රෙදිපිළි මත ඇති වන බෝල්පොයින්ට් පෑන් තීන්ත පැල්ලම් ඉවත් කිරීම නිවැරදි රසායනික ක්‍රමවේදයන් භාවිතයෙන් පහසුවෙන් කළ හැකි අතර, ඒ සඳහා තන්තු විනාශ නොකරන සුදුසු ද්‍රාවක තෝරා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. සාමාන්‍ය වැරදි ක්‍රමවේදයන් නිසා පැල්ලම් තවත් පැතිරී යා හැකි බැවින්, රසායන විද්‍යාත්මක මූලධර්මවලට අනුකූලව පියවරෙන් පියවර ක්‍රියා කිරීම මෙහිදී වැදගත් වේ.
තීන්ත පැල්ලම් පිටුපස ඇති රසායන විද්‍යාව
බෝල්පොයින්ට් පෑන්වල ඇති තීන්ත සකස් කර ඇත්තේ ජලයේ නොදියවන තෙල් සහ රෙසින් (resins) පදනම් කරගත් ද්‍රාවක ආශ්‍රයෙනි. මේ නිසා සාමාන්‍ය ජලයෙන් හෝ සබන් භාවිතයෙන් පමණක් මෙම පැල්ලම් ඉවත් කිරීමට උත්සාහ කිරීමේදී පැල්ලම තවදුරටත් රෙදි තන්තු තුළට කා වැදීම හෝ පැතිරීම සිදු වේ. තීන්තවල ඇති කාබනික ද්‍රාවක සහ වර්ණක බිඳ හෙලීම සඳහා ඊට සමාන රසායනික ව්‍යුහයක් සහිත ධ්‍රැවීය නොවන හෝ මධ්‍යස්ථ ධ්‍රැවීය ද්‍රාවකයක් (polar/non-polar solvents) භාවිතා කළ යුතුය. මෙහිදී වඩාත් සුදුසු සහ ආරක්ෂිතම ක්‍රමය වන්නේ ඖෂධීය මධ්‍යසාර (isopropyl alcohol) හෝ එතනෝල් (ethanol) භාවිතයයි. මෙම ද්‍රාවක මගින් තීන්තවල ඇති බන්ධන දියකර හරින අතර, රෙදිවල වර්ණයට හෝ නූල්වල ශක්තිමත්භාවයට හානියක් සිදු නොකරයි.
නිවැරදි ද්‍රාවක සහ ද්‍රව්‍ය තෝරා ගැනීම
රෙදිවලට හානි නොකර තීන්ත ඉවත් කිරීම සඳහා නිවසේදී පහසුවෙන් සොයාගත හැකි සහ ආරක්ෂිත රසායනික ද්‍රව්‍ය කිහිපයක් භාවිතා කළ හැකිය. මෙම ද්‍රව්‍ය භාවිතයේදී ඒවායේ ක්‍රියාකාරීත්වය එකිනෙකට වෙනස් වේ:
- අයිසොප්‍රොපයිල් මධ්‍යසාර (Isopropyl Alcohol): මෙය තීන්තවල ඇති තෙල් සහිත රෙසින දියකර හැරීමට වඩාත්ම කාර්යක්ෂම ද්‍රාවකය වේ. අවම වශයෙන් 70% ක සාන්ද්‍රණයක් සහිත ද්‍රාවණයක් භාවිතා කිරීම වඩාත් සුදුසුය.
- එතනෝල් හෝ ඩීනැචුරඩ් ඇල්කොහොල් (Ethanol): මධ්‍යසාර ප්‍රතිශතය ඉහළ මට්ටමක පවතින බැවින් මෙයද අයිසොප්‍රොපයිල් මධ්‍යසාර හා සමානව ක්‍රියා කරයි.
- ග්ලිසරින් (Glycerin): වියළි පැල්ලම් මෘදු කිරීම සඳහා සහ සංවේදී රෙදි වර්ග (සිල්ක් හෝ ලොම් වැනි) ආරක්ෂා කිරීම සඳහා මුලින්ම ග්ලිසරින් ස්වල්පයක් ආලේප කළ හැකිය. එය තන්තු අතර තෙතමනය රඳවා ගනිමින් තීන්ත කොටස් බුරුල් කරයි.
කිසිම විටක ක්ලෝරීන් අඩංගု බ්ලීච් වර්ග හෝ සැර කාර්මික ද්‍රාවක භාවිතා නොකළ යුතුය. මන්ද ඒවායින් රෙදිවල වර්ණය විනාශ වී තන්තු දුර්වල විය හැකි බැවිනි. විශේෂයෙන් කෘතිම තන්තු (පොලියෙස්ටර් හෝ නයිලෝන් වැනි) සැර ද්‍රාවක හමුවේ දියවී යාමට පවා ඉඩ ඇත.
පියවරෙන් පියවර පැල්ලම් ඉවත් කිරීමේ ක්‍රමවේදය
පැල්ලම ඉවත් කිරීමේදී අතුල්ලීම (rubbing) සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත යුතුය. අතුල්ලීම මගින් තීන්ත අංශු රෙදි තන්තු අතරට තවදුරටත් කිඳා බැසීමට සැලැස්වේ. ඒ වෙනුවට පහත සඳහන් කේශාකර්ෂණ (capillary action) තාක්ෂණය අනුගමනය කරන්න:
1. පූර්ව සූදානම සහ පරීක්ෂාව
පැල්ලම සහිත රෙදි කොටස යටින් පිරිසිදු සුදු කඩදාසි තුවායක් (paper towel) හෝ සුදු කපු රෙදි කැබැල්ලක් තබන්න. මෙයින් අදහස් කරන්නේ දියවන තීන්ත යටි පැත්තෙන් අවශෝෂණය කර ගැනීමයි. ඇඳුමේ නොපෙනෙන කුඩා කෙළවරක ද්‍රාවකය ස්වල්පයක් ගා රෙදි වර්ණයට හානි වේදැයි පළමුව පරීක්ෂා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
2. ද්‍රාවකය යෙදීම සහ අවශෝෂණය (Blotting Technique)
කොටන් බඩ් එකක් (cotton bud) හෝ පිරිසිදු මයික්‍රොෆයිබර් රෙදි කැබැල්ලක් අයිසොප්‍රොපයිල් මධ්‍යසාරයෙන් තෙත් කරන්න. පැල්ලමේ පිටත කෙළවරේ සිට ඇතුළට වන සේ මෘදු ලෙස තෙරපන්න. පිටත සිට ඇතුළට තෙරපීම මගින් පැල්ලම තවදුරටත් වටේට පැතිරීම වළක්වයි. මෙහිදී ද්‍රාවකය මගින් දියකර හරින තීන්ත යටින් තබා ඇති කඩදාසි තුවායට උරා ගනු ඇත. යටින් ඇති තුවාය තීන්තවලින් පිරෙන විට එය අලුත් පිරිසිදු කොටසකට මාරු කිරීමට වගබලා ගන්න.
3. වියළි පැල්ලම් සඳහා ග්ලිසරින් ප්‍රතිකාරය
පැල්ලම පැරණි සහ වියළි එකක් නම්, මධ්‍යසාර යෙදීමට පෙර ග්ලිසරින් බිංදු කිහිපයක් තවරා විනාඩි 10ක් පමණ තබන්න. ග්ලිසරින් මගින් වියළී ඇති තීන්ත බන්ධන ලිහිල් කරන අතර ඉන්පසු මධ්‍යසාර යෙදීමෙන් පහසුවෙන් ඉවත් කරගත හැකිය. මෙය විශේෂයෙන්ම ඝන කපු රෙදි සහ ඩෙනිම් රෙදි සඳහා බෙහෙවින් උපකාරී වේ.
කේශාකර්ෂණ ක්‍රියාවලියේ භෞතික විද්‍යාව
කේශාකර්ෂණය යනු ද්‍රවයක් පටු අවකාශයන් ඔස්සේ ගලා යාමේ හැකියාවයි. තීන්ත ද්‍රාවකය මගින් දියවූ පසු, එය රෙදි තන්තුවලින් බැහැර කර යටින් ඇති අවශෝෂක කඩදාසිය වෙත ගලා යාමට සැලැස්විය යුතුය. මේ සඳහා අප තෙත් කරන ලද කොටන් බඩ් එක මගින් මෘදු ලෙස තෙරපන විට, ද්‍රව තීන්ත ස්වභාවිකවම වැඩි ඝනත්වයකින් යුත් රෙදි තන්තුවලින් අඩු ඝනත්වයකින් යුත් අවශෝෂක කඩදාසිය දෙසට ගමන් කරයි. මෙම ක්‍රියාවලියේදී රෙදි කැබැල්ල වටා තීන්ත පැතිරීම වැළකේ.
විවිධ රෙදි වර්ග සඳහා උපදෙස්
කපු සහ ලිනන් වැනි ස්වාභාවික තන්තු මධ්‍යසාර ද්‍රාවණවලට හොඳින් ඔරොත්තු දෙන නමුත්, සිල්ක් සහ ලොම් වැනි සත්ව තන්තු වඩාත් සංවේදී වේ. සිල්ක් රෙදි සඳහා ඉතා මෘදු ලෙස ද්‍රාවකය යෙදිය යුතු අතර කිසිසේත්ම තද කිරීම් හෝ අතුල්ලීම් නොකළ යුතුය. කෘතිම රෙදි (නයිලෝන්, පොලියෙස්ටර්) සඳහා ද්‍රාවකය යෙදීමට පෙර සෑම විටම වර්ණ පරීක්ෂාවක් (color test) සිදු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
උදාසීන කිරීම සහ අවසාන සේදීම
තීන්ත පැල්ලම සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වූ පසු, රෙදි තන්තු තුළ ඉතිරි වී ඇති මධ්‍යසාර සහ තීන්ත කොටස් ඉවත් කිරීම සඳහා ඇල්මැරුණු ජලයෙන් (සෙල්සියස් අංශක 30-40 පමණ) සෝදා හැරිය යුතුය. ඉන්පසු සාමාන්‍ය දියර රෙදි සෝදන සබන් යොදා සෝදා හරින්න. සේදීමේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 40 නොإක්මවිය යුතුය. කිසිම විටක පැල්ලම සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වන තුරු ඇඳුම වියළන යන්ත්‍රයකට (dryer) හෝ උණුසුම් වාතයට නිරාවරණය නොකරන්න. තාපය මගින් ඉතිරි වී ඇති සුළු තීන්ත අංශු පවා රෙදි තන්තු මත ස්ථිරව තැන්පත් කරවන අතර, ඉන්පසු ඒවා ඉවත් කිරීම රසායනිකව කළ නොහැකි තරම් අපහසු වනු ඇත.
