කුස්සියේ වියළි ආහාර සහ කුළුබඩු වර්ග ක්‍රමවත්ව ගබඩා කිරීමේදී බෝතල් සහ භාජන සඳහා නිසි පරිදි ලේබල් සකස් කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙමගින් ආහාර නාස්තිය අවම වන අතර බෝතල්වල අඩංගු ද්‍රව්‍ය මොනවාදැයි ක්ෂණිකව හඳුනා ගැනීමට උපකාරී වේ.
පෘෂ්ඨීය රසායනික විද්‍යාව සහ බෝතල් මතුපිට සකස් කිරීම
ඕනෑම ලේබලයක් බෝතලයක මතුපිට ශක්තිමත්ව ඇලවීම සඳහා එම මතුපිට පිරිසිදුව පැවතිය යුතුය. වීදුරු මතුපිට ඇති නොපෙනෙන තෙල් තට්ටු, ඇඟිලි සලකුණු සහ දූවිලි අංශු මගින් ලේබලයේ ඇති මැලියම්වල ඇලීමේ ශක්තිය අඩු කරයි. මේ සඳහා භාජන ඇලවීමට පෙර නිසි ලෙස සකස් කළ යුතුය. පළමුව, බෝතල් උණුසුම් සබන් වතුරෙන් සෝදා සම්පූර්ණයෙන්ම වියළා ගන්න. ඉන්පසු, අයිසොප්‍රොපයිල් ඇල්කොහොල් (isopropyl alcohol) ස්වල්පයක් කපු රෙදි කැබැල්ලකට ගෙන මතුපිට හොඳින් පිසදමන්න. ඇල්කොහොල් මගින් වීදුරු මතුපිට ඇති ඉතිරි වී ඇති සියලුම ලිපිඩ සහ තෙල් වර්ග දියකර හරින අතර තත්පර කිහිපයකින් වාෂ්ප වී යයි. මෙය ලේබලයේ ඇති ඇලවුම් රසායනික ද්‍රව්‍ය සහ වීදුරු අණු අතර ශක්තිමත් අන්තර්-අණුක බන්ධන ඇති කිරීමට උපකාරී වේ.
ද්‍රව්‍ය තේරීම සහ තෙතමනයට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව
කුස්සිය යනු නිරන්තරයෙන් වාෂ්ප, උෂ්ණත්වය සහ තෙතමනය වෙනස් වන පරිසරයකි. එම නිසා ලේබල් සඳහා භාවිත කරන ද්‍රව්‍ය තේරීමේදී විශේෂ සැලකිල්ලක් දැක්විය යුතුය. සාමාන්‍ය කඩදාසි ලේබල් තෙතමනය උරා ගන්නා අතර කාලයත් සමඟ ඒවායේ වර්ණය මැකී යාමට හෝ ඉරී යාමට ඉඩ ඇත. මේ සඳහා කෘතිම පොලිමර් පදනම් කරගත් හෝ ජලයට ඔරොත්තු දෙන වයිනයිල් ලේබල් වඩාත් සුදුසු වේ. මැට් නිමාවක් (matte finish) සහිත ලේබල් තෝරාගැනීමෙන් ආලෝකය පරාවර්තනය වීම අවම වන අතර, එමගින් ඕනෑම ආලෝක තත්ත්වයක් යටතේ ලේබලය පැහැදිලිව කියවීමට හැකි වේ. තවද, ශීතකරණවල ගබඩා කරන භාජන සඳහා අඩු උෂ්ණත්වවලදී ඇලීමේ ගුණය අහිමි නොවන විශේෂිත ඇලවුම් ද්‍රව්‍ය සහිත ලේබල් භාවිත කිරීම වැදගත් වේ.
පැහැදිලිව කියවීමේ හැකියාව සහ දෘශ්‍ය සැලසුම් මූලධර්ම
ලේබලයක ප්‍රධානතම කාර්යය වන්නේ තොරතුරු ඉක්මනින් හා පැහැදිලිව සන්නිවේදනය කිරීමයි. මෙහිදී අකුරුවල ප්‍රමාණය, හැඩය සහ වර්ණ ප්‍රතිසංයෝජනය ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. අඳුරු පැහැති පසුබිමක සුදු පැහැති අකුරු හෝ සුදු පැහැති පසුබිමක තද කළු පැහැති අකුරු භාවිත කිරීමෙන් ඉහළම ප්‍රතිසංයෝජනයක් ලබාගත හැක. අකුරු වර්ග තේරීමේදී සංකීර්ණ සැරසිලි සහිත අකුරු වෙනුවට සරල සහ පැහැදිලි සෑන්ස්-සෙරිෆ් (sans-serif) අකුරු රටා තෝරාගන්න. ලේබලයේ ප්‍රමාණය භාජනයේ ප්‍රමාණයට සමානුපාතික විය යුතුය. ඉතා කුඩා ලේබල් කියවීමට අපහසු වන අතර, ඉතා විශාල ලේබල් මගින් භාජනය තුළ ඇති ද්‍රව්‍ය ප්‍රමාණය දෘශ්‍යමාන වීම අවහිර කරයි. ලේබලයේ ඉහළ කොටසේ අඩංගු ද්‍රව්‍යයේ නමද, පහළ කොටසේ කුඩා අකුරින් එය ඇසුරුම් කළ දිනයද සටහන් කිරීම ක්‍රමානුකූල ගබඩාකරණයකට මග පාදයි.
ඇලවුම් ද්‍රව්‍ය සහ ඒවා පිරිසිදුව ඉවත් කිරීමේ විද්‍යාව
කාලයත් සමඟ භාජනවල ඇති ද්‍රව්‍ය වෙනස් වන විට පැරණි ලේබල් ඉවත් කර අලුත් ලේබල් ඇලවීමට සිදු වේ. සාමාන්‍ය ලේබල් ඉවත් කිරීමේදී මතුපිට ඇලෙන සුළු අපද්‍රව්‍ය ඉතිරි විය හැක. මෙම මැලියම් සාමාන්‍යයෙන් පොලිමර් ද්‍රව්‍ය වන අතර ඒවා ජලයේ දිය නොවේ. එවැනි ඇලෙන සුළු කොටස් ඉවත් කිරීම සඳහා ධ්‍රැවීය නොවන ද්‍රාවක (non-polar solvents) භාවිත කළ යුතුය. නිවසේදී පහසුවෙන් සොයාගත හැකි පොල්තෙල් හෝ ඔලිව් තෙල් ස්වල්පයක් ඇලෙන සුළු කොටස මත ආලේප කර විනාඩි කිහිපයක් තබන්න. තෙල් අණු මගින් මැලියම්වල ඇති රසායනික බන්ධන ලිහිල් කරන බැවින්, පසුව රෙදි කැබැල්ලකින් එය පහසුවෙන් පිසදමා ඉවත් කළ හැක. මීට අමතරව, ජලයේ දියවන මැලියම් සහිත ලේබල් භාවිත කිරීමෙන් උණුසුම් ජලයෙන් පමණක් බෝතලය සේදීමෙන් ලේබලය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරගත හැක.
ක්‍රමවත් ලේබල්කරණය සඳහා කෙටි පියවර මාලාව
- භාජනවල මතුපිට ඇල්කොහොල් මගින් සම්පූර්ණයෙන්ම පිරිසිදු කර වියළා ගන්න.
- තෙතමනයට ඔරොත්තු දෙන මැට් වයිනයිල් හෝ පොලියෙස්ටර් ලේබල් තෝරාගන්න.
- පැහැදිලි සෑන්ස්-සෙරිෆ් අකුරු සහ ඉහළ වර්ණ ප්‍රතිසංයෝජනයක් සහිතව ලේබලය සැලසුම් කරන්න.
- ද්‍රව්‍යයේ නම සහ දිනය පැහැදිලිව සටහන් කරන්න.
- පැරණි ලේබල් ඉවත් කිරීම සඳහා තෙල් පදනම් කරගත් ස්වභාවික ද්‍රාවකයක් භාවිත කරන්න.
