රෙදිපිළිවල රැලි ගැසීම් ඉවත් කිරීම සඳහා වාෂ්ප භාවිතය යනු සරල ක්‍රියාවලියකට වඩා භෞතික විද්‍යාත්මක ප්‍රතික්‍රියාවකි. නිසි උෂ්ණත්වය සහ තෙතමනය මඟින් රෙදිවල අණුක බන්ධන ලිහිල් කර නැවත සකස් කරන ආකාරය සහ නිවැරදි ක්‍රමවේද භාවිතයෙන් ඇඳුම්වල ආයු කාලය දීර්ඝ කරගන්නා ආකාරය මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ.
වාෂ්ප මඟින් රෙදිපිළි ලිහිල් වීමේ විද්‍යාත්මක පදනම
රෙදි නිෂ්පාදනයේදී භාවිත වන කපු, ලිනන් හෝ ලොම් වැනි ස්වභාවික කෙඳිවල සෙලියුලෝස් හෝ ප්‍රෝටීන අණු හයිඩ්‍රජන් බන්ධන මඟින් බැඳී පවතී. වියළි රෙදිපිළි රැලි ගැසෙන විට මෙම බන්ධන වැරදි ආකාරයෙන් සිරවී පවතී. රත් වූ වාෂ්ප (ජල අංශු) කෙඳි අතරින් ගමන් කරන විට, මෙම හයිඩ්‍රජන් බන්ධන බිඳවැටී කෙඳි ලිහිල් වේ. පසුව රෙදිපිළි සිසිල් වන විට, ඒවා ස්වභාවිකවම රැලි රහිතව නැවත සකස් වේ. මේ සඳහා ප්‍රශස්ත වාෂ්ප පීඩනයක් සහ උෂ්ණත්වයක් අවශ්‍ය වේ. වාෂ්ප මඟින් රෙදිපිළි කෙඳිවල අණුක ව්‍යුහය වෙනස් කරන ආකාරය පිළිබඳ රසායනික පසුබිම සලකා බැලීම වටී. සෙලියුලෝස් දාමයන් අතර ඇති හයිඩ්‍රජන් බන්ධන ජල අණු සහ තාපය හමුවේ ඉතා සංවේදී වේ. වාෂ්ප මඟින් නිකුත් කෙරෙන අධික තාප ශක්තිය නිසා මෙම බන්ධන තාවකාලිකව බිඳ වැටේ. ජල අණු කෙඳි අතරට කාන්දු වී ඒවා ප්‍රසාරණය කරයි. ඉන්පසු ඇදීමක් හෝ ගුරුත්වාකර්ෂණය මඟින් කෙඳි සෘජු කළ විට, ජලය වාෂ්ප වී සිසිල් වන විට බන්ධන නව සෘජු හැඩයකින් නැවත ස්ථාපිත වේ.
ජලයේ ගුණාත්මකභාවය සහ උපාංග නඩත්තුව
වාෂ්ප උපාංගවල දිගුකාලීන ක්‍රියාකාරීත්වය සඳහා භාවිත කරන ජලයේ රසායනික සංයුතිය ඉතා වැදගත් වේ. සාමාන්‍ය ළිං ජලය හෝ කරාම ජලයෙහි කැල්සියම් කාබනේට් බහුලව අඩංගು වන අතර, රත් කිරීමේදී මේවා ඛනිජ තැන්පතු ලෙස උපාංගය තුළ තැන්පත් වේ. මෙය වාෂ්ප පිටවන සිදුරු අවහිර කිරීමට හේතු වේ. එබැවින් සැමවිටම අයන් නොකළ, ආස්්‍රැත ජලය හෝ ඛනිජ ඉවත් කළ ජලය භාවිත කළ යුතුය. ඛනිජ තැන්පතු පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ද සරල රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවක් මඟින් සිදු කළ හැකිය. උපාංගය තුළ කැල්සියම් තැන්පත් වී ඇති විට, දුර්වල අම්ලයක් වන ඇසිටික් අම්ලය (විනාකිරි) හෝ සිට්‍රික් අම්ලය ජලය සමඟ මිශ්‍ර කර උපාංගය ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් එම ඛනිජ දිය කර හැරිය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, වාෂ්පකාරකයේ ඇලුමිනියම් කොටස් ඇත්නම් අම්ල භාවිතය සීමා කළ යුතුය.
නිවැරදි වාෂ්ප ක්‍රමවේද සහ චලනයන්
වාෂ්පකාරකය භාවිත කිරීමේදී රෙදිපිළි මතුපිටට හානි නොවන සේ නිවැරදි කෝණයක් පවත්වා ගත යුතුය. පහත සඳහන් මූලික ක්‍රමවේද අනුගමනය කිරීමෙන් උපරිම ප්‍රතිඵල ලබාගත හැකිය:
- ඇදීමේ පීඩනය (Tension): රෙදිකැබැල්ලේ පහළ කෙළවරින් මෘදුව අදින අතරතුර වාෂ්ප හිස ඉහළ සිට පහළට ගෙනයන්න. මෙයින් කෙඳි සෘජු වීමට පහසු වේ.
- කෝණය සහ ස්පර්ශය: බර කපු සහ ලිනන් රෙදි සඳහා වාෂ්ප හිස රෙදි මතුපිට කෙලින්ම ස්පර්ශ කරමින් ක්‍රියා කළ හැකිය. නමුත් සිල්ක් වැනි සියුම් රෙදි සඳහා සෙන්ටිමීටර දෙකක් හෝ තුනක් දුරක් තබා ගත යුතුය.
- ඇතුළතින් වාෂ්ප කිරීම: කබා හෝ ඝන ජැකට් වැනි ඇඳුම්වල හැඩය රැක ගැනීමට ඒවා ඇතුළත පැත්තෙන් වාෂ්ප කිරීම වඩාත් සුදුසුය.
විවිධ රෙදි වර්ග සඳහා උෂ්ණත්ව පාලනය
සියලුම කෙඳි තාපයට එක හා සමානව ප්‍රතිචාර නොදක්වයි. කෘතිම කෙඳි (polyester, nylon) පහසුවෙන් දිය විය හැකි බැවින් අවම උෂ්ණත්ව වාෂ්ප භාවිත කළ යුතුය. ලොම් වැනි සත්ව කෙඳි සඳහා මෘදු වාෂ්ප අවශ්‍ය වන අතර එයින් කෙඳිවල ඇති ස්වභාවික තෙතමනය ආරක්ෂා වේ. කපු සහ ලිනන් සඳහා ඉහළම වාෂ්ප ධාරිතාව සහ උෂ්ණත්වය අවශ්‍ය වේ. එක් එක් රෙදි වර්ගයට ගැලපෙන පරිදි උෂ්ණත්වය සැකසීම මඟින් රෙදිපිළි වලට හානි වීම හෝ හැකිලීම වළක්වා ගත හැකිය.
වැඩපිළිවෙළෙහි ආරක්ෂාව සහ අවසන් පියවර
වාෂ්ප භාවිතයෙන් පසු ඇඳුම් වහාම ඇඳීම හෝ අල්මාරිය තුළ තැන්පත් කිරීම නොකළ යුතුය. ඇඳුම්වල තවමත් රඳා පවතින තෙතමනය නිසා නැවත රැලි ගැසීම් ඇති විය හැකිය. එමනිසා, වාෂ්ප කළ පසු ඇඳුම් විනාඩි 10-15 අතර කාලයක් විවෘත වාතාශ්‍රය ඇති ස්ථානයක එල්ලා තැබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙය තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර කෙඳිවල නව හැඩය ස්ථාවර කිරීමට උපකාරී වේ.
