නැවුම් පළතුරු නිවසේ රඳවා තබා ගැනීමේදී ඒවායේ ආයු කාලය උපරිම කර ගැනීම සඳහා නිවැරදි ගබඩා කිරීමේ ක්‍රමවේදයක් අනුගමනය කිරීම අතිශයින්ම වැදගත් වේ. ප්ලාස්ටික් හෝ ලෝහමය බහාලුම්වලට වඩා ස්වාභාවික ලී පෙට්ටි මේ සඳහා වඩාත් සුදුසු වන අතර, භෞතික විද්‍යාත්මක හා රසායනික මූලධර්මයන් නිවැරදිව භාවිත කිරීමෙන් පළතුරුවල නැවුම් බව සති ගණනාවක් පුරා රඳවා ගත හැකිය.
ලී බහාලුම්වල ඇති සුවිශේෂී භෞතික විද්‍යාත්මක වාසි
ලී යනු සජීවී සෛලීය ව්‍යුහයකින් සමන්විත ස්වාභාවික ද්‍රව්‍යයක් වන අතර එය සතු ක්ෂුද්‍ර සිදුරුමය ස්වභාවය (porosity) පළතුරු ගබඩා කිරීමේදී සුවිශේෂී කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. පළතුරු ශ්වසනය කිරීමේ ක්‍රියාවලියේදී (respiration) නිරන්තරයෙන් තෙතමනය සහ තාපය පිටකරයි. ප්ලාස්ටික් බහාලුමකදී මෙම තෙතමනය බිත්තිවල ඝනීභවනය වී (condensation) නැවත පළතුරු මත පතිත වන අතර, එමගින් පුස් සහ විවිධ දිලීර වර්ග වර්ධනය වීමට අවශ්‍ය තෙත් පරිසරය නිර්මාණය වේ.
නමුත් ලී පෙට්ටි භාවිත කිරීමේදී, ලීවල ඇති ස්වාභාවික ගුණය මගින් අතිරික්ත වායුගෝලීය තෙතමනය අවශෝෂණය කරගනු ලබයි. එමෙන්ම, අවට පරිසරය වියළි වන විට එම තෙතමනය නැවත මුදාහරිමින් පෙට්ටිය තුළ නිරන්තර ආර්ද්‍රතා සමතුලිතතාවයක් (humidity equilibrium) පවත්වා ගනී. ලී පෙට්ටිවල ඇති කුඩා විවරයන් මගින් වාතය නිදහසේ සංසරණය වීමට ඉඩ සැලසෙන බැවින්, පළතුරු වටා අහිතකර උණුසුම් වායු කලාප නිර්මාණය වීම වළක්වයි.
එතිලීන් වායුවේ රසායනික බලපෑම සහ පළතුරු වර්ගීකරණය
පළතුරු ඉදීමේ ක්‍රියාවලිය පාලනය කරන ප්‍රධානතම රසායනික සාධකය වන්නේ "එතිලීන්" (Ethylene) වායුවයි. මෙය පළතුරුවලින් ස්වාභාවිකවම නිපදවන වායුමය හෝර්මෝනයක් වන අතර එය සෛල බිත්තිවල ඇති පෙක්ටීන් (pectin) බිඳහෙලමින් පළතුරු මෘදු කිරීමට දායක වේ. ලී පෙට්ටියක් තුළ පළතුරු ඇසිරීමේදී මෙම එතිලීන් ප්‍රතික්‍රියාව පාලනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
- එතිලීන් බහුලව නිපදවන පළතුරු: ඇපල්, පෙයාර්ස්, පැණි කොමඩු සහ ඉදුණු කෙසෙල් වැනි පළතුරු ඉහළ මට්ටමකින් එතිලීන් වායුව පරිසරයට මුදා හරියි.
- එතිලීන්වලට සංවේදී පළතුරු: පැඟිරි කුලයේ පළතුරු (දෙහි, දොඩම්), වට්ටක්කා, සහ නොඉදුණු අනෙකුත් පලතුරු වර්ග අවට ඇති එතිලීන් වායුවට නිරාවරණය වූ විට ඉතා ඉක්මනින් ඉදීමට ලක්වී නරක් වේ.
එබැවින්, ලී පෙට්ටියක් තුළ පළතුරු ඇසිරීමේදී මෙම කාණ්ඩ දෙක එකිනෙක මිශ්‍ර නොකිරීමට වගබලා ගත යුතුය. ඇපල් වැනි පළතුරු වෙනම ලී පෙට්ටියකත්, පැඟිරි කුලයේ පළතුරු වෙනම පෙට්ටියකත් තැබීමෙන් ඒවායේ ආයු කාලය දෙගුණයකින් පමණ දීර්ඝ කරගත හැකිය.
යාන්ත්‍රික පීඩනය අවම කරමින් පළතුරු ඇසිරීමේ නිවැරදි තාක්ෂණය
පළතුරු එකිනෙක මත ගොඩගැසීමේදී ඇතිවන යාන්ත්‍රික පීඩනය (mechanical stress) සෛලීය මට්ටමින් හානි පමුණුවයි. පීඩනයට ලක්වන ස්ථානවල ඇති සෛල බිත්ති බිඳී යාමෙන් එන්සයිමීය ඔක්සිකරණය (enzymatic browning) සිදුවන අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පළතුරු මතුපිට කළු පැහැති ලප ඇතිවේ. මෙය වළක්වා ගැනීම සඳහා විද්‍යාත්මකව පළතුරු ඇසුරිය යුතු ආකාරය මෙසේය:
පළමුවෙන්ම, ලී පෙට්ටියේ පතුලට රසායනික ද්‍රව්‍ය නොඅඩංගු, නොපිසින ලද ස්වාභාවික කඩදාසි (unbleached wrapping paper) හෝ කාඩ්බෝඩ් ස්ථරයක් යොදන්න. මෙමගින් ලී මතුපිට ඇති රළු බව නිසා පළතුරුවල පොත්ත සීරීමට ලක්වීම වළක්වයි. පළතුරු තැබීමේදී බරින් වැඩි සහ නොඉදුණු තද පළතුරු පතුලේම තනි ස්ථරයක් ලෙස සකසන්න. කිසිවිටකත් පළතුරු විශාල ප්‍රමාණයක් එකිනෙක මත සිරස් අතට ගොඩනොගසන්න; උපරිම වශයෙන් ස්ථර දෙකකට වඩා නොතැබීමට වගබලා ගත යුතුය.
එක් එක් පළතුරෙහි නටුව (stem) ඉහළට සිටින සේ තැබීම වැදගත්ය. නටුව පහළට හැරී ඇති විට මුළු පළතුරෙහිම බර එම සිහින් කොටස මතට වැටී තැලීම් සිදු විය හැකිය. එමෙන්ම, පළතුරු අතර සෙන්ටිමීටර එකක පමණ සුළු ඉඩක් තැබීමෙන් වාතය ගමන් කිරීමට මග සැලසෙන අතර, එක් පළතුරක ඇතිවන පුස් වර්ගයක් අනෙක් පළතුරට සෘජුවම ව්‍යාප්ත වීම වළක්වයි.
පරිසර උෂ්ණත්වය සහ වාතාශ්‍රය කළමනාකරණය
උෂ්ණත්වය යනු රසායනික ප්‍රතික්‍රියා සිදුවන වේගය තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධකයකි. පරිසර උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 10 කින් ඉහළ යන විට පළතුරුවල රසායනික පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලිය (metabolic rate) දෙගුණයකින් වේගවත් වේ. එම නිසා, පළතුරු අඩංගු ලී පෙට්ටි සෘජු සූර්යාලෝකය නොවැටෙන, මුළුතැන්ගෙයි උදුනෙන් ඈත්ව ඇති, සිසිල් සහ අඳුරු ස්ථානයක තැබිය යුතුය.
වාතාශ්‍රය හොඳින් ලැබෙන විවෘත කැබිනට්ටුවක් හෝ පැන්ට්‍රි රාක්කයක් මේ සඳහා වඩාත් සුදුසු වේ. වසා ඇති කැබිනට් ලාච්චු තුළ ලී පෙට්ටි තැබීමෙන් වළකින්න, මන්දයත් එමගින් වායු සංසරණය අඩාල වී එතිලීන් වායුව සහ තෙතමනය එක තැනක එකතු වීමට හේතු වන බැවිනි.
දීර්ඝකාලීන නැවුම්භාවය සඳහා සතිපතා පරීක්ෂාව
පළතුරු ගබඩා කිරීමේදී සතිපතා පරීක්ෂා කිරීමේ ක්‍රියාවලියක් අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙමගින් කිසියම් පළතුරක් නරක් වීමට පටන්ගෙන ඇත්නම්, එය වහාම හඳුනාගෙන ඉවත් කිරීමට හැකිවේ. එකම එක නරක් වූ පළතුරකින් පිටවන අතිවිශාල එතිලීන් ප්‍රමාණය සහ දිලීර බීජාණු (spores) මුළු පෙට්ටියේම ඇති අනෙකුත් නැවුම් පළතුරුද ඉතා වේගයෙන් විනාශ කිරීමට සමත් වේ.
