රබර් සීල්වලට හානි නොකර ජනේල රාමු පිරිසිදු කර දූවිලි ඉවත් කරන්නේ කෙසේද

ජනේල රාමු මත එකතු වන දූවිලි, පරාග සහ වායුගෝලීය අපිරිසිදුකම් ඉවත් කිරීමේදී, රාමුවේ පෙනුම මෙන්ම එහි ඇති රබර් සීල් (seals) වල ආරක්ෂාව පිළිබඳවද විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ යුතුය. වැරදි පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රම සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතය නිසා රබර් සීල් වියළී යාමට හෝ දිරාපත් වීමට ලක්විය හැකි අතර, එමගින් ජනේලයේ තාප පරිවාරක සහ ජල ආරක්ෂිත හැකියාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වී යයි. මෙම ලිපියෙන් භෞතික විද්‍යාත්මක සහ රසායනික මූලධර්මවලට අනුකූලව ජනේල රාමු ආරක්ෂිතව පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේදැයි පැහැදිලි කෙරේ.

ජනේල සීල් සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය අතර අන්තර්ක්‍රියාවේ විද්‍යාව

බොහෝ නවීන ජනේලවල සීල් තනා ඇත්තේ EPDM (Ethylene Propylene Diene Monomer) රබර් හෝ සිලිකොන් වැනි කෘතිම ඉලාස්ටෝමර් (elastomers) වලිනි. මෙම ද්‍රව්‍ය ඉතා කල් පවතින නමුත්, ප්‍රබල රසායනික ද්‍රව්‍යවලට සංවේදී වේ. උදාහරණයක් ලෙස, ක්ලෝරීන් අඩංගු බ්ලීච්, ඇසිටෝන් වැනි ද්‍රාවක (solvents), සහ අධික ආම්ලික හෝ ක්ෂාරීය පිරිසිදුකාරක මගින් රබර්වල ඇති ප්ලාස්ටිසයිසර් (plasticizers) අණු ඉවත් කරයි. ප්ලාස්ටිසයිසර් යනු රබර්වල නම්‍යශීලී බව රඳවා තබා ගන්නා රසායනික සංයෝග වේ. මේවා ඉවත් වූ විට රබර් සීල් තද වී, ඒවායේ ප්‍රත්‍යාස්ථතාව (elasticity) නැති වී අවසානයේදී පිපිරීම් ඇති වේ. එබැවින්, සැමවිටම උදාසීන pH අගයක් (pH neutral) සහිත මෘදු පිරිසිදුකාරක භාවිත කිරීම විද්‍යාත්මකව නිවැරදි ක්‍රමය වේ.

නිවැරදි උපකරණ සහ පිරිසිදු කිරීමේ ද්‍රව්‍ය තෝරාගැනීම

රාමුවලට හෝ සීල්වලට හානි නොකර ආරක්ෂිතව පිරිසිදු කිරීම සඳහා පහත සඳහන් උපකරණ සහ ද්‍රව්‍ය භාවිත කළ යුතුය:

• මෘදු මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි: මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදිවල ඇති සියුම් කෙඳි මගින් මතුපිට සීරීමකින් තොරව දූවිලි අංශු සහ ක්ෂුද්‍ර අපද්‍රව්‍ය ආකර්ෂණය කර ගනී. මෙහිදී ඇති වන ස්ථිති විද්‍යුත් ආරෝපණය (electrostatic charge) මගින් දූවිලි රෙදි කඩ වෙත ඇද ගනී.
• උදෑසන උණුසුම් ජලය සහ මෘදු සබන් දියර: උදාසීන pH අගයක් සහිත පිඟන් සෝදන දියරයක් හෝ මෘදු සබන් ස්වල්පයක් උණුසුම් ජලයට එකතු කිරීමෙන් සර්ෆැක්ටන්ට් (surfactants) ක්‍රියාවලිය සක්‍රීය වේ. මෙයින් තෙල් සහ දූවිලි අංශු ජලය සමඟ මිශ්‍ර වී පහසුවෙන් ඉවත් වේ.
• මෘදු කෙඳි සහිත බුරුසුවක්: ජනේල රාමුවේ පටු කෝණ, ජලාපවහන සිදුරු (drainage holes) සහ මුළු පිරිසිදු කිරීමට මෘදු කෙඳි සහිත බුරුසුවක් අත්‍යවශ්‍ය වේ.
• සිලිකොන් ඔයිල් හෝ පිරිසිදු ග්ලිසරින්: පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු සීල්වල නම්‍යශීලී බව රැකගැනීම සඳහා යෙදිය හැකි ආරක්ෂිත ද්‍රව්‍ය වේ.

පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ තාක්ෂණය

සාර්ථක පිරිසිදු කිරීමක් සඳහා නිවැරදි ක්‍රියාකාරී පිළිවෙළක් අනුගමනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. පහත පියවර අනුගනනය කිරීමෙන් උපරිම ප්‍රතිඵල ලබාගත හැකිය:

1. වියළි දූවිලි ඉවත් කිරීම (Dry Dusting)

රාමුව තෙත් කිරීමට පෙර, මතුපිට ඇති වියළි දූවිලි සහ වැලි අංශු සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ යුතුය. තෙත් රෙදි කඩකින් සෘජුවම පිසදැමුවහොත්, එම දූවිලි අංශු සීරීම් ඇති කරන උල්ෙල්ඛ (abrasive) ද්‍රව්‍ය ලෙස ක්‍රියා කර රාමුවේ මතුපිට ඔපය නැති කරයි. මේ සඳහා වියළි මෘදු බුරුසුවක් හෝ වැකියුම් ක්ලීනරයක පටු නොසලය භාවිත කරන්න.

2. මෘදු තෙත් පිරිසිදු කිරීම

පිඟන් සෝදන දියර බින්දු කිහිපයක් මිශ්‍ර කළ උණුසුම් ජලයෙන් මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කඩක් තෙත් කරන්න. රාමුව සහ රබර් සීල් මෘදුව පිසදාන්න. පටු කට්ට පිරිසිදු කිරීමට මෘදු බුරුසුවක් භාවිත කරන්න. කිසිවිටකත් රළු ස්පොන්ජ් හෝ කම්බි කූරු භාවිත නොකරන්න, මන්ද ඒවායින් ප්ලාස්ටික් හෝ ඇලුමිනියම් රාමුව සීරීමට ලක් විය හැක.

3. සබන් ඉතිරි නොකර සේදීම සහ වියළීම

සබන් අංශු මතුපිට ඉතිරි වුවහොත් එය කාලයත් සමඟ රබර් සීල් වියළීමට සහ දිරාපත් වීමට හේතු විය හැක. එබැවින්, පිරිසිදු ජලයෙන් තෙත් කළ වෙනත් රෙදි කඩකින් රාමුව සහ සීල් හොඳින් පිසදා, පසුව වියළි මෘදු රෙදි කඩකින් සම්පූර්ණයෙන්ම තෙතමනය ඉවත් කරන්න. විශේෂයෙන්ම රබර් සීල් අතර තෙතමනය ඉතිරි නොකිරීමට වගබලා ගන්න.

4. ජලාපවහන සිදුරු (Drainage Holes) පිරිසිදු කිරීම

බොහෝ ජනේල රාමුවල පහළ කොටසේ කුඩා ජලාපවහන සිදුරු දැකිය හැකිය. වැසි ජලය රාමුව තුළ එකතු නොවී පිටතට ගලා යාමට මෙම සිදුරු උපකාරී වේ. කාලයත් සමඟ මෙහි දූවිලි හා කුණු එකතු වී අවහිර විය හැක. කුඩා බුරුසුවක් හෝ දන්ත කූරක් (toothpick) භාවිතයෙන් මෙම සිදුරුවල ඇති අපද්‍රව්‍ය මෘදුව ඉවත් කරන්න. සිදුරු අවහිර වීමෙන් ජලය බැස නොගොස් රබර් සීල් දිගු වේලාවක් ජලයේ ගිලී පැවතීමෙන් ඒවා ඉක්මනින් දිරාපත් විය හැක.

රබර් සීල්වල කල්පැවැත්ම රැකගැනීම සඳහා අතිරේක සත්කාරය

ජනේල රාමු පිරිසිදු කර වියළා ගත් පසු, රබර් සීල්වලට විශේෂ ආරක්ෂාවක් ලබා දීම මගින් ඒවායේ ආයු කාලය දීර්ඝ කළ හැකිය. මේ සඳහා පිරිසිදු සිලිකොන් ඔයිල් (silicone oil) හෝ ග්ලිසරින් (glycerin) ස්වල්පයක් මෘදු රෙදි කැබැල්ලකට ගෙන සීල් මත සැහැල්ලුවෙන් ආලේප කරන්න. මෙමගින් රබර්වල ඇති ස්වාභාවික තෙතමනය රඳවා ගන්නා අතර, පාරජම්බුල කිරණ (UV rays) සහ උෂ්ණත්ව විචලනයන් නිසා ඇති වන වියළීම සහ පිපිරීම් වළක්වයි. වසරකට දෙවතාවක්, විශේෂයෙන්ම ශීත ඍතුවට සහ ගිම්හාන ඍතුවට පෙර මෙම සත්කාරය සිදු කිරීම වඩාත් සුදුසුය.