටස් (sebum), සහ වායුගෝලීය දුමාරයන් තැන්පත් වේ. සාමාන්‍ය ජලයෙන් වීදුරු සේදීමේදී, ජලය වාෂ්ප වී යාමෙන් පසුව එහි දියවී ඇති කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් වැනි කාබනේට් ලවණ වීදුරුව මත ඉතිරි වේ. මෙය අප දකින සුදු පැහැති ලප හෝ ඉරි (streaks) ඇතිවීමට ප්‍රධානතම හේතුවයි.
මෙම ගැටලුව මඟහරවා ගැනීම සඳහා අප භාවිතා කරන දියරයේ මතුපිට ආතතිය (surface tension) අඩු විය යුතු අතර, එය ඉක්මනින් වාෂ්ප වී යන සුළු එකක් විය යුතුය. මේ සඳහා නිවසේදී සාදාගත හැකි සරල සූත්‍රයක් මඟින් විශිෂ්ට ප්‍රතිඵල ලබාගත හැකිය.
පරිපූර්ණ වීදුරු පිරිසිදුකාරකයක් සඳහා අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය සහ ඒවායේ කාර්යභාරය
ස්වභාවික සහ ක්‍රියාකාරී අමුද්‍රව්‍ය කිහිපයක් භාවිතයෙන් අපට මෙම පිරිසිදුකාරකය සකස් කළ හැකිය. මෙහිදී එක් එක් අමුද්‍රව්‍යයෙහි රසායනික ක්‍රියාවලිය පහත පරිදි වේ:
- නිසල ජලය (Distilled Water): මෙය අතිශය වැදගත් වේ. සාමාන්‍ය නළ ජලයේ ඇති ඛනිජ ලවණ ඉවත් කර ඇති බැවින්, මෙම ජලය වාෂ්ප වූ පසු කිසිදු ලපයක් ඉතිරි නොවේ.
- අයිසොප්‍රොපයිල් ඇල්කොහොල් (Isopropyl Alcohol): ඇල්කොහොල් යනු ධ්‍රැවීය (polar) මෙන්ම නිර්ධ්‍රැවීය (non-polar) ද්‍රාවකයක් ලෙස ක්‍රියා කළ හැකි අණුවකි. වීදුරු මතුපිට ඇති ඇඟිලි සලකුණු සහ තෙල් සහිත කුණු නිර්ධ්‍රැවීය වන අතර, ජලය ධ්‍රැවීය වේ. ඇල්කොහොල් මඟින් මෙම තෙල් සහිත අංශු බිඳ හෙළා ජලය සමඟ මිශ්‍ර වීමට සලස්වයි. එමෙන්ම එහි ඇති අධික වාෂ්පශීලීතාවය (volatility) හේතුවෙන් එය තත්පර කිහිපයකින් වාෂ්ප වී යයි.
- සුදු විනාකිරි (White Vinegar - ඇසිටික් අම්ලය): විනාකිරිවල අඩංගු දුර්වල ඇසිටික් අම්ලය (acetic acid) මඟින් වීදුරුව මත ඇති ක්ෂාරීය ඛනිජ තැන්පතු සහ පැල්ලම් බිඳ හෙළයි.
- ඉරිඟු පිෂ්ඨය (Cornstarch): මෙය ඉතාමත් සියුම් සීරීම් රහිත ද්‍රව්‍යයක් ලෙස ක්‍රියා කරන අතර, වීදුරුවේ ඇති ඉතා තද පැල්ලම් යාන්ත්‍රිකව ඉවත් කිරීමට සහ දීප්තියක් ලබාදීමට උපකාරී වේ.
සාදාගන්නා ආකාරය සහ නිවැරදි අනුපාතයන්
කාර්යක්ෂම වීදුරු පිරිසිදුකාරකයක් සාදා ගැනීම සඳහා පහත සඳහන් අනුපාතයන්ට අනුව අමුද්‍රව්‍ය මිශ්‍ර කරන්න:
- නිසල ජලය කෝප්ප 2 ක්
- අයිසොප්‍රොපයිල් ඇල්කොහොල් කෝප්ප 1/2 ක්
- සුදු විනාකිරි කෝප්ප 1/2 ක්
- ඉරිඟු පිෂ්ඨය මේස හැඳි 1 ක්
පළමුවෙන්, ඉරිඟු පිෂ්ඨය ජලයේ හොඳින් දියවන තෙක් හොඳින් සොලවන්න. ඉන්පසු ඇල්කොහොල් සහ විනාකිරි එකතු කර පිරිසිදු ඉසින බෝතලයකට (spray bottle) දමා ගන්න. භාවිතයට පෙර සෑම විටම බෝතලය හොඳින් සොලවන්න, මන්ද ඉරිඟු පිෂ්ඨය බෝතලයේ පතුලේ තැන්පත් විය හැකි බැවිනි.
භෞතික විද්‍යාත්මක පිසදැමීමේ තාක්ෂණය
නිවැරදි දියරය භාවිත කළද, පිසදමන ක්‍රමවේදය වැරදි නම් නැවතත් ඉරි මතුවිය හැකිය. කඩදාසි තුවා (paper towels) භාවිතයෙන් වළකින්න, මන්ද ඒවායේ ක්ෂුද්‍ර කෙඳි (lint) වීදුරුව මත රැඳෙන බැවිනි. ඒ වෙනුවට මයික්‍රොෆයිබර් රෙදි (microfiber cloths) භාවිතා කරන්න.
මයික්‍රොෆයිබර් රෙදිවල ඇති සුවිශේෂී ව්‍යුහය ද මෙහිදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. සාමාන්‍ය කපු රෙදිවල කෙඳි වටකුරු වන අතර, ඒවා මඟින් කුණු තල්ලු කිරීමක් පමණක් සිදු කරයි. නමුත් මයික්‍රොෆයිබර් කෙඳි තරු හැඩැති (star-shaped) වන අතර, ඒවා මඟින් වීදුරුව මතුපිට ඇති ක්ෂුද්‍ර ඛනිජ කොටස් සහ තෙල් අංශු තමන් වෙත රඳවා ගනී. මෙහිදී ඇතිවන ස්ථිතික විද්‍යුත් ආරෝපණය (electrostatic charge) මඟින් දූවිලි අංශු පහසුවෙන් ආකර්ෂණය කර ගනී.
පළමුව, වීදුරුව මතට දියරය ස්වල්පයක් ඉසින්න. අධික ලෙස දියරය ඉසීමෙන් වළකින්න. ඉන්පසු එක් මයික්‍රොෆයිබර් රෙදි කඩකින් ඉහළ සිට පහළට සිරස් අතට (vertical strokes) පිසදමන්න. දෙවනුව, තවත් වියළි මයික්‍රොෆයිබර් රෙදි කඩක් ගෙන තිරස් අතට (horizontal strokes) පිසදමන්න. මෙම ක්‍රමය මඟින් ඉරි ඇති වී ඇත්නම් ඒවා පහසුවෙන් හඳුනාගෙන ඉවත් කිරීමට හැකි වේ.
දිගුකාලීන නඩත්තුව සඳහා උපදෙස්
වීදුරු නිතරම පිරිසිදුව තබා ගැනීමට නම් සෘජු සූර්යාලෝකය ඇති වේලාවන්හිදී වීදුරු පිරිසිදු කිරීමෙන් වළකින්න. සෘජු හිරු රශ්මිය නිසා පිරිසිදුකාරක දියරය වීදුරුව මත ඉතා ඉක්මනින් වියළී යන අතර, එමඟින් රසායනික ද්‍රව්‍ය ක්‍රියා කිරීමට පෙරම වේලී ඉරි ඉතිරි වේ. නිතරම සිසිල් හෝ සෙවන සහිත වේලාවන් මේ සඳහා තෝරා ගන්න.
