අධිශීතකරණයක ආහාර ගබඩා කිරීමේදී කාලයත් සමඟ අයිස් තට්ටු බැඳීම නිසා බෑගය තුළ ඇති ද්රව්ය හඳුනාගැනීම අපහසු වේ. ක්රමවත්ව ලේබල් කිරීම මඟින් ආහාර අපතේ යාම වළක්වා ගත හැකි අතර, ශීතකරණයේ දොර විවෘතව තබන කාලය අවම කර ශක්ති පරිභෝජනයද අඩු කර ගත හැකිය. මෙම ලිපියෙන් භෞතික විද්යාත්මක සහ රසායනික මූලධර්මයන්ට අනුව අධිශීතකරණ බෑග් නිවැරදිව ලේබල් කරන්නේ කෙසේදැයි පැහැදිලි කෙරේ.
පොලිමර් පෘෂ්ඨ සහ තීන්ත අතර රසායනික සබඳතාව
අධිශීතකරණ බෑග් සාමාන්යයෙන් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ අඩු ඝනත්ව පොලිතීන් (LDPE) මඟිනි. මෙම ද්රව්යය නම්යශීලී වන අතර ඉතා අඩු උෂ්ණත්වවලට ඔරොත්තු දෙයි. කෙසේ වෙතත්, එහි ඇති නොබැඳි පෘෂ්ඨීය ගුණය (non-polar surface) නිසා සාමාන්ය පෑනකින් ලියන තීන්ත පහසුවෙන් මැකී යයි. අධිශීතකරණ උෂ්ණත්වය (සෙල්සියස් අංශක -18 හෝ ඊට අඩු) යටතේ ජල වාෂ්ප ඝනීභවනය වීම නිසා බෑගය මතුපිට තුනී ජල පටලයක් සෑදේ. සාමාන්ය තීන්ත ජලයේ ද්රාව්ය වන බැවින් මෙම තෙතමනය නිසා ඒවා දියවී යයි. මේ සඳහා මධ්යසාර පදනම් කරගත් ස්ථිර මාකර් (permanent marker) භාවිතා කළ යුතුය. මෙහි ඇති කාබනික ද්රාවකය ඉක්මනින් වාෂ්ප වී ජලයට ඔරොත්තු දෙන, පොලිමර් පෘෂ්ඨයට තදින් ඇලෙන වර්ණක පටලයක් බෑගය මත ඉතිරි කරයි.
ලේබල් කිරීමේ ක්රමානුකූල පියවර සහ ලේබලයක අඩංගු විය යුතු දේ
සාර්ථකව ආහාර කළමනාකරණය කිරීම සඳහා සෑම බෑගයකම පැහැදිලි තොරතුරු සඳහන් කළ යුතුය. ලේබලයක අත්යවශ්යයෙන්ම කරුණු කිහිපයක් අඩංගු විය යුතුය:
- ආහාරයේ නම සහ තත්ත්වය: උදාහරණයක් ලෙස "තැම්බූ කැරට්" හෝ "අමු කුකුළු මස්" ලෙස පැහැදිලිව ලිවිය යුතුය. ශීත කිරීමෙන් පසු බොහෝ ආහාර වර්ග එක හා සමාන පෙනුමක් ගන්නා බැවින් සකස් කළ ආකාරය ලිවීම වැදගත් වේ.
- ගබඩා කළ දිනය සහ වසර: "FIFO" (First In, First Out) ක්රමය ක්රියාත්මක කිරීමට දිනය අත්යවශ්ය වේ. පැරණි ආහාර මුලින්ම පරිභෝජනය කිරීමට මෙය උපකාරී වේ.
- ප්රමාණය හෝ කොටස් ගණන: වට්ටෝරුවකට අවශ්ය ප්රමාණය පහසුවෙන් මැන ගැනීමට බර (ග්රෑම් වලින්) හෝ ප්රමාණය සටහන් කිරීම ප්රයෝජනවත් වේ. මෙය අනවශ්ය ලෙස මුළු බෑගයම දියකර හැරීම (thawing) වළක්වයි.
- කල් ඉකුත්වීමේ ඇස්තමේන්තුගත දිනය: විවිධ ආහාර වර්ග ශීතකරණයේ තැබිය හැකි උපරිම කාල සීමාවන් වෙනස් වේ. එය සලකා බලා භාවිත කළ හැකි අවසාන දිනය සටහන් කරන්න.
ලේබල් කිරීමේ නිවැරදි අනුපිළිවෙල සහ තාක්ෂණය
බොහෝ දෙනෙක් සිදුකරන පොදු වැරැද්දක් වන්නේ ආහාර බෑගයට දැමූ පසු හෝ එය ශීත කළ පසු ලේබල් කිරීමට උත්සාහ කිරීමයි. නිවැරදි තාක්ෂණික අනුපිළිවෙල මෙසේය:
පළමුව, හිස් සහ වියළි බෑගය පැතලි මතුපිටක් මත තබන්න. බෑගය තුළට ආහාර දැමීමට පෙර ලේබලය මත ලිවීම හෝ ස්ටිකරය ඇලවීම සිදුකළ යුතුය. බෑගය පිරවූ පසු එහි මතුපිට අසමාන වන අතර ලිවීම අපහසු වේ. දෙවනුව, ආහාර පිරවීමෙන් පසු බෑගය තුළ ඇති වාතය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරන්න. බෑගය තුළ වාතය තිබීමෙන් අයිස් ස්ඵටික සෑදීම (freezer burn) වේගවත් වන අතර එය ආහාරවල ගුණාත්මකභාවය විනාශ කරයි. ශීතකරණ පිළිස්සීම යනු ආහාර මතුපිටින් ජලය සෘජුවම වාෂ්පීකරණය (sublimation) වීමයි. අවසාන වශයෙන් බෑගය මුද්රා තබා අධිශීතකරණයේ තැන්පත් කරන්න.
ඇලවුම් ලේබල් (Adhesive Labels) භාවිතයේදී සැලකිලිමත් විය යුතු රසායනික ගුණ
සෘජුවම බෑගය මත ලිවීම වෙනුවට වෙනම ලේබල් ස්ටිකර් භාවිතා කරන්නේ නම්, සාමාන්ය කඩදාසි ස්ටිකර් භාවිතයෙන් වැළකිය යුතුය. සාමාන්ය මැලියම් සෙල්සියස් අංශක බිංදුවට වඩා අඩු උෂ්ණත්වවලදී එහි ඇලෙන සුළු බව (glass transition of adhesive) අහිමි වී ගැලවී යයි. අධිශීතකරණ සඳහාම විශේෂිත වූ ඇක්රිලික් පදනම් කරගත් මැලියම් සහිත ලේබල් තෝරාගත යුතුය. මේවා තෙතමනයට සහ දැඩි ශීතලට ඔරොත්තු දෙන පරිදි සකසා ඇත. තවද, ප්ලාස්ටික් පදනම් කරගත් ලේබල් (vinyl or polyester labels) භාවිතය වඩාත් සුදුසුය, මන්ද ඒවා තෙතමනය උරාගෙන ඉරී නොයන බැවිනි.
වර්ණ කේතනය සහ කාර්යක්ෂමව ගබඩා කිරීමේ ක්රමවේද
ලේබල් කරන ලද බෑග් අධිශීතකරණය තුළ තැන්පත් කිරීමේදී ක්රමානුකූල ක්රමවේදයක් අනුගමනය කළ යුතුය. විවිධ ආහාර කාණ්ඩ සඳහා වෙනස් වර්ණවලින් යුත් මාකර් පෑන් භාවිතා කිරීම (color-coding) මඟින් සෙවීමේ ක්රියාවලිය තවදුරටත් වේගවත් කළ හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස මස් වර්ග සඳහා රතු පැහැයද, එළවළු සඳහා කොළ පැහැයද, පිසූ ආහාර සඳහා නිල් පැහැයද භාවිතා කළ හැකිය.
බෑග් එක මත එක තැබීම වෙනුවට (horizontal stacking), ගොනු කබඩයක ලිපිගොනු තබන ආකාරයට සිරස් අතට (vertical filing) පෙළගස්වන්න. එවිට බෑගයේ ඉහළ කොටසේ අලවා ඇති ලේබලය ශීතකරණය විවෘත කළ සැනින් බලාගත හැකිය. මෙමඟින් අනෙකුත් බෑග් අවුස්සන්නේ නැතිව අවශ්ය ආහාර කොටස ඉක්මනින් තෝරා ගැනීමට හැකි වන අතර ශීතකරණයේ උෂ්ණත්වය ස්ථාවරව පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වේ.