රෙදි සේදීමෙන් පසු ඇඳුම්වල අළු පැහැති ලප ඇතිවීම බොහෝ දෙනෙකු මුහුණ දෙන පොදු ගැටලුවකි. මෙම ලප සාමාන්යයෙන් ඇතිවන්නේ රෙදි සෝදන කුඩු, මෘදුකාරක සහ ජලයේ ඇති ඛනිජ ලවණ එකිනෙක රසායනිකව ප්රතික්රියා කිරීමෙන් හෝ යන්ත්රයේ කොටස්වල එකතු වී ඇති තෙල් සහිත අපද්රව්ය රෙදිවල තැන්පත් වීමෙනි.
අළු පැහැති ලප ඇතිවීමට බලපාන රසායනික හේතු
ඇඳුම්වල අළු පැහැති ලප ඇතිවීම පිටුපස සරල රසායනික ක්රියාවලියක් පවතී. දඩි ජලය (hard water) සහිත ප්රදේශවල කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් වැනි ඛනිජ ලවණ අධික ලෙස අඩංගු වේ. ඔබ භාවිත කරන රෙදි සෝදන ද්රව්ය මෙම ඛනිජ ලවණ සමඟ සම්බන්ධ වූ විට, ඒවා ජලයේ දිය නොවන "සබන් කුණු" (soap scum) බවට පත් වේ. මෙම රසායනික සංයෝගය රෙදි තන්තු අතර රැඳී පවතින අතර, කාලයත් සමඟ දූවිලි හා ශරීරයෙන් පිටවන තෙල් අවශෝෂණය කර අළු පැහැති ලප ලෙස දර්ශනය වේ.
මීට අමතරව, රෙදි මෘදුකාරක (fabric softeners) අධික ලෙස භාවිත කිරීම නිසා රෙදි මතුපිට ජලයට ඔරොත්තු දෙන ඉටි වැනි සංයෝග තට්ටුවක් සාදයි. මෙම සිලිකොන් හෝ මේද අම්ල සහිත ස්ථරය අපිරිසිදු ද්රව්ය රෙදි තන්තු තුළම රඳවා ගැනීමට රසායනික පාලමක් ලෙස ක්රියා කරයි. කාලයත් සමඟ මෙය රෙදිවල පැහැය අඳුරු වීමට සහ අළු පැහැති ලප මතු වීමට හේතු වේ.
රෙදි සෝදන යන්ත්රයේ සැඟවුණු අපිරිසිදුකම
තවත් ප්රධාන හේතුවක් වන්නේ රෙදි සෝදන යන්ත්රයේ බෙරය (drum) පිටුපස සහ රබර් මුද්රාවල (gaskets) එකතු වන අපිරිසිදුකමයි. අඩු උෂ්ණත්වවලදී (සෙල්සියස් අංශක 30 හෝ 40) නිතර රෙදි සේදීමේදී, රෙදි සෝදන කුඩු සහ ශරීර තෙල් සම්පූර්ණයෙන්ම දිය නොවේ. මේවා යන්ත්රය තුළ "ජෛව පටලයක්" (biofilm) ලෙස වර්ධනය වේ. යන්ත්රය ක්රියාත්මක වන විට මෙම පටලයෙන් කොටස් ගැලවී ඇඳුම්වල තැන්පත් වීමෙන් අළු හෝ කළු පැහැති තෙල් සහිත ලප ඇති විය හැක.
අළු පැහැති ලප ඉවත් කිරීමේ පියවරෙන් පියවර ක්රියාවලිය
මෙම ලප ඉවත් කිරීම සඳහා භෞතික ක්රියාවලීන් සහ නිවැරදි උෂ්ණත්වය භාවිත කළ යුතුය. පහත සඳහන් පියවර අනුගමනය කරන්න:
- ඇසිඩ් මඟින් ඛනිජ ලවණ දිය කිරීම: සබන් කුණු සහ ඛනිජ ලවණ ඉවත් කිරීම සඳහා ඇසිටික් අම්ලය (සුදු විනාකිරි) හෝ සිට්රික් අම්ලය (citric acid) භාවිත කළ හැක. ලප සහිත ඇඳුම් සෙල්සියස් අංශක 60 ක උණුසුම් ජලයේ සිට්රික් අම්ලය මිශ්ර කර පැයක් පමණ පොඟවා තබන්න. මෙමඟින් තන්තු අතර ඇති බැඳීම් ලිහිල් වේ.
- ඔක්සිජන් බ්ලීච් භාවිතය: ඉන්පසු, සෝඩියම් පර්කාබනේට් (sodium percarbonate) හෙවත් ඔක්සිජන් බ්ලීච් අඩංගු රෙදි සෝදන ද්රව්යයක් භාවිත කර ඇඳුම් නැවත සෝදන්න. ඔක්සිජන් බ්ලීච් මඟින් කාබනික අපද්රව්ය ඔක්සිකරණය කර ඉවත් කරයි.
- යන්ත්රය පිරිසිදු කිරීම: රෙදි සෝදන යන්ත්රය හිස්ව තිබියදී සෙල්සියස් අංශක 90 ක ඉහළ උෂ්ණත්වයකින් යුත් චක්රයක් ක්රියාත්මක කරන්න. මේ සඳහා සිට්රික් අම්ලය ග්රෑම් 200 ක් රෙදි සෝදන කුඩු ලාච්චුවට එක් කරන්න. මෙමඟින් යන්ත්රය තුළ ඇති ජෛව පටල සහ කැල්සියම් තැන්පතු සම්පූර්ණයෙන්ම දියවී යයි.
නැවත ලප ඇතිවීම වළක්වා ගැනීමට උපදෙස්
ගැටලුව නැවත ඇතිවීම වැළැක්වීම සඳහා ඔබේ සේදීමේ පුරුදු කිහිපයක් වෙනස් කළ යුතුය. පළමුව, රෙදි සෝදන කුඩු ප්රමාණය ජලයේ දෘඪතාවයට ගැලපෙන සේ සකස් කරන්න. දෘඪ ජලය ඇති විට වැඩිපුර රෙදි සෝදන කුඩු අවශ්ය විය හැකි නමුත්, අධික ලෙස භාවිත කිරීමෙන් වළකින්න. දෙවනුව, දියර මෘදුකාරක භාවිතය අවම කරන්න හෝ ඒ වෙනුවට ස්වභාවික විනාකිරි ස්වල්පයක් භාවිත කරන්න.
ඇඳුම් සේදීමේ චක්රය අවසන් වූ පසු, රෙදි සෝදන යන්ත්රයේ දොර සහ රෙදි සෝදන කුඩු ලාච්චුව විවෘතව තැබීම අත්යවශ්ය වේ. මෙමඟින් ඇතුළත තෙතමනය වාෂ්ප වී යන අතර, දිලීර සහ බැක්ටීරියා වර්ධනය වීම වළක්වයි. සේදීමේදී යන්ත්රයට දමන ඇඳුම් ප්රමාණයද නිවැරදි විය යුතුය. යන්ත්රය අධික ලෙස ඇඳුම්වලින් පිරී තිබේ නම්, ජලය ගලා යාම සීමා වන අතර, අපිරිසිදු ද්රව්ය සහ රෙදි සෝදන කුඩු ඇඳුම්වලින් නිසි ලෙස ඉවත් වීමට ඉඩක් නොලැබේ. මෙයද අළු පැහැති ලප ඇතිවීමට සෘජුවම බලපායි.
